Ter Apel staat onder hoogspanning. Slapen er deze zomer weer asielzoekers in het gras bij het aanmeldcentrum is de vraag die de buitenwereld bezighoudt. Maar ín het dorp zijn er andere zorgen.
Nog altijd is de overlast van asielzoekers met een kleine kans op een verblijfsvergunning, ook wel ‘veiligelanders’ genoemd, niet afgenomen. Leefbaarheid is vervangen door waakzaamheid. Ter Apel is een dorp geworden van beveiligingscamera’s, van tig sloten op de deur, van buurtapps die elke beweging monitoren.
Over de auteur
Loes Reijmer is verslaggever van de Volkskrant. Ze schrijft onder meer over migratie, asiel en polarisatie
Vrijdagavond kwamen gemeenteraadsleden en winkeliers met spoed bijeen voor overleg. ‘Het was een emotionele avond’, zegt Marco Visscher, fractievoorzitter van Gemeentebelangen Westerwolde, de grootste partij in de raad. ‘De ondernemers zijn ten einde raad en wij als gemeenteraad eigenlijk ook. We zijn door onze mogelijkheden heen.’
‘Op donderdagavond is een meisje van elf, twaalf jaar oud, geïntimideerd door een groepje veiligelanders. Uiteindelijk heeft een van hen zelfs zijn broek laten zakken. Dorpsbewoners die zich hebben georganiseerd in een burgerwacht zagen het gebeuren en reageerden daar uiteraard niet zo zachtzinnig op. Er zijn geen klappen gevallen, maar heftig was het wel. Het groepje asielzoekers is vervolgens naar de supermarkt gegaan en heeft een pak kaas opengetrokken en bier gepakt. Toen de beveiligers ze aanspraken, escaleerde het. Uiteindelijk moesten er vier units van de politie én de marechaussee aan te pas komen. Zo’n gebeurtenis maakt natuurlijk indruk op de jongeren die in de supermarkt werken.’
‘Er lopen wel tien van dit soort groepjes door het dorp, constant. Laat ik duidelijk zijn: van de overgrote meerderheid van de asielzoekers in Ter Apel hebben we geen last. We willen deze vluchtelingen ook graag opvangen. Alleen een kleine groep, honderd tot tweehonderd man, veroorzaakt ontzettend veel problemen. Die heeft niets te verliezen.
‘Per duizend inwoners zijn hier negen keer zoveel winkeldiefstallen als in hartje Amsterdam. Winkeliers hebben moeite om werknemers te behouden, omdat die zich niet meer veilig voelen. Dorpsbewoners worden geïntimideerd, bespuugd. Iedereen is er helemaal klaar mee. Het gevolg is dat het lontje ook korter wordt. Daardoor lopen de asielzoekers inmiddels ook gevaar. Ik vrees echt dat dit uit de hand loopt. Vroeg of laat vallen er slachtoffers.’
‘Ik woon zelf in het dorp en krijg het dus ook allemaal mee. In het weekend werd in de buurtapp gemeld dat een asielzoeker om elf uur ‘s avonds in de speeltuin stond. Ik ben er meteen naartoe gelopen. Die man bleek niets kwaads in de zin te hebben. Ik zei tegen hem: ‘Voor je eigen veiligheid is het verstandig om terug te gaan naar het coa-complex.’ Ik vond dat tegelijkertijd sneu voor hem, want hij deed niets verkeerd.’
‘Ja. Ik was als eerste bij de man in de speeltuin, maar in een mum van tijd stond er nog tien man omheen. Als daar iemand bijzit die opgefokt is, kan zo’n man in elkaar getrapt worden, terwijl hij niets gedaan heeft.
‘Vorige week liep een man met een donkere huidskleur door het dorp met een buitenboordmotor van een boot. Die zal hij wel gestolen hebben, is dan de reflex. Iedereen in rep en roer. De man bleek een statushouder te zijn die in het dorp woont. ‘Ik voel me nu ook niet meer veilig’, zei hij tegen me. En dat allemaal omdat de overlast maar niet aangepakt wordt.’
‘Allebei. Wat niet helpt is dat staatssecretaris Eric van der Burg veel moeite moet doen om gemeenten te overtuigen asielzoekers op te vangen. Die stellen bijvoorbeeld de eis dat ze geen kansarme, overlastgevende asielzoekers willen. Maar waar blijven die mensen dan? Inderdaad: in Ter Apel, de enige plek waar je je kunt aanmelden in Nederland.’
‘Asielzoekers die vrijwel geen kans maken op een verblijfsvergunning, zouden eerlijk verdeeld moeten worden over het land. Als nou elke gemeente er één of twee opvangt, is de overlast beheersbaar. Het kabinet werkt op dit moment ook aan sobere opvanglocaties voor deze groep, waar ze in acht dagen hun asielprocedure doorlopen en daarom de hele dag aanwezig moeten zijn. Het duurt nog wel even voordat die er zijn, maar wij hopen dat er al snel een proef in Ter Apel kan komen.’
‘Het voordeel is dat de veiligelanders aanwezigheidsplicht hebben, vanwege de versnelde procedure. Dat betekent dat ze overdag en in de avond niet in het dorp zijn, waardoor er minder overlast is. De proef kan misschien al over een maand van start gaan, maar gezien de huidige overlast, duurt een maand nog erg lang.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden