De grote wereldpolitiek, het Kremlin versus het Westen, is één ding, maar vlak de Limburgse gemeentepolitiek niet uit. Ik ben terug op Kasteel Strijthagen. U weet wel: op dit kasteel, eigendom van een Russische kunstenaar, was eerder dit jaar kortstondig het Russische ereconsulaat in Nederland gevestigd. Na bedreigingen vertrok het consulaat weer.
Maar het verhaal blijkt nog niet klaar. Onlangs klopte een ambtenaar van de afdeling Toezicht en Handhaving aan de kasteelpoort. Hij constateerde overtredingen van het bestemmingsplan en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht, kortweg Wabo.
De controle blijkt te zijn voorafgegaan door vragen uit de gemeenteraad. Vragensteller is Wiel Heinrichs, al een halve eeuw actief in politiek en bestuur – vroeger voor het CDA, nu voor een lokale partij. NRC noemde hem ooit ‘de god van Landgraaf’, dagblad De Limburger houdt het op ‘het stemmenkanon’.
Heinrichs heeft zijn informanten. Wandelaars. Mensen die hun hond uitlaten. De vissers, zij zien alles wat er op kasteel Strijthagen gebeurt. ‘De vissers hebben klachten over die Russische heer.’
Zo kwamen de feiten tot hem. Het illegaal kappen van bomen. De verbouwingen op het kasteel. De aanleg van tussenverdiepingen. De beelden. Kasteeleigenaar Alexander Taratynov, een vermaard beeldend kunstenaar, exposeert in het park rond het kasteel. Een paar Russische beelden, dat vinden ze in Landgraaf heus leuk, maar het moet niet overheersen. Het bestemmingsplan is leidend.
Heinrichs kaartte de zaak aan in de week dat ook de kwestie met het Russische consulaat naar buiten kwam. Dat tijdstip was toeval, zegt hij. Het gaat Heinrichs er ook niet om dat de kasteeleigenaar Russisch is. Als gemeenteraadslid is hij van ‘de objectieve benadering’.
Bij ‘kleine lieden’, zo legt hij uit, worden de regels streng gehandhaafd. Het kan dan niet zo zijn dat een ‘Russische grondbezitter’ doet wat hem goeddunkt. De slotsom stond vast. ‘Optreden, het kan niet anders.’ En, zo weet hij: ‘Als de trein eenmaal gaat rijden, dan ga je door tot het eindstation.’
Op een grasveldje naast het kasteel, in de namiddagzon, zitten de vissers die alles zien. Mannen op leeftijd. Ze constateren dat het bezoek niet van hier is, ze vragen of dat naar het kasteel gaat. Gelach.
‘Niet iedereen mag mij’, zegt Taratynov in de geopende kasteelpoort. Hij zit niet te wachten op weer een stukje in de Volkskrant, want hij hoopt dat hij er in gesprek met de gemeente nog uitkomt. Maar hij is er niet de man naar om de deur in je gezicht te gooien. En dus krijg ik een rondleiding langs alle illegale bouwsels.
Dit staat buiten kijf: de vergunningen zijn een chaos. ‘But I’m an artist’, zegt de kasteelheer. Voeg daaraan toe: een woud aan regelgeving. En een gemeentebestuur dat jarenlang de schouders ophaalde. Kasteel Strijthagen was een bouwval; men was juist blij dat dit werd opgeknapt. ‘Ze zeiden: begin maar gewoon, dan regelen we de vergunningen later.’
De gemeente bevestigt dat de lacunes in de vergunningen niet ‘nu opeens actueel zijn’. Maar er zijn hiaten, het duurt allemaal ‘te lang’. Dan wordt het tijd om in te grijpen.
Taratynov toont de onwettige bouwwerken. De tuinhuisjes die weg moeten, gebouwd door Oekraïense vluchtelingen. Inderdaad, Taratynov bood niet alleen onderdak aan het ereconsulaat van Poetin, maar huisvestte ook Oekraïners, twee families, aan het begin van de oorlog. ‘Ik wilde helpen.’
Het kasteel is smaakvol opgeknapt, tjokvol kunst, alles door elkaar: een kelder vol bronzen sculpturen, muurtekeningen in het trappenhuis geïnspireerd op Hollandse meesters, gemaakt door de dochters van Taratynov, maar ook etsen van Marino Marini en Marc Chagall, een werk van Konstantin Khudyakov in de serie Hotel Russia.
In de Degas-kamer en de Da Vinci-kamer – het kasteel wordt verhuurd als groepsaccommodatie, dat mag op zichzelf, bevestigt de gemeente – kijken we recht in de illegaliteit: entresolvloertjes. Om nog maar te zwijgen over de dakkapel die al jaren op de aanpalende monumentale carréhoeve prijkt. Verwijderen en verwijderd houden, oordeelt de gemeente.
In het park wandel ik langs de illegale beelden. Moderne kunst. In Landgraaf toetsen ze of zoiets past binnen de doelstelling ‘cultuur en ontspanning’. De vissers zijn vertrokken, maar morgen komen ze terug, ze zien alles.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden