Van der Plas kreeg alleen steun op de rechterflank van de Kamer, van partijen als de PVV, de SGP, Forum voor Democratie en JA21, die sowieso grote bezwaren hebben tegen het natuurbeleid van het kabinet. De regeringspartijen stemden tegen, evenals het linkerdeel van de oppositie.
Het voorkomen van elke vorm van dwang jegens de boeren is een van de voornaamste programmapunten van de BBB. Vorige week greep Van der Plas het debat over het stikstoffonds van het kabinet, met daarin tientallen miljarden voor het stikstofbeleid, aan voor een poging om in de wet vast te leggen dat dat geld niet mag worden gebruikt voor ‘verplichtend instrumentarium’ om boeren ergens toe te dwingen. Er zijn genoeg boeren, telers en tuinders te vinden die vrijwillig willen stoppen, zo is Van der Wals overtuiging.
Van der Plas’ motie leidde vooraf tot zorgen van minister Van der Wal (Natuur en Stikstof, VVD). Zij riep de Kamer in een brief op niet voor de motie te stemmen. Niet omdat ze wél wil gaan onteigenen, benadrukte ze, wel omdat ze het middel als stok achter de deur wil houden voor het geval dat vrijwillige uitkoop niet snel genoeg op gang komt.
‘Het idee dat de overheid een boerenbedrijf, dat soms al vele generaties in de familie is, zou dwingen te stoppen, is voor velen een gruwel’, aldus Van der Wal. ‘Dat is het ook voor mij als minister. Ik wil, voor zover mogelijk, van deze instrumenten wegblijven in de aanpak die we voorstaan. Ik vind het echter geen eerlijk verhaal als ik zou beloven dat de inzet van deze instrumenten helemaal uitgesloten kan worden.’
Zij wijst erop dat rechterlijke uitspraken het kabinet dwingen om de stikstofneerslag in de natuurgebieden te verminderen. ‘Als gevolg daarvan kan het onontkoombaar zijn dat vergunningen worden ingetrokken of worden beperkt.’ Ook wil de minister enige doorzettingsmacht hebben als in een gebied één boer de hele herontwikkeling blokkeert, ‘waardoor voor de boeren in het gebied een goed perspectief uitblijft’.
Met het wegstemmen van de motie wordt Van der Wal niet gehinderd door politieke blokkades vooraf. Althans niet via de Tweede Kamer: de kans is wel groot dat BBB het via de nu lopende provinciale formaties en via de Eerste Kamer - waar de partij vanaf volgende maand de grootste fractie heeft - alsnog gaat proberen.
De kans dat Van der Wal overgaat tot dwangmaatregelen is niet groot, in elk geval niet op korte termijn. Ook de regeringspartijen VVD, CDA en ChristenUnie hechten aan zoveel mogelijk nadruk op vrijwillige regelingen. Dwang is ook voor hen pas aan de orde als alle andere opties falen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden