‘Het debat gaat niet enkel over het rapport, maar vooral over de opvolging ervan. Oftewel: wat heeft de overheid daarna gedaan? Hoe staat het met de afwikkeling van de schade die deze affaire heeft aangericht? De aanjagers van dit debat zijn de Kamerleden Pieter Omtzigt, Renske Leijten en Farid Azarkan. Dat drietal hamert er continu op dat het een schande is dat gedupeerden zo lang moeten wachten op compensatie van de schade die ze hebben geleden door toedoen van de overheid.
‘Dat het herstellen van de schade van de toeslagengedupeerden nog jarenlang gaat duren, werd ruim een jaar geleden al duidelijk. Het is een slepende kwestie, waarover de Tweede Kamer regelmatig debatteert, na elke zogenoemde voortgangsrapportage van de hersteloperatie. In maart ging het er weer over in de Kamercommissie die hierover gaat. Bij dat debat was de oppositie kwaad omdat premier Mark Rutte er niet bij was. Rutte zei toen dat hij niet was uitgenodigd. Toen is hij expliciet verzocht om aanwezig te zijn bij het volgende debat. Dat is dus vandaag.’
‘Eigenlijk zegt de titel al genoeg: Ongekend onrecht. Het is het eindrapport van de enquêtecommissie die in 2020 onderzoek deed naar de toeslagenaffaire. De Belastingdienst heeft mensen die kinderopvangtoeslag ontvingen ten onrechte als fraudeur bestempeld. Soms kwam dat door kleine foutjes: mensen hadden een formulier niet ingevuld. Vervolgens heeft de dienst die volledige toeslag teruggevorderd. Buiten hun eigen schuld zijn veel mensen zo in grote financiële problemen gekomen.
‘Extra schrijnend is dat naar verhouding veel mensen met een migratieachtergrond de dupe zijn geworden van deze toeslagenaffaire. De Belastingdienst hanteerde namelijk parameters waarmee mensen met bijvoorbeeld een niet-Nederlandse achternaam een grotere kans hadden om als fraudeur aangemerkt te worden. De overheid heeft met haar werkwijze veel levens verwoest.’
‘Niet zo best. Om de financiële schade van gedupeerden te compenseren, is een enorme hersteloperatie opgetuigd. Ruim een jaar geleden werd duidelijk dat die operatie vastloopt. Het is dramatisch. Eerst dupeert de overheid mensen, vervolgens blijkt zij niet in staat om die schade binnen afzienbare tijd te herstellen.’
‘Voor gedupeerden is er eerst een lichte toets. Dat was relatief simpel. De overheid kijkt of deze mensen inderdaad kinderen hebben, of ze kinderopvangtoeslag hebben gehad en of die op onterechte gronden is teruggevorderd. Van de 60 duizend ouders die zich hiervoor hebben aangemeld, erkent de overheid er zo’n 27 duizend als gedupeerd. Zij hebben allemaal 30 duizend euro ontvangen.
‘Sommige mensen hebben meer schade dan die 30 duizend euro. Om dat te beoordelen, konden zij een integrale beoordeling aanvragen. Dat onderzoek blijkt veel meer tijd te kosten dan verwacht. Pas over een paar jaar is bij iedereen deze integrale toets afgerond.
‘Dan zijn er ook nog mensen die andere schade hebben geleden. Zij hebben bijvoorbeeld hun huis moeten verkopen, zijn van de stress arbeidsongeschikt geraakt of zijn hun kinderen door uithuisplaatsing kwijtgeraakt. Om deze schade vergoed te krijgen, kunnen ze naar de Commissie Werkelijke Schade stappen. Daar is de operatie al helemaal vastgelopen: ruim 1.400 ouders hebben zich aangemeld, maar de commissie levert nog geen vijf adviezen per week af. Als er niets verandert, kan het nog wel heel lang duren voordat de commissie met alle dossiers klaar is.’
‘Eerlijk gezegd niet veel. Ik denk dat het ritueel Rutte-bashen wordt. Enkele oppositiepartijen zullen de premier verwijten dat hij zijn neus drukt op cruciale dossiers – ook bij de aardbevingsschade in Groningen en het stikstofdossier. Zij vinden dat Rutte zijn adjudanten in het kabinet de rotzooi laat opruimen.
‘Ik denk dat Rutte veel woedende oneliners naar zijn hoofd geslingerd krijgt, dat hij vervolgens een schuldbewust verhaal houdt en beterschap belooft, waarna iedereen weer gewoon naar huis gaat. Misschien kondigen hij en verantwoordelijk staatssecretaris Aukje de Vries nog wat plannen aan om de afhandeling te versnellen, maar tot nog toe hebben zulke nieuwe plannen niet tot veel verbetering geleid.
‘Het is heel pijnlijk. Bij dit soort debatten zit altijd een grote groep toeslagenouders op de publieke tribune. Zij hebben misschien wel hoop dat er werkelijk wat verandert. Maar aan het eind van de dag gaan ze naar huis met het gevoel dat er weinig is gebeurd. Voor deze ouders is dit dossier een drama. Hun levens staan gewoonweg stil. Ze moeten wachten op de compensatie die hun toekomt.
‘Aan de andere kant kun je ook begrijpen dat de overheid elk dossier grondig wil onderzoeken. De ict-systemen van de Belastingdienst hangen houtje-touwtje aan elkaar, waardoor het moeilijk is om alle informatie te achterhalen. Bovendien is de overheid bang om mensen meer geld uit te keren dan waar ze recht op hebben. Bedenk dat er ook gedupeerden zijn die relatief weinig schade hebben geleden en toch 30 duizend euro hebben ontvangen. Dat is het risico van generieke regelingen. Het zijn ingewikkelde dossiers.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden