Ron DeSantis eet ‘pudding met zijn vingers’. Ziet eruit als een ‘gehaktbal’. Hij bezit ‘geen persoonlijkheid’ en spreekt ‘als een robot’. Republikein Ron DeSantis, vanaf vandaag formeel presidentskandidaat, is wel wat kritiek gewend. Vooral rivaal Donald Trump heeft er een ware sport van gemaakt hem op de creatiefste manieren te beschimpen. ‘Dat is prima’, verzuchtte DeSantis onlangs in een interview. ‘Je mag me noemen zoals je wil.’
Maar één verwijt is wel onder zijn huid gaan zitten. Niet afkomstig van de oud-president, maar van een entertainmentbedrijf dat al 99 jaar de harten steelt van kinderen en ouders wereldwijd: Walt Disney. ‘Ron DeSantis is anti-business’, zei Disney-ceo Robert Iger – gevaarlijk, voor een Republikein met ambities.
Over de auteur
Thomas Rueb is correspondent in de Verenigde Staten voor de Volkskrant. Hij woont in New York. Hij is auteur van het boek Laura H.
Hoewel DeSantis zijn kandidatuur relatief laat officieel maakt, voert hij al ruim een jaar campagne. Na een vliegende start daalt de gouverneur van Florida nu wekelijks in de peilingen. Slechts 20 procent van Republikeinse kiezers zegt op DeSantis te zullen stemmen, volgens een enquête van nieuwssite FiveThirtyEight. Twee maanden terug was dat nog 30 procent. Zijn strijd met Disney draagt daar niet aan bij.
Speerpunt van DeSantis’ campagne is een cultuuroorlog tegen de progressieve idealen die hij afdoet als ‘woke’. Het progressieve Walt Disney, de grootste belastingbetaler en tweede grootste werkgever van zijn staat, past ogenschijnlijk perfect in dat plaatje. Maar de gouverneur heeft Disney onderschat.
De kwestie hangt als een molensteen om DeSantis’ nek. Uiterst rechtse kiezers juichen hem toe, maar partijgenoten en donateurs zijn bezorgd. Presidentiële concurrenten maken er dankbaar gebruik van.
Donald Trump: ‘Desanctus’ – weer een nieuwe bijnaam – ‘wordt volledig door Disney gesloopt.’ Chris Sununu, de gouverneur van New Hampshire die een kandidaatstelling overweegt: ‘Dit is niet goed voor gouverneur DeSantis. Ik denk niet dat dit goed is voor de Republikeinse Partij.’
DeSantis’ ideologische politiek botst hier op een ander, onwrikbaar Republikeins fundament: de belangen van grote bedrijven. ‘Waanzin’, zei de Republikeinse fondsenwerver Ron Gidwitz afgelopen maand over de affaire. ‘Ik bedoel, hoe krijg je ruzie met Mickey Mouse?’
Als presidentskandidaat voert DeSantis een continue zoektocht naar factoren die hem onderscheiden van Donald Trump, de onbetwiste favoriet. Ideologisch zijn de rivalen nagenoeg identiek. Het grote verschil dat DeSantis daarom graag uitvent: zijn succes als beleidsmaker.
De gouverneur presenteert zich graag als politiek strateeg, die zonder drama het ene na het andere oerconservatieve resultaat boekt. Trumpisme, maar dan zonder Trump. Een strijd met Disney leek een onweerstaanbare campagnepropositie: de gouverneur die eigenhandig een progressieve gigant op de knieën krijgt. Hoe duidelijk wil je zijn merites hebben? Maar Disney vecht terug.
Disney World, het pretpark nabij de stad Orlando, is binnen Florida een economische en culturele grootmacht. Het terrein beslaat zo’n 100 vierkante kilometer, trekt jaarlijks een kleine 60 miljoen bezoekers en verschaft 77 duizend personen werk. Jaarlijks betaalt Disney in Florida miljarden dollars belasting. En dat levert privileges op.
In 1967 verwerft Disney World de status van ‘speciaal district’, onder de naam Reedy Creek: welbeschouwd een eigen gemeente binnen Florida. Het pretpark mag uitbreiden zonder bureaucratische bemoeienis van de staat, met eigen belastingregels, infrastructuur en sociale voorzieningen. Disney World transformeert in een soort koninkrijk.
Het gerommel met DeSantis begint in maart 2022, als de gouverneur de Parental Rights and Education Act ondertekent. Deze controversiële wet – in de volksmond omgedoopt tot ‘Don’t Say Gay’ – verbiedt basisschoolleraren in Florida te onderwijzen over geaardheid en gender.
Disney zwijgt aanvankelijk. Maar dan komen progressieve medewerkers binnen het pretpark in opstand: waarom gebruikt Disney zijn positie binnen Florida niet om zich uit te spreken?
Na aarzelen doet de ceo dat alsnog. DeSantis reageert woest. ‘Ik laat me de wet niet voorschrijven door woke bedrijven’, snauwt hij op een persconferentie. ‘Dat weiger ik.’ Een vete is geboren.
Ron DeSantis besluit de privileges van Disney te bestrijden. In februari initieert hij een wet die abrupt een einde maakte aan ‘speciale districten’. Disney World wordt ondergebracht in een nieuw district, waarvan het bestuur kan worden aangesteld door: de gouverneur. ‘There is a new sheriff in town’, pocht DeSantis. Het koninkrijk zou buigen voor de staat.
Disney bedenkt echter een list. Dagen voor het nieuwe bestuur overneemt, voert Reedy Creek een hervorming door die Disney voor de komende 30 jaar de vrije hand geeft. DeSantis en zijn team hebben niets in de gaten tot het te laat is. De gouverneur is stilletjes buitenspel gezet.
Daarna escaleert de boel over en weer. DeSantis legt Disney nieuwe belastingen op, Disney sleept de gouverneur voor de rechter. Hij zou met ‘een gerichte wraakcampagne’ zijn politieke macht misbruiken en de vrijheid van meningsuiting beperken. Op zijn beurt dreigt DeSantis om pal naast het kinderparadijs een gevangenis te bouwen. Partijgenoten en een handjevol prominente donateurs kijken intussen hoofdschuddend toe.
Grote donateurs, onmisbaar voor een kandidaat, worden nerveus van DeSantis’ obsessie met Disney. Zij zoeken een Republikein die opkomt voor grote bedrijven, niet iemand die hen uit ideologische overwegingen onderdrukt. Daar kwam DeSantis’ recente abortusbeperking in Florida nog bovenop – onderwerpen die oerconservatieve kiezers mobiliseren, maar investeerders op Wall Street de kriebels geven.
Afgelopen maand gaven verschillende donateurs aan hun steun aan DeSantis te heroverwegen. Hij moet die schade zien te herstellen. Dat DeSantis zich deze week nou juist kandideert aan de zijde van zakenmagnaat Elon Musk, eigenaar van Tesla en Twitter, lijkt dan ook geen toeval.
Helemaal zinloos is de kruistocht van DeSantis niet geweest. Uiterst rechts Amerika slaat aan op zijn cultuuroorlog – en dat is de groep die hij wil losweken van Trump. Volgens een recente peiling steunt een meerderheid van de Republikeinse kiezers hem in zijn strijd tegen Disney. Toch lijkt de kwestie zijn kansen meer kwaad dan goed te doen.
DeSantis, die Trump op rechts wil inhalen, heeft zich kwetsbaar gemaakt voor een pijnlijk verwijt: dat hij geen échte Republikein is. In de woorden van Chris Christie, voormalig gouverneur van New Jersey: ‘Ik denk niet dat DeSantis conservatief is, gebaseerd op zijn acties richting Disney.’
Binnen Florida kan ook Disney de spierballen nog flink laten rollen. Als een soort waarschuwingsschot trok het bedrijf vorige week de stekker uit de bouw van een nieuw kantorencomplex van 1 miljard dollar, waarmee zo’n 2.000 potentiële banen waren gemoeid. Daarop spande DeSantis weer een rechtszaak aan. ‘Geen bedrijf staat boven de wet’, zei hij maandag. De conservatieve krant The Wall Street Journal reageert kritisch. ‘Als Disney deze zaak wint,’ las een redactioneel commentaar, ‘moet hij campagnevoeren met een blauw oog.’
Volgens de meeste juristen staat Disney sterker dan de gouverneur. Een afwikkeling kan nog jaren op zich laten wachten. Het moddergevecht sleept zich intussen voort. Onbesmeurd lijkt DeSantis daar niet meer uit te kunnen komen.
Oud-president Donald Trump is veruit de favoriete Republikeinse kandidaat voor de presidentsverkiezingen van 2024. Zijn toenemende juridische sores dreigt Trumps campagne echter steeds meer te overschaduwen.
Volgend jaar op 25 maart begint de rechtszaak om zwijggeld dat hij betaalde aan pornoactrice Stormy Daniels. Die zaak dient midden in de campagneperiode voor de presidentsverkiezingen van november 2024.
In 2017 betaalde Trump via zijn advocaat Michael Cohen 130 duizend euro aan Daniels om te zwijgen over een affaire tussen de twee in 2006. Hij zou hebben gesjoemeld met de boekhouding en wordt in deze zaak verdacht van 34 strafbare feiten.
Trump kreeg te horen dat hij geen bewijsstukken, zoals getuigenverklaringen of notulen van de jury, mag openbaren totdat de strafzaak in maart 2024 begint. Als hij dat wel doet, kan de rechter hem een zwaardere straf opleggen.
De zaak naar het achterhouden van vertrouwelijke documenten lijkt deze week ook in een stroomversnelling te zijn gekomen. Aanklager Jack Smith zou op het punt staan om Trumps vervolging aan te kondigen. Hij onderzoekt ook Trumps poging om de verkiezingsuitslag van 2020 ongedaan te maken. Eenzelfde soort onderzoek loopt tevens in de staat Georgia, waar openbaar aanklager Fani Willis zich naar verluidt voorbereid om Trump deze zomer nog in staat van beschuldiging te stellen.
En dan is er nog de smaadzaak rondom schrijver E. Jean Carroll, die deze maand won van Trump in een zaak vanwege seksueel misbruik. Zij sleept de oud-president opnieuw voor het gerecht. In een interview met CNN dreef Trump de spot met haar aantijgingen. Smaad, aldus Carroll. Ze wil 10 miljoen dollar, bovenop de 5 miljoen die ze al kreeg toegewezen.
Trumps populariteit heeft vooralsnog weinig te lijden. Toch kunnen al deze zaken steeds meer gaan afleiden van zijn kandidaatschap, helemaal nu zich nieuwe Republikeinse gegadigden melden.
Met medewerking van Abel Bormans< Source: Volkskrant