‘Vreselijk verdrietig’, twittert Partij voor de Dieren-voorvrouw Esther Ouwehand. ‘Juist de volgende generatie zou hoop moeten putten uit politiek’, twittert CDA-leider Wopke Hoekstra in reactie op de woorden van Kaags dochters. ‘In plaats daarvan zien zij het gif van bedreigingen.’ Jesse Klaver (GroenLinks): ‘Als vader breekt mijn hart, als democraat ben ik woedend.’
De beelden van een tranen wegpinkende Kaag, na de emotionele oproep van haar twee dochters in het tv-programma College Tour, leidden donderdag en vrijdag tot steunbetuigingen vanaf het Binnenhof. Kaags dochters spraken de hoop uit dat hun moeder stopt met haar huidige werk, omdat ze vrezen voor een moordaanslag.
‘Het heeft mij geraakt’, aldus premier Mark Rutte. ‘We mogen dit niet normaal gaan vinden.’ Vrijheid van meningsuiting is een groot goed, maar er ligt echt een grens wanneer de vrijheid van andere mensen in gevaar komt.’
Over de auteur
Avinash Bhikhie is politiek verslaggever voor de Volkskrant. Hij schrijft sinds 2014 over de nationale politiek.
Kaag werd al bij haar terugkeer naar Nederland als minister van Buitenlandse Handel verwelkomd met verdachtmakingen, vanwege de Palestijnse achtergrond van haar echtgenoot. Verdachtmakingen die zich in de loop der jaren ontwikkelden tot haatberichten, bedreigingen en intimidatie.
Kaag kan inmiddels niet meer op pad zonder beveiliging, net als veel andere politici. Geert Wilders leeft al jaren in onvrijheid en moet van safehouse naar safehouse. Maar waar hij voorheen een van de weinigen met beveiliging was, is dit inmiddels gangbaar onder politieke kopstukken.
Ook hun gezinnen hebben te maken met agressie en zelfs bedreigingen. ‘Er zijn met enige regelmaat situaties geweest dat de kinderen wensten dat ik een andere baan had gehad’, zei minister Hugo de Jonge vrijdagochtend voorafgaand aan de ministerraad. Twee jaar geleden veroordeelde de rechter een 19-jarige man vanwege een dreigbericht naar de toen nog 13-jarige dochter van De Jonge. ‘I’m gonna kill your father’, luidde het bericht. De man kreeg een werkstraf van 25 uur.
Bij stikstofminister Christianne van der Wal stonden radicale boeren thuis op de stoep terwijl haar kinderen ‘binnen stonden te trillen’. Van der Wal: ‘Ze zien hun moeder aan het werk en ze zien dat daar altijd sprake is van bedreiging, natuurlijk doet dat iets met ze.’
Voormalig ChristenUnie-voorman Gert-Jan Segers waarschuwde bij zijn vertrek nog voor de ‘verharding en verruwing’. Verbaasd over de woorden van Kaags dochters en haar reactie is hij niet. ‘Vanuit persoonlijke contacten wist ik wat er bij Kaag speelde’, zegt hij. ‘Heel aangrijpend om haar dochters zo te zien.’
Ook hij heeft te maken gehad met agressie en intimidatie in niet alleen zijn richting, maar ook in die van zijn kinderen. ‘Niet in de orde van waarmee Kaag en Wilders te maken hebben, maar wel mensen die mijn kinderen stalkten, bezoeken aan huis waar mijn kinderen de deur openden. Dat raakt je gezin.’
Ondertussen beginnen politici zich af te vragen of al die ellende het nog wel de moeite waard maakt. ‘Het gevolg van voortdurende bedreigingen, seksisme en haat. Wie wil er nog de politiek in? Of is dit het nieuwe normaal in Nederland?’, aldus D66-Kamerlid Hanneke van der Werf.
Oud-PvdA-leider Lodewijk Asscher kijkt met dankbaarheid en trots terug op zijn twintig jaar in de politiek. ‘Maar zou ik er nu, in dit klimaat, instappen?’, vraagt hij zich retorisch af.
Segers ondervond de gevolgen van het gure politieke klimaat in zijn zoektocht naar een vervangende minister van Landbouw, na het opstappen van Henk Staghouwer. ‘Hoe het staat met de veiligheid was de meest pregnante vraag bij kandidaten. Ik moest helaas zeggen dat dat wel een aspect is om rekening mee te houden. Naar, maar wel de realiteit.’
Op de vraag of Kaag van plan is te stoppen, wilde zij vrijdag geen hard ‘ja’, maar ook geen hard ‘nee’ zeggen. Ze noemde het ‘een continue weging’. Of het allemaal nog de moeite waard is, vindt Kaag een lastige vraag. ‘Dat is een heel absolute vraag en een moeilijke om te beantwoorden.’
Minister De Jonge, bij wie een politiepost voor de deur van zijn woning staat, heeft begrip voor Kaags twijfels. Als zijn kinderen hem zouden vragen te stoppen, zou hij dat ‘serieus overwegen’. ‘Het is heel erg dat het zover is gekomen. Je zou toch hopen dat we ooit een keer in staat zijn die eindeloze stroom aan haat te keren.’
Segers vreest dat de haat en agressie ten koste gaan van de kwaliteit van de democratie. ‘Heel goede mensen willen die prijs niet betalen.’ Tegelijkertijd roept hij hen op de publieke zaak te blijven dienen. ‘Alles wat het kwaad nodig heeft om te overwinnen, is goede mensen die niets doen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden