De maandag van filosoof en denker des vaderlands Marjan Slob (58) stond helemaal in het teken van het ziekenhuisbezoek met haar 80-jarige moeder en wie komt ze tegen als ze aan het eind van de middag het vwo-filosofie-examen maakt? Joan Tronto. ‘Haar argument is dat we niet vanuit een marktperspectief naar zorg moeten kijken, omdat het leven pas zin heeft als je zorg kunt ontvangen en aan anderen kunt geven. Dat is toch ironisch, na zo’n dag?’
Slob doet maandag voor het eerst – ze volgde het vak zelf namelijk niet – examen in het schoolvak dat aankomend schooljaar vijftig jaar bestaat en waarmee zo’n 10 procent van de vwo’ers voor het eerst kennismaken met denkers als Adam Smith, Michel Foucault, Charles Taylor en Karl Marx. Haar eerste indruk na het lezen van de 23 open vragen die binnen drie uur af moeten zijn: ‘Heel degelijk, breed en passend. Als je dit examen haalt, dan kun je echt wel wat.’
Over de auteur
Iva Venneman is algemeen verslaggever van de Volkskrant
Dat wil niet zeggen dat alles fantastisch is aan het examen. De eerste opgaven over het publieke leven van de smartphonegeneratie zou bij haar als examenkandidaat geheid een ‘boomer-moeheid’ opleveren. ‘Nu weet ik wel dat jullie bezorgd zijn over ons socialemediagebruik, zou ik denken als ik jong was.’ En ook de derde opgave over Tronto is qua onderwerp ‘een beetje braaf’ naar haar smaak.
Het tweede onderwerp, de commerciële ruimtevaartbedrijven van zakenmannen Jeff Bezos en Richard Branson, krijgt wel het oordeel ‘fris’ mee. De bijbehorende opgaven zijn absoluut niet gekleurd en vergen meer dan ‘uit je kop leren’ alleen, vindt ze. Zoals vraag 11: Leg uit bij welk soort argument in het milieudebat het argument van de ruimtemiljardairs past. ‘Daarmee toets je echt of iemand ook inzicht heeft en kan toepassen.’
Nee, je zal Slob geen pleidooi horen houden voor verplichte filosofielessen op de middelbare school. ‘Filosofie is nu typisch een vak dat je niet bij mensen door de strot moet duwen.’ Maar het examen toont volgens haar wel aan welke bagage de vwo-examenleerlingen mee hebben gekregen na drie jaar les: ‘Het laat leerlingen heel evenwichtig in kaart brengen hoe argumenten samenhangen met vooronderstellingen. Ze moeten echt redeneren, in een korte tijd en in heldere taal. Het raakt daarmee precies aan de kern van wat filosofie is.’
Tip: havo-examen wiskunde
Dinsdagmiddag staat wiskunde op de examenplanning van de havisten. Als je niet goed weet wat de eerste stap is bij een opgave, kan het helpen om de vraag andersom te benaderen, tipt wiskundedocent Joeri Moulen, die op zijn youtubekanaal ‘Mathastic’ uitlegvideo’s deelt. ‘Begin bij de laatste stap en maak een stappenplan waarbij je terugwerkt tot de allereerste stap. Werk het stappenplan dan andersom correct uit. Je zult zien dat dit de opgave vaak veel duidelijker maakt.’
Slaap beter, niet vroeger
De avond voor het examen kan het verleidelijk zijn om tot in de vroege uurtjes door te leren. Een slecht idee volgens psycholoog en somnoloog Annelies Smolders. ‘Slaap is broodnodig voor je fysieke, emotionele en psychische herstel tijdens de examentijd.’ Tijdens het dromen vindt volgens haar ‘een definitieve verankering’ plaats van de kennis die je overdag hebt opgedaan.
Op tijd naar bed gaan lijkt dan een goed idee, maar geforceerd naar het plafond staren in afwachting van slaap kan juist averechts werken, zegt Smolders, omdat de stresshormonen nog door je lijf gieren. ‘Hoe hoger je versnelling is geweest die dag, hoe langer je nodig hebt om terug te schakelen. Wacht liever even de piek af en ga wat later naar bed.’
Volgens de somnoloog is het een goed idee om eerst de slaperigheid actief uit te lokken door even te lezen, tv te kijken of te wandelen. ‘Jij bent zelf de maker van je slaap, dus jij moet het uitnodigen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden