Kaag verontschuldigt zich als ze moet huilen na het zien van een filmpje waarin haar twee volwassen dochters de vrees uiten dat hun moeder het slachtoffer zal worden van een politieke moord. ‘Ik maak mij zorgen dat mijn moeder eindigt zoals Els Borst’, zegt Kaags oudste dochter Janna (27) in een filmpje dat de makers van het tv-programma College Tour hebben opgenomen voordat ze Kaag interviewden. Oud-minister Borst werd in 2014 in haar woning vermoord door een psychiatrische patiënt die het oneens was met het euthanasiestandpunt van de D66-bewindsvrouw. ‘Het hoeft maar één keer mis te gaan’, zegt dochter Janna over haar eigen moeder.
Ook Kaags jongste dochter Inas (begin 20) spreekt uit dat ze bang is dat haar moeder hetzelfde lot ‘zoals Els Borst’ treft. Beiden spreken de hoop uit dat hun moeder stopt met haar huidige werk. ‘Het is niet om onaardig te zijn of zo, maar ik wil eigenlijk dat mijn moeder een andere baan vindt. Gewoon internationaal’, zegt Janna.
Over de auteur
Natalie Righton is politiek verslaggever van de Volkskrant. Zij schrijft sinds 2013 over de Nederlandse politiek. Daarvoor was zij correspondent in Afghanistan. Righton won meerdere journalistieke prijzen.
Het is een aangrijpende, emotionele oproep, die aankomende zondagavond ook wordt uitgezonden bij College Tour op NPO2. Een opvallende oproep ook, want nooit eerder werd zo nadrukkelijk inzicht geboden in de wijze waarop de bedreigingen aan het adres van Kaag doorwerken in haar privéleven. De D66-leider schermt haar gezin meestal juist af. Door het gordijn nu toch even opzij te trekken, maakt Kaag de buitenwereld deelgenoot van het dilemma waarmee ze worstelt. Wil ze doorgaan als politicus in Nederland of niet? Is het alle opofferingen waard?
Kaag benadrukt enkele keren tijdens het interview dat ze nog geen definitieve keuze heeft gemaakt of ze door wil als politiek leider en mee gaat doen aan de volgende Tweede Kamerverkiezingen, die gepland staan voor maart 2025, of niet. ‘Ik ga hier niet nu mijn vertrek aankondigen’, zegt Kaag. Ze heeft voor haar gevoel nog een belofte aan kiezers en het kabinet waar te maken.
Maar ondertussen blijft ze twijfelende signalen afgeven. Zo zegt Kaag dat het tijd is voor ‘een vrouw in het Torentje’, maar wil ze niet zeggen of zij die ambitie zelf nog heeft. Bij de vorige verkiezingen werd ze door haar campagneteam nog neergezet als de gedroomde eerste vrouwelijke premier van Nederland. In de zomer van 2020 zei ze zelfs met klem: ‘Ik wil premier worden.’
Gesprekken thuis hebben er mede voor gezorgd dat haar perspectief is gaan kantelen. Haar hele gezin zou ‘opgelucht’ zijn als ze haar huidige baan opgeeft en weer vertrekt uit Nederland, vertelt Kaag. Vrijwel haar hele volwassen leven woonde en werkte Kaag in het buitenland, onder meer als diplomaat in Beiroet, Wenen en Khartoem en als leider van de VN-ontwapeningsmissie in Syrië. In 2017 kwam ze als minister voor Buitenlandse Handel naar Den Haag. ‘Mijn dochters zeggen: het is mooi geweest, mam. Dat is ook een belangrijke boodschap. Ik luister altijd naar mijn dochters’, zegt de D66-politicus. Haar man ‘varieert in mening’ als de vraag op tafel ligt of ze door moet gaan. Soms zegt hij ‘laat alles maar achter’, op andere momenten moedigt hij haar juist aan om vol te houden. ‘Maar als ik vandaag zou zeggen: het is mooi geweest, dan zou hij overmorgen klaarstaan met de koffers’, aldus Kaag. Ze denkt dat veel mensen het wel zouden begrijpen.
Pas over enige tijd wil Kaag een definitief besluit nemen of ze ‘de overtuiging nog heeft’ om door te gaan. Zo’n besluit neem je ‘niet in het heetst van de strijd’, vindt Kaag. Daar is ‘rust voor nodig’ en die heeft ze afgelopen tijd nog niet gevonden naast haar drukke baan als minister van Financiën en partijleider van D66.
Ondertussen wordt Kaag, net als andere politici, in toenemende mate bedreigd. Bij het Team Bedreigde Politici (TBP) van de politie Den Haag kwamen vorig jaar 1.125 meldingen binnen van bedreigingen van Kamerleden en bewindspersonen, bijna twee keer zo veel als het jaar daarvoor. Hoewel Kaag het vreselijk zegt te vinden voor PVV-leider Geert Wilders, die het meest van alle politici wordt bedreigd, zegt ze ook dat ze het onbegrijpelijk vindt dat hij haar online uitmaakt voor ‘heks’ en andere beschuldigingen uit, waardoor zij op haar beurt weer extra bedreigingen ontvangt.
‘Wat ik meestal lees op sociale media, is: kuthoer, je krijgt een kogel door je hoofd’, zei Kaag eind vorig jaar. Het had destijds al geresulteerd in ‘tientallen’ aangiften bij de politie. Kaag wordt inmiddels zichtbaar beveiligd als ze op pad is. Ook bij de opnamen van College Tour worden alle bezoekers gefouilleerd.
Kaags dochters, die opgroeiden in het buitenland, vertellen in het filmpje over de ‘schok’ die ze ervoeren toen ze enkele jaren geleden in Nederland kwamen wonen vanwege hun moeders werk. Kaag had hun verteld over een tolerant land. Maar de dochters troffen juist een vijandige situatie aan. Vanaf de bovenverdieping van het huis was het Inas die als eerste opmerkte dat er ‘vijftien mensen of zo met een grote fakkel’ voor de deur stonden. ‘Ik was geshockeerd. Dit is Nederland dus.’ Fakkeldrager Max van den B. is later veroordeeld tot 5 maanden cel.
‘Ik denk dat we allen een andere verwachting hadden’, zegt Kaag over de vestiging van het gezin in Nederland. Ze vindt het ‘jammer’ dat haar dochters het land hebben leren kennen door ‘de lelijke lens van de politiek’. Haar man voelt zich inmiddels ‘ook niet meer zo op zijn plek’, zegt Kaag. Tijdens het interview heeft ze het een keer over ‘thuis’, maar daarmee doelt de D66-leider op dat moment niet op haar Haagse woning, maar op een huis in Jeruzalem, waar het gezin eerder woonde. Een terugkeer naar het Midden-Oosten lijkt niet uitgesloten.
Het tv-programma College Tour wordt zondag om 20.20 uur uitgezonden op NPO2.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden