Na de Russische invasie in Oekraïne stonden Nederlanders op treinstations te wachten om de vluchtelingen op te vangen. Sommigen reden zelfs naar de grens tussen Polen en Oekraïne om vluchtelingen op te halen. Momenteel zijn er ruim 90 duizend Oekraïense vluchtelingen in Nederland, waarvan zo’n 75 duizend zijn ondergebracht in noodopvang. Van de volwassenen had binnen een jaar meer dan de helft betaald werk gevonden. Bijna 20 duizend Oekraïense kinderen gaan naar school.
Het verschil met andere vluchtelingen in Nederland is levensgroot. Van de vluchtelingen die in asielzoekerscentra de beslissing op hun asielaanvraag afwachten, heeft slechts 2 procent betaald werk. Van de statushouders heeft na twee jaar slechts één op de acht betaald werk. Van degenen die in 2014 statushouder werden, had vorig jaar minder dan de helft betaald werk. Dat komt deels doordat Nederland van statushouders alleen eist dat ze slagen voor de inburgeringscursus om een Nederlands paspoort te krijgen, niet dat ze economisch zelfstandig zijn.
Over de auteur
Heleen Mees is econoom. Ze schrijft om de week een wisselcolumn met Harriet Duurvoort.
Het Nederlandse beleid is er juist op gericht om te voorkomen dat vluchtelingen economisch integreren uit angst dat ze een werkvergunning opvatten als een permanente verblijfstitel. Zolang ze wachten op de beslissing op hun asielaanvraag, mogen vluchtelingen daarom niet meer dan 24 weken per jaar betaald werk doen. De rechter heeft onlangs een streep door die 24-weken-eis gezet, maar het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is vorige week in beroep gaan.
Volgens het rapport ‘De Staat van Migratie 2022’ dat vorig jaar verscheen, bestaat slechts 12 procent van de jaarlijkse migratiestroom uit asielzoekers. Dat is echter misleidend, want daar zijn degenen die naar Nederland komen in het kader van gezinshereniging niet in meegeteld terwijl de overheid voor die groep wel moet zorgen voor opvang en huisvesting. Als je rekening houdt met gezinshereniging, is het aandeel van asielmigratie in de totale migratiestroom veel hoger.
De Nederlandse bevolking zal tussen 2024 en 2034 toenemen van 18 naar 19 miljoen, aldus een prognose van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Die toename komt vooral door migratie. Om te zorgen dat zo’n bevolkingsaanwas uitvoerbaar is, moet het kabinet ervoor zorgen dat kansrijke asielzoekers net zo makkelijk aan de slag kunnen als vluchtelingen uit Oekraïne.
Dat betekent niet alleen dat de 24-wekenregel en de verplichte wachttijd van een half jaar moeten worden geschrapt. Het betekent ook dat het voor werkgevers makkelijker moet worden om asielzoekers die wachten op de beslissing op hun asielaanvraag, in dienst te nemen zonder bureaucratische rompslomp.
Ook in andere opzichten zou de opvang van Oekraïense vluchtelingen model moeten staan. Alle Oekraïense vluchtelingen worden in de eigen regio – Europa – opgevangen. Dat bewijst dat de pleidooien voor opvang in de eigen regio niet hypocriet zijn, en alleen bedoeld om vluchtelingen buiten de deur te houden. Nu het onze eigen regio betreft, bieden de Europese landen ruimhartig bescherming.
De bescherming voor Oekraïense vluchtelingen is tijdelijk. Van de 13 miljoen Oekraïners die na de Russische invasie hun huis verlieten, zijn er volgens de Internationale Organisatie voor Migratie alweer 5,5 miljoen teruggekeerd. Het moet normaler worden om mensen die oorlog en geweld ontvluchten, alleen tijdelijk bescherming te bieden. In de praktijk is de tijdelijke verblijfsvergunning die asielzoekers in Nederland krijgen een opstapje voor een permanent verblijf.
Zelfs als meer asielzoekers en statushouders betaald werk doen, is dat geen garantie dat er politiek draagvlak is voor een ruimhartig asielbeleid. In de Verenigde Staten is de arbeidsparticipatie van nieuwkomers hoog, maar ook daar is migratie een politieke splijtzwam. Als president Biden de verkiezingen in 2024 verliest, komt dat niet door zijn steun aan Oekraïne maar door het aantal migranten dat erin is geslaagd om de grens met Mexico over te steken.
De linkervleugel van de Democraten die om principiële redenen een ruimhartig migratiebeleid eist, ondermijnt daarmee onbedoeld het draagvlak voor de steun aan Oekraïne. In Nederland zien we dezelfde dynamiek. Ook hier is migratie een politieke splijtzwam die heeft bijgedragen aan de opkomst van populistische partijen die kritischer staan tegenover de steun aan Oekraïne. Bij de inrichting van het asielbeleid, moet ook daar rekening mee worden gehouden.
Source: Volkskrant