Dat blijkt uit de Stand van de Uitvoering, een jaarlijks rapport over het werk van de IND. De lange wachttijden bij de IND zijn een bekend gegeven, maar de organisatie loopt nu naar eigen zeggen ‘tegen de grenzen van uitvoerbaarheid aan’. Dat terwijl het aantal asielaanvragen dit jaar naar verwachting fors zal stijgen, naar zo’n 67 duizend. Die nieuwe aanvragen komen bovenop de 40 duizend zaken waarover de dienst nog een beslissing moet nemen. De IND is ‘simpelweg niet in staat om ze allemaal op tijd af te handelen’, aldus directeur-generaal Rhodia Maas. ‘Het is pijnlijk om vast te stellen dat hier voorlopig geen verandering in komt.’
Het grootste probleem is volgens de IND het toenemende aantal aanvragen. Die komen niet alleen van asielzoekers, maar in toenemende mate ook van kennis- en arbeidsmigranten en internationale studenten. De IND kreeg vorig jaar maar liefst 33 duizend verblijfsaanvragen van kennismigranten. Bijkomend probleem is dat het lastig te voorspellen is hoeveel aanvragen er in een jaar komen.
Over de auteur
Maarten Albers is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
De IND behandelde in 2022 bijna 24 duizend asielaanvragen, iets meer dan waar de organisatie op is ingericht. In dat aantal zijn niet de zaken meegenomen van mensen die elders in de EU al asiel aanvroegen en mensen die uit een veilig geacht land komen. In dezelfde periode ontving de IND maar liefst 48 duizend aanvragen, waardoor de wachttijden oplopen. ‘Die lange onzekerheid is afschuwelijk’, zegt Maas.
Tegelijkertijd loopt de IND aan tegen moeilijk uitvoerbaar beleid en uitspraken van de Raad van State en het Europese Hof van Justitie. Die dwingen de dienst om afwijzingen beter te motiveren, wat veel tijd kost. Volgens de IND leidde ‘het overgrote deel van de afgewezen asielaanvragen’ tot een beroepsprocedure bij de rechtbank.
In totaal voerde de IND ruim 36 duizend beroepsprocedures over verblijf, meestal nadat een asielaanvraag is afgewezen. Dat leidt tot nieuwe capaciteitsproblemen, aangezien de juristen van de dienst al die zaken moeten voorbereiden en in veel gevallen ook in de rechtbank moeten verschijnen. In 9 procent van de zaken lukte dat niet.
Bovendien kan de bestuursrechter sinds december 2022 de IND weer dwangsommen opleggen als die asielaanvragen niet op tijd behandelt. Ook de juridische procedures daarover leveren de IND meer werk op. Naar verwachting zal het aantal beroepsprocedures en dwangsommen daarom stijgen. De dienst wil de aanvragers meer informatie gaan geven over de status van hun procedure, maar benadrukt dat de vertragingen geen gevolg zijn van onwil en dat de dwangsommen niet bijdragen aan sneller beslissen.
De IND probeert het werk efficiënter te verdelen, maar heeft voor een aantal veranderingen ook hulp nodig. Zo wil de dienst het aantal contactmomenten met aanvragers terugbrengen, door documenten langer geldig te maken en samen te werken met gemeenten. Nu zijn veel van die contactmomenten nog wettelijk verplicht.
Om de problemen bij de IND op te lossen zijn volgens Maas ‘fundamentele keuzes in het migratiebeleid nodig’. Ze wil een meer stabiele financiering voor de organisatie, zodat die verder vooruit kan kijken dan het volgende jaar en zich kan voorbereiden op te verwachten migratiestromen. Maar inzetten op groei van de IND is ‘geen duurzame oplossing’, aldus Maas. ‘We moeten accepteren dat de IND niet kan meebewegen met het fluctuerende aantal aanvragen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden