Goed nieuws, heel goed, het mag in de krant: er komt een dorpshuis in Witmarsum. Een klein baken van grote verandering, want kortgeleden nog moest alles weg. Er was geen geld meer voor dorpshuizen, gymzalen en bibliotheken, ondanks de ongehoorde rijkdom in het land dat kosten en baten afweegt alsof het een winstgedreven onderneming is.
Maar kijk aan, na een lange, barre winter van bezuinigingen en desinteresse draait de wind en zegt de wethouder, Bauke Dam: ‘We zien het brede belang.’ Beter nog: ‘We zijn goed opgescherpt door de Witmarsumse bevolking.’
Het is een ommezwaai die je met wat optimisme in heel Nederland terugvindt. Afgeknepen door het Rijk sneden gemeenten de afgelopen jaren rigoureus in hun begroting en gymzalen/dorpshuizen/bibliotheken bleken dure dingen. Waren die nog wel nodig, nu iedereen is verbonden via internet? Vraag niet hoe het kan, maar profiteer ervan. De wethouder zit inmiddels financieel ‘ruimer in het jasje’, iets wat hij geheimzinnig verklaart uit ‘de opschalingskorting’, en hij is ervan overtuigd dat dorpshuizen en gymzalen van groot belang zijn in deze tijd.
Het is een welkome wending in een verhaal dat zorgelijk begon. De eerste aflevering (2020) ging over kaalslag, de tweede (2021) over een wethouder die tien miljoen tekort kwam. En dit is dan deel drie, over een prachtdorp waar de kroegen verdwijnen maar niet de wilskracht van de bewoners er iets moois van te maken.
Allemaal vrijwilligerswerk – dorpsbelang is mooi, maar vraag niet hoeveel ondeclarabele uren erin zitten voor Jac König, Paul van Steijn, Pieter van der Zee cs. Ze bestookten de autoriteiten met grondig onderbouwd onderzoek, schreven een plan en krijgen meer dan ze dachten. Ze gingen voor de gymzaal en krijgen een heel dorpshuis.
Het is in de grootste gemeente van Nederland, Súdwest-Fryslân, dat 89 ‘kernen’ heeft. Al die dorpen, centraal aangestuurd vanuit Sneek na een reeks als efficiënt bedoelde herindelingen. ‘Krachtige gemeenschappen die dingen met elkaar oppakken’, zegt de wethouder, ‘dat moeten we als gemeente faciliteren.’ En zo zijn 64 ‘ontmoetingsplekken’ gedetermineerd: wijkgebouwen, dorpshuizen, multifunctionele centra, gymzalen. ‘Mensen moeten bij elkaar komen’, ook in de strijd tegen eenzaamheid en individualisering.
Daarover schreef Margiet Oostveen dit weekend nog een belangrijk stuk. ‘Nederland is en blijft een land waar mensen relatief veel voor elkaar over hebben’, staat erin. Tegelijk trekken ze zich terug in eigen kringen van opleiding en inkomen – een goed dorpshuis kan alles samenbrengen.
Jac zegt: ‘Het komt ook door het gemis van de kroeg.’ De Gekroonde Roskam, dorpscafé sinds eeuwen, is verkocht en dicht, tot verdriet van niet alleen kaartclub Elk Wat Wils. De Otterbar sloot, er kwam een leuk restaria voor terug, Nice Flavour, maar zonder bar en biljart. ‘Alles versnipperde’, zegt Pieter, ‘mensen kwamen bij elkaar in huiskamers, of in ruimtes op het bedrijventerrein.’
Een bar in het dorpshuis. Een gymzaal. Een podium. Een jeugdsoos: goede ideeën genoeg tijdens de drukbezochte dorpsbijeenkomsten. ‘Misschien kunnen we iets samen doen met nieuwbouw’, zegt Jac, ‘ook dat is hier hard nodig.’ En uiteraard een bieb.
Komt mooi uit: de staatssecretaris van Cultuur, Gunay Uslu, geeft weer geld aan bibliotheken, na jaren van bezuiniging en desinteresse. Tijdens de pandemie werden ze nog achteloos gesloten, een lompe maatregel met onzichtbaar verdriet tot gevolg, de politiek ging er schouderophalend aan voorbij. Nu zijn er toch weer miljoenen voor; een ommezwaai.
Het dorpshuis in Witmarsum komt van onderop: eigenlijk zou de gemeente een ‘projectleider’ leveren, maar dat is een ‘procesbegeleider’ geworden. Eerst een stichting, dan een plan en daarna is het de bedoeling dat het op de ‘investeringsagenda’ komt. Het dorp heeft de leiding en doet dat met bravoure, het laat zien waar dorpen toe in staat zijn, wat er ook van ze wordt gedacht.
Het is een mooi maar ook wat wonderlijk verhaal: in tijden van overvloed moesten de gemeenten schrapen en nu geld niet langer gratis is, gaan ze investeren. Maakt niet uit, zegt Pieter, ‘je ziet dat het dorp opleeft, we gaan hard aan de slag’.
En anders bellen ze wel weer voor aflevering 4.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden