Direct aan het begin van een lange debatdag in de Eerste Kamer probeerde Schouten (ChristenUnie) dinsdag de ergste kou uit de lucht te halen. Dat was niet voor niets: naast tegenstanders trokken ook voorstanders van de nieuwe pensioenwet fel van leer. Het liet wederom zien dat ook na jarenlange discussies de hervorming van het pensioenstelsel uiterst gevoelig ligt.
De Eerste Kamer uitte maandag de angst dat de krappe deadline van 2027 uitloopt op een ‘uitvoeringsdebacle’. Ict-problemen, personeelstekorten en grote administratieve druk zouden bij de fondsen tot problemen kunnen leiden. Steunpilaren PvdA en GroenLinks, nodig voor een meerderheid in de senaat, en ook coalitiepartij CDA, vroegen de minister voor Pensioenen om een langere overgangsperiode.
In een poging om die partijen binnenboord te houden, kwam de minister meteen met een toezegging. Ze haalt het jaartal 2027 uit de wet, zodat ze dat gemakkelijk kan aanpassen als dat nodig blijkt. ‘En ik ben bereid nu ook al een stap te zetten’, ging Schouten verder. De nieuwe deadline wordt vooralsnog opgeschoven naar 2028, waardoor de fondsen een jaar langer de tijd krijgen om over te gaan op het nieuwe stelsel.
Over de auteur
Hessel von Piekartz is politiek verslaggever voor de Volkskrant en schrijft over de volksgezondheid, pensioenen en sociale zekerheid. Hij werd in 2022 genomineerd voor de journalistieke prijs De Tegel.
Daarmee kwam Schouten ‘al een heel eind’ in de goede richting, reageerde GroenLinks-senator Roel van Gurp op de toezegging. Overtuigd waren de senatoren niet direct. Ze vrezen dat een jaar uitstel nog steeds geen soelaas biedt. Een dag eerder had Van Gurp nog gevraagd om de deadline met twee jaar op te schuiven als dat nodig blijkt, het CDA had zelfs aangedrongen op uitstel tot 2030.
‘Laat ik helder zijn, ik sluit met deze weg niet uit dat het eventueel nog later kan zijn, dus ook 2029’, vulde Schouten daarop aan. Maar een latere deadline komt ‘de duidelijkheid niet ten goede’, zei de minister. ‘Er wordt al tempo gemaakt bij de fondsen. Het is ingewikkeld om het dan langer uit te stellen. Je krijgt situaties waarin juist weer wordt gewacht.’ Om de datum uit de wet te halen, moet Schouten wel opnieuw naar de Tweede Kamer. Dat wil ze nog dit jaar doen, zodat de wet geen vertraging oploopt.
Om nog maar te benadrukken dat ze de zorgen van de senatoren serieus neemt, kwam Schouten ook met de aankondiging van een speciale regeringscommissaris. Die moet de overgang naar het nieuwe stelsel in goede banen leiden en kan tussentijds alarm slaan als de deadline toch te krap blijkt. Het is ‘geen duizenddingendoekje dat alles gaat oplossen’, zei Schouten. Maar ‘wel een goede manier om in de gaten te houden of het misgaat’.
Het debat verzandde daarna even in een aantal moeizame uitwisselingen tussen Schouten en de tegenstanders, die de wet het liefst helemaal geschrapt zien. Onder anderen de senatoren Martin van Rooijen (50Plus) en Henk Otten (Fractie-Otten) droegen opnieuw aan dat de nieuwe pensioenwet meer onzekerheid en financiële risico’s oplevert. ‘Ik blijf mezelf herhalen’, verzuchtte Schouten toen ze zei dat fondsen ook in het huidige stelsel al beleggen en daarmee risico’s nemen.
Kritische vragen waren er ook over een ander heet hangijzer: het afschaffen van de zogenoemde doorsneepremie. Daardoor betalen jongeren nu nog voor oudere collega’s, maar straks wordt dat losgelaten, zodat iedereen voor zijn eigen pensioen betaalt. Dat is in het nadeel van collega’s van middelbare leeftijd; zij hebben wel betaald toen ze jong waren, maar krijgen straks zelf geen subsidie van jongeren. Zij moeten daarvoor worden gecompenseerd.
De senatoren wilden weten hoe die compensatie eruit gaat zien, maar de minister kon daarover geen uitsluitsel geven, omdat de invulling daarvan in principe bij de fondsen ligt. Zo kan de compensatie worden betaald uit het pensioenvermogen. Van het kabinet komt in ieder geval geen extra geld, benadrukte de minister.
Ook over het moment dat pensioenfondsen kiezen om over te gaan op het nieuwe stelsel blijft veel onduidelijk. Het succes hangt ermee samen; is de rentestand hoger of lager, dan valt ook de verwachting van de pensioenen anders uit. Daarin schuilt een risico, erkende de minister. ‘Pensioenen zijn en blijven afhankelijk van de economische omstandigheden’, zei ze. ‘Er is op voorhand geen ideaal moment aan te wijzen.’
Ondanks die losse eindjes lijkt na de toezeggingen van de minister over het verschuiven van de invoeringsdeadline de weg vrij voor een meerderheid in de senaat. Als het de minister volgende week dinsdag lukt om de pensioenwet over de streep te trekken, komt er een einde aan een jarenlange discussie. Maar, zo zei Schouten ook zelf, ‘dan begint het allemaal pas’.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden