Die deed woensdag uitspraak in de bodemprocedure over de ‘hoofdrailnetconcessie’, de vergunning om het grootste deel van het Nederlandse spoor te bedienen. Die wordt sinds jaar en dag onderhands gegund aan de NS. Ook de volgende concessie, die ingaat per 2025 en geldt tot eind 2033, gaat wat het kabinet betreft naar het bedrijf.
Die gunning is niet alleen oneerlijk, maar ook verboden, beweerden concurrerende vervoersbedrijven. Het gaat onder meer om Arriva, Transdev en Keolis (verenigd in de Federatie van Mobiliteitsbedrijven Nederland). Ook de Duitse firma Flixbus en de Europese belangenclub AllRail voegden zich bij de rechtszaak. Ze wilden dat de rechtbank de wettigheid van de concessie zou toetsen.
Maar de bodemrechter voelt zich daar niet toe bevoegd, blijkt nu uit het vonnis. De rechtbank erkent dat de zaak een ‘aanmerkelijk maatschappelijk belang’ heeft, aangezien die draait om de vraag wie tot en met 2033 over het hoofdrailnet mag rijden. De rechter zegt daarom te snappen dat het vonnis ‘ongepast formalistisch’ over kan komen.
Desalniettemin hoort de zaak thuis bij de bestuursrechter, in dit geval het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb). Er moet immers ‘zoveel mogelijk worden voorkomen dat de burgerlijke rechter oordeelt over vragen die typisch tot het werkterrein van de bestuursrechter behoren’. Pas bij ‘voldoende zwaarwegende argumenten’ kan de bodemrechter een oordeel vellen, maar dat is nu niet het geval.
Met dit besluit is het vrijwel zeker dat de NS ook na 1 januari 2025 op het hoofdrailnet blijft rijden. Het CBb zal zich pas eind 2023 over de kwestie kunnen buigen, wanneer de concessie al definitief aan de NS is gegund. In een reactie noemen de vervoersbedrijven de uitspraak een flinke domper. Een woordvoerder van FMN zegt ‘te betreuren dat er geen inhoudelijke toets is gedaan door de rechtbank.’
Tegelijkertijd met het beroep bij het CBb vraagt de FMN de Europese Commissie, die ook fel gekant is tegen de onderhandse gunning aan de NS, om de zaak aanhangig te maken bij het Europese Hof van Justitie. De onzekerheid over de wettigheid van de monopoliepositie van de NS blijft met deze uitspraak tot die tijd voortduren.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden