De column van Aleid Truijens over de leesramp die zich voltrekt in Nederland gaat mij, als schrijver en veellezer, aan het hart. De ontlezing in Nederland heeft epidemische vormen aangenomen en ik betwijfel of veel mensen doorhebben welke consequenties dat kan hebben. Het is als de klimaatcrisis; hij speelt zich af in slowmotion. Ook ik heb zitten nadenken over wat we nog meer kunnen doen om het tij te keren. Er is niet één oplossing, het zal een pakket moeten zijn.
Een van de zaken die opvalt is hoe de zichtbaarheid van leesplezier uit de samenleving is verdwenen. Waar men nog niet eens zo lang geleden in bushokjes, op parkbankjes en in zonnige voortuinen vol overgave kranten en boeken las, turen we nu massaal met gebogen hoofden op schermpjes. En dat is in
99 procent van de gevallen niet voor lange teksten. Zelden zie je nog iemand gekluisterd aan een verhaal, alsof het boek iets is om je voor te schamen.
Het boek moet weer zichtbaar worden. Dat kan heel simpel gerealiseerd worden door mensen die nog wel leesplezier ervaren. Namelijk door het boek dat u aan het lezen bent waar u ook naartoe gaat mee te nemen. Laat zien dat u leest! Laat zien wát u leest. Niet zelden zal het ook nog eens leiden tot een vraag van iemand, een gesprek – en daarmee tot contact en verbinding.
Het wordt tijd voor een zichtbaarheidsoffensief van het boek. Daarom, beste lezers van Nederland, kruip uit uw schulp, stop uw boek onder de arm als u de voordeur uit gaat, hoe dik en zwaar het ook is, voor een ommetje of het uitlaten van de hond. Gaat u shoppen? Draag uw fashionroman als een talisman. Neem uw fantasy-epos mee naar de dierentuin, het pretpark of ’s ochtends op het schoolplein (juist daar!). Heeft u een vergadering, wellicht in de Eerste of Tweede Kamer, leg in plaats van uw telefoon uw doktersroman nadrukkelijk op de vergadertafel. Zelfs in het voetbalstadion kunt u de biografie van Louis van Gaal bij u dragen (zolang u er maar niet mee gaat gooien). Ga parmantig op parkbankjes klassiekers zitten lezen en lach of huil hardop mee met de literatuur. Misschien zal men denken dat u gek bent geworden, maar eerder verwacht ik dat het nieuwsgierigheid zal opwekken.
Laat weer zien dat een boek meer brengt dan een schermpje. Want, beste lezers, dat weten wij toch allang? Laten we het zichtbare plezier van het boek terugbrengen in de samenleving. Het is misschien niet dé oplossing, maar: uit het oog, uit het hart. Laat leesplezier het oog weer veroveren, dan volgt het hart hopelijk vanzelf.
Arjan van den Haak, schrijver, Soest
In Zuidbroek worden 250 vluchtelingen opgevangen, in Ter Apel 2.000 en in Winsum 250. Regelmatig doen journalisten van de Volkskrant onderzoek en komen tot de conclusie dat de opvang in Ter Apel en Zuidbroek erbarmelijk is. Wat dan weer zorgen oproept bij lezers en de redactie, men wil heel graag helpen.
Zuidbroek, Ter Apel en Winsum liggen ver van de Randstad verwijderd. Opvallend is dat niemand van de bezorgde Volkskrant-lezers, bijna allemaal wonend in de Randstad, of de redactie voorstelt meer vluchtelingen in hun regio op te vangen.
Na het lezen over Greg Abbott, de gouverneur van Texas die vluchtelingen die vanuit Mexico de staatsgrens overkomen subiet op de bus naar New York zet , ben ik gaan nadenken. Voor 10 duizend euro kunnen we genoeg bussen huren om vanuit Zuidbroek en Ter Apel alle vluchtelingen op de Dam in Amsterdam af te zetten. Dan kunnen jullie laten zien dat jullie echt willen helpen. En nee, de vluchtelingen in Winsum vergeet ik niet, die kunnen blijven, het gaat prima hier.
Jan Rob Dijkstra, Winsum
Wie voelt geen begrip voor de inwoners van Ter Apel die in verschillende toonaarden roepen dat ze klaar ermee zijn om door groepjes veiligelanders bespuugd en geïntimideerd te worden? Toch is het wijs om nu niet alleen op het gevoel te vertrouwen. Om te begrijpen wat hier speelt, blijft het van belang om deze kwestie ook vanuit het perspectief van die zwijgende relschoppers te belichten.
Die andere kant van deze kwestie komt in zicht als wij ingaan op de vraag die Hannah Arendt in haar boek The Origins of Totalitarianism uit 1951 aan ons voorlegt. Hoe verandert de rechtspositie van een illegale migrant wanneer hij een klein misdrijf pleegt en daarbij opgepakt wordt door de politie?
De vraag stellen is hem beantwoorden: zijn rechtspositie zal verbeteren, omdat hij in de politiecel kan rekenen op rechtsbescherming die hij op straat moet ontberen. Ik denk dat dit ook geldt voor de asielzoekers in Ter Apel die op straat hun broek laten zaken of die in supermarkten pakken kaas openmaken en blikjes bier drinken. Misschien hopen zij erop dat zij zodoende eindelijk door onze onverschillige overheid opgemerkt worden.
Hoe bont zij het ook mogen maken, onze overheid maakt het nog veel bonter wanneer ze er maar niet in slaagt om een humanere opvang van asielzoekers te organiseren.
Martien Schreurs, Nijmegen
Burgemeester René Verhulst van Ede daagt ons uit met zijn idee om gemeentelijke loketten te openen voor de registratie en beoordeling van asielverzoeken. Natuurlijk zitten er veel haken en ogen aan zo’n idee. Maar gezien de huidige problematiek bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) zijn alle redelijke suggesties de moeite om nader te verkennen.
In het verlengde van het idee van deze burgemeester wil ik een aanvullende suggestie doen: betrek de ervaringsdeskundigen van Vluchtelingenwerk er dan ook bij. Dit is een verborgen bron van expertise die zeker een belangrijke bijdrage kan leveren.
Simon Waley, Oudehaske
Als we nu eens omdenken als het gaat om de asielinstroom? Wat kunnen deze mensen voor ons en de samenleving betekenen? Zij hebben de moed gehad om met gevaar voor eigen leven huis en haard te verlaten. Dat getuigt van een enorme wil en veerkracht om een nieuw zinvol bestaan op te bouwen in een totaal andere cultuur en omgeving.
Een mooie start om de taal te leren en hun vaardigheden voor werk te versterken. Dat hebben we hard nodig met het enorme personeelstekort in allerlei branches. De wilskracht is snel verdwenen als we mensen laten verpieteren in volstrekt onwaardige huisvesting en ze behandelen als tweederangsburgers. Zo creëer je problemen in plaats van oplossingen, wat veel meer geld kost.
Oorlog, geweld en klimaatverandering blijven helaas voorlopig realiteit en daarmee ook een vluchtelingenstroom. Letterlijke en figuurlijke muren houden dat niet tegen. Laten we daarom met andere ogen naar vluchtelingen kijken en direct hun zoektocht naar geluk verwelkomen om hun steentje bij te dragen in een menswaardige samenleving.
Menswaardig, want daar heeft iedereen recht op, waar je ook vandaan komt.
Ria Zijlstra, Doornenburg
De vrees van de dochters van Sigrid Kaag dat hun moeder iets vreselijks aangedaan gaat worden, gaat door merg en been. Online haat en bedreigingen zijn een directe bedreiging voor onze democratie. Steeds vaker zeggen mijn (vrouwelijke) studenten tegen mij: ‘Ik vind het gaaf wat u in de politiek doet, maar als ik zie wat u aan online haatreacties krijgt, zou ik zelf niet voor de politiek kiezen.’
Laten we alsjeblieft jong talent niet afschrikken van de democratie en echt wat doen aan online haat en bedreigingen.
Caroline Verduin, docent en raadslid D66, Den Haag
Wij hebben nu het moment bereikt dat een overweldigende meerderheid van mensen ervan overtuigd is dat er een enorme klimaatramp op ons afkomt, tenzij wij gezamenlijk al het mogelijke doen om de CO2-uitstoot drastisch af te bouwen.
Uitzondering hierop zijn veel tegenstribbelende bedrijven, overheden en particulieren, die hun huidige zekerheden en luxe koesteren en niet graag veranderen, maar het een goed idee vinden dat anderen vooroplopen.
Zo redden wij het niet en dat hebben wij dan aan onszelf te wijten. Laten wij er alvast over nadenken hoe we ons zullen gaan verantwoorden aan onze kleinkinderen.
Leo van Densen, Rijen
De onderhandelingen over het landbouwakkoord zijn behoorlijk vastgelopen. Tegelijkertijd zijn de eindexamens in volle gang. En nu ik zo eens terugkijk op het schooljaar, bemerk ik dat de klimaatverandering ook bij de literatuurlessen haar tol eist. Jarenlang kostte het me geen moeite om het gedicht November van J.C. Bloem in diezelfde maand tijdens passende weersomstandigheden te behandelen in de les.
‘Het regent en het is November:/ Weer keert het najaar en belaagt/ Het hart, dat droef, maar steeds gewender,/ Zijn Source: Volkskrant