Door de zwijgcultuur in de danswereld worden dergelijke ervaringen weinig gedeeld, zo luidt de conclusie van het rapport Schaduwdansen dat werd gemaakt in opdracht van de ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). Het maandag gepresenteerde onderzoek richt zich op alle stijlen, van klassiek ballet en hedendaagse dans tot stijldansen, musical en showdans.
De problemen spelen sterker op professionele niveau dan in de recreatieve dans; ze beginnen al bij dansvakopleidingen en strekken zich uit tot gezelschappen. De harde cultuur wordt in stand gehouden door de hoge prestatiedruk, de onzekere arbeidsmarkt, de financiële onzekerheid en de continue druk te moeten voldoen aan een voorgeschreven schoonheidsideaal. Dansers worden dagelijks geconfronteerd met alleen negatieve feedback. Door de angstcultuur durven ze niet voor zichzelf op te komen.
Het onderzoek begon in 2022, nadat latindanseres Kim Koumans naar buiten trad met haar verhaal over systematische misstanden binnen haar vakgebied. Koumans behoorde ruim twintig jaar tot de danstop en deed mee aan internationale wedstrijden, optredens en tv-programma’s. Haar verhaal leidde tot een golf aan vergelijkbare meldingen.
De slachtoffers van grensoverschrijdend gedrag in de danswereld zijn meestal jong en kwetsbaar. ‘Het besef van misbruik komt meestal pas later’, aldus de onderzoekers onder leiding van Marjan Olfers (hoogleraar sport en recht) en criminoloog Anton van Wijk. Eerder deden zij onderzoek naar grensoverschrijdend gedrag in de turnwereld.
Veel dansers die met grensoverschrijdend gedrag worden geconfronteerd, kampen als gevolg daarvan met onder meer depressies, zelfvernietigend gedrag en angststoornissen, maar ook met schuldgevoelens en eetstoornissen. De slachtoffers laten in het onderzoek weten dat de plegers vaak belangrijke personen zijn, veelal mannen, aan wie ze loyaal zijn en van wie hun danscarrière afhankelijk is. De plegers hebben dus vaak een machtspositie ten opzichte van de slachtoffers.
Ongeveer 70 procent van de professionele dansers en 40 procent van de recreatieve dansers in Nederland maakt melding van grensoverschrijdend gedrag. Het merendeel van de plegers zijn trainers, coaches of docenten, maar geregeld ook collega-dansers. In mindere mate gaat het om choreografen, balletmeesters, artsen, masseurs en fysiotherapeuten.
De dansstijlen waarin het meest grensoverschrijdend gedrag wordt gerapporteerd, zijn urban, salsa, bachata en zouk. Bij die laatste groep komt relatief vaker seksueel grensoverschrijdend gedrag voor. Ook bij stijldansen is het aantal melding van seksueel ongewenst gedrag hoog.
Balletdansers vestigen de aandacht op andere problemen. Ze staan onder hoge druk, ervaren veel stress en zijn onzeker over hun carrière. Ze zijn hard voor zichzelf en trainen bijvoorbeeld door als ze blessures hebben. Ze benadrukken volgens de onderzoekers de positie van machtige personen binnen de balletwereld, waardoor ze zich niet durven te uiten.
Dansers zeggen tegen de onderzoekers dat de danswereld veiliger zou kunnen worden met een gedragscode. Ook zou er meer controle en toezicht moeten komen op trainers, docenten en managementleden.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden