Dan gaat een nieuwe overstapregeling in. Tot nu toe konden energieklanten elk moment tegen een bescheiden boete van hun vaste contract af. Voor een jaarcontract bedroeg die boete 50 euro per energiesoort (dus 100 euro bij een contract voor gas en licht). De boete kon oplopen tot maximaal twee keer 125 euro, voor contracten van tweeënhalf jaar of meer. Vanaf 1 juni wordt de boete gerelateerd aan het bedrag dat het de energieleverancier kost wanneer een vaste klant voortijdig vertrekt.
Meerjarige contracten waren onder de oude regeling jarenlang heel gewoon, maar dat veranderde toen de gasprijs ruim anderhalf jaar geleden extreem steeg en onvoorspelbaar werd. Als energiebedrijven klanten tegen die hoge prijzen langetermijncontracten verkopen, lopen zij een groot risico wanneer de energieprijs daalt. Klanten kunnen dan tegen een bescheiden boete vertrekken en het energiebedrijf blijft met duur ingekochte energie achter. Dankzij de nieuwe overstapregels is dat risico geweken. Wanneer energie volgend jaar onverwacht veel goedkoper wordt, kunnen klanten alleen weg tegen een aanzienlijke boete.
Over de auteur
Tjerk Gualthérie van Weezel schrijft voor de Volkskrant over energie en de impact van de energietransitie op het dagelijks leven.
Van de grootste vijf bedrijven (samen goed voor meer dan driekwart van de markt) hebben vier bekendgemaakt dat zij vaste contracten tot drie jaar gaan aanbieden. Alleen Essent is nog terughoudend. ‘We komen zeker met meerjarige contracten, maar welke precies en met welke tarieven maken we volgende week bekend’, zegt een woordvoerder.
Greenchoice publiceerde de tarieven woensdag als eerste op de website. Opmerkelijk omdat die nog onder oude voorwaarden worden verkocht. Maar het bedrijf vindt het risico daarvan nu aanvaardbaar, ‘de maand is nog kort en wij kregen er veel vragen over van onze klanten, dus die wilden we nu al bedienen.’ Het bedrijf biedt bosgecompenseerd gas en groene stroom met vier verschillende looptijden: variabel (waarbij het tarief elke maand kan veranderen), een jaar, twee jaar en drie jaar. De tarieven liggen erg dicht bij elkaar en allemaal nipt onder het prijsplafond voor energie dat tot eind dit jaar van kracht is. Tweejarig is het goedkoopst en driejarig het duurst, maar op maandbasis scheelt het enkele euro’s.
Dat moet de komende weken blijken. Om een idee te geven van het spel dat de bedrijven spelen, is het goed om te kijken naar de groothandelsmarkt voor gas. Voor komende zomermaanden is gas daar nu relatief gunstig geprijsd: afgelopen week ging de prijs van het junicontract zelfs even onder de 30 euro per megawattuur. Nog altijd bijna het dubbele van wat lang gewoon was, maar dik tien keer zo laag als tijdens de piek afgelopen zomer. Gas dat komende winter moet worden geleverd, is een stuk duurder: ruim 50 euro per megawattuur en dat blijft ongeveer zo tot 2026. Gas dat na 2026 wordt geleverd, is dan weer goedkoper.
Dit prijsverloop is goed te verklaren. In de zomer wordt er in Europa relatief weinig gas gebruikt, terwijl er via schepen wel behoorlijk veel vloeibaar aardgas binnenkomt. De Europese gasopslagen dreigen al ruim voor de winter vol te raken, dus is er relatief veel aanbod. Maar zodra in Europa de kachels aangaan, is de verwachting dat energie weer schaarser wordt en loopt de prijs dus op. Dat de prijs na 2026 lager ligt, komt doordat er dan wereldwijd meer fabrieken bijkomen waar aardgas vloeibaar kan worden gemaakt.
Je zou verwachten dat variabele contracten, waarbij de meeste aanbieders de prijs per maand of kwartaal aanpassen, op dit moment de gunstigste tarieven hebben. En de kans is groot dat die tarieven oplopen zodra de winter aanbreekt. Op basis van de groothandelsprijzen kun je ook vermoeden dat een twee- en driejarig contract goedkoper is dan een jaarcontract. Dat variabele contracten bij Greenchoice een fractie duurder zijn, is dus verrassend. Maar dat komt volgens het bedrijf doordat het variabeltarief nu nog de groothandelsprijs van vorige maand weerspiegelt, ‘vanaf 1 juni gaat dat tarief weer verder omlaag’.
Interessant is ook wat de verschillende aanbieders gaan doen om hun huidige klanten te paaien. Bij Greenchoice krijgen vaste klanten vooralsnog geen extra kortingen, maar het is te verwachten dat veel andere aanbieders dat wel gaan bieden. De meeste energiebedrijven zijn er namelijk zeer op gebrand om de komende weken vooral hun huidige klanten te behouden, vertellen enkele medewerkers op achtergrondbasis tegen de Volkskrant. Ten eerste omdat het voor een solide bedrijfsvoering fijn is het verbruik van je klanten goed te kennen. Daarnaast verdienen energiebedrijven steeds meer aan aanverwante diensten zoals advies over installatie van zonnepanelen en warmtepompen. Ook dat gaat makkelijker met vaste klanten.
Puur in euro’s uitgedrukt, is daar geen uniform antwoord op te geven. De ontwikkeling van de energieprijs is immers onvoorspelbaar. En het verschilt ook per huishouden: wie is aangesloten op een warmtenet of een geheel elektrische verwarmd huis heeft, zal vooral gespitst zijn op de beste stroomtarieven. Wie met zonnepanelen veel meer stroom opwekt dan verbruikt, zal extra kritisch kijken naar de teruglevertarieven. En wie heel flexibel is bij het afnemen van stroom, bijvoorbeeld door een elektrische auto, is mogelijk het voordeligst uit bij een van de aanbieders van dynamische energiecontracten, waar stroomtarieven per kwartier kunnen verschillen (en soms zelfs negatief zijn).
Twee dingen staan wel vast: wie nu een contract voor meerdere jaren afsluit, koopt zekerheid. En dat is iets dat een aanzienlijke groep consumenten zal aanspreken. Daarnaast is het belangrijk om goed onderzoek te doen. Want eenmaal getekend is het een stuk minder laagdrempelig om weer onder zo’n contract uit te kunnen. Begin die zoektocht vooral door te informeren naar de aanbieding van uw huidige aanbieder. Die zullen vaak proberen om vaste klanten met kortingen of speciale tarieven bij zich te houden.
Sommige energiebedrijven zeggen ook dat ze het voor hun klanten nu geen goed product vinden. Omdat energie historisch gezien nog altijd erg duur is, is het niet logisch om zeer lange contracten aan te gaan, is de gedachte.
Maar het heeft ook te maken met de risico’s die zulke contracten betekenen voor energiebedrijven zelf . Mocht de energieprijs bijvoorbeeld volgend jaar dalen, dan zullen de partijen waarbij energiebedrijven gas voor over vier jaar hebben gekocht, onderpand gaan eisen op hun contract. Dat kan om veel geld gaan. Daarnaast zijn er komende jaren ook nog veel onzekerheden over de wetgeving van energie. Zo staat er een nieuwe Energiewet op stapel en een aanpassing van de salderingsregeling voor zonnepanelen. ‘In het verleden is vaak gebleken dat langjarige contracten aanvankelijk lucratief waren, maar door nieuwe regels ineens een last werden’, zegt een medewerker.
Zeker. Het is voor hen moeilijk in te schatten wat consumenten gaan doen en hoe de risico’s van het nieuwe systeem er precies uitzien. Aan de ene kant willen ze dus voorzichtig de markt verkennen, maar geen klanten kwijtraken. Bedrijven zijn dus in hoogste staat van paraatheid om zo snel mogelijk in te spelen op het gedrag van consumenten en de concurrentie .
Verder wordt het interessant om de verschillen tussen typen energiebedrijven te volgen. Met name tussen Eneco, Vattenfall aan de ene kant en Essent, Budget Energie en veel kleine leveranciers aan de andere kant. De eerste twee bezitten zelf energiecentrales en windmolens. Dat zou het voor hen iets makkelijker moeten maken om langetermijnverplichtingen aan te gaan en relatief voordelige meerjarige stroomcontracten aan te bieden.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden