Eens in de zoveel tijd duiken ze altijd weer ergens op: de disciplinefetisjisten die pleiten voor een strikt schoolregime van orde, handhaving en structuur. Want kijk maar naar al die millennials en Gen Z’ers: wat een softies zijn dat geworden! Ik spreek zelf ook weleens een ouder familielid of een oudere kennis, die dan met een soort vreemde trots meedeelt dat zij vroeger ‘gewoon’ met de liniaal kregen als ze iets stouts hadden gedaan. Het zal wel aan mij liggen, maar dan ben ik toch liever een softe millennial.
Hoe poreus de grens tussen discipline en gevaarlijk gedrag vaak is, zagen we in de fascinerende documentaire De Platoschool van Yara Hannema, over de controversiële geschiedenis van een Amsterdamse basisschool die in 1983 werd opgericht door mensen die barstten van de spirituele en filosofische idealen. Hannema was zelf een kind van de Platoschool, omdat haar spirituele ouders op zoek waren naar een school die méér bood dan rekenen, taal en gym.
En méér bieden deed de Platoschool zeker. Kinderen kregen bijvoorbeeld les in filosofie en meditatie, leerden over de ‘diepere essentie’ van taal, en kregen al op jonge leeftijd les in Indiase dans. Veel van de oprichters kwamen voort uit de School voor Filosofie, waar veel aandacht was voor zaken als spiritualiteit, structuur en orde. Veel ouders wilden die idealen doorgeven aan hun kinderen, met zelf ontwikkelde leerstof, een eigen leertraject, en vooral heel veel prestatiedruk en discipline.
De leerlingen hadden daardoor het idee dat ze op een heel speciale school zaten, hetgeen vaak werd bevestigd door hun ouders. En als je het idee hebt dat je onderdeel bent van een ‘hoger’ ideaal, wordt ook grensoverschrijdend gedrag door de leerlingen angstvallig normaal gevonden. Dus toen er – met dank aan een bezorgde koordocent – ineens verhalen naar buiten kwamen over talloze mishandelingen door de directeur en diverse leerkrachten, wilden en konden ook Hannema’s ouders niet geloven dat dit echt waar was.
In werkelijkheid mondden de idealen van de Platoschool uit in een werkelijkheid waarin leerkrachten zich zélf een hogere macht waanden, die alles kon maken onder het mom van discipline – tot lijfstraffen op de blote billen aan toe. Toch leek oprichter Paul van Oyen zich ook nu nog van weinig kwaad bewust: ‘Als kinderen stout zijn, krijgen ze straf. Dat is al zo sinds mensenheugenis.’ Bovendien had de school nooit mot gehad met de Onderwijsinspectie, maar lag het eerder aan de publieke opinie dat kindermishandeling niet meer van deze tijd was.
Dat laatste gold echter ook voor de Platoschool, die in 2002 definitief de deuren sloot omdat het aantal aanmeldingen drastisch was teruggelopen. Maar de ouders van Hannema? Die zouden hun kinderen zonder twijfel wéér naar de Platoschool sturen. Voor een hoger ideaal mag je immers best wat offers brengen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden