De strijd in Oekraïne is vastgelopen in een modderige vernietigingsoorlog, met Bachmoet als reddeloos dieptepunt. De F-16 kan een middel zijn om de ontstane patstelling te doorbreken.
Opnieuw is een belangrijke stap gezet in de evolutie van de militaire steun aan Oekraïne. De Amerikaanse president Joe Biden heeft vrijdag tijdens de G7-top in Japan gezegd dat westerse bondgenoten hun F-16’s mogen doneren of verkopen aan Oekraïne, en dat Oekraïense piloten daarvoor in Europa mogen worden getraind. Als het Amerikaanse Congres daarmee akkoord gaat, maakt dit de weg vrij voor Nederland om Oekraïne met de vurig gewenste jachtvliegtuigen te hulp te komen.
Daarmee krijgt Oekraïne toestellen die verder over de linies kunnen kijken en schieten dan de MiG-29’s waarmee het zich tot dusver heeft moeten behelpen. Ook in luchtgevechten is de F-16 slimmer, sterker en wendbaarder dan de oude Sovjet-evenknie. De aankondiging werd door de Oekraïense president Volodymyr Zelensky dan ook verwelkomd als een ‘historische beslissing’.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Nederland mag trots zijn op het voortouw dat het daarbij heeft genomen. Met België, Denemarken en het Verenigd Koninkrijk heeft het de afgelopen weken bij Biden aangedrongen op het leveren van de F-16’s. Die Amerikaanse toestemming is nodig, omdat afnemers van militair materieel dat niet zomaar mogen doorverkopen of uitlenen aan andere landen.
Daarbij heeft Nederland zelf ook een draai gemaakt. In januari zei premier Mark Rutte over de levering van F-16’s nog dat ‘het echt een heel grote volgende stap zou zijn als het zover komt’. Na het formele verzoek van Zelensky in februari raakte Nederland echter overtuigd van de noodzaak, al is het maar om de Oekraïense verliezen aan te vullen. Navo-partners Polen en Slowakije kondigden in maart al aan MiG-29’s aan Oekraïne te leveren.
De Amerikaanse president bleef langer aarzelen. ‘Er is geen basis voor een argument om nu F-16’s te leveren’, zei hij in februari nog. ‘Zelensky heeft tanks nodig. Artillerie. Luchtafweer. Die zullen hem in staat stellen dit voorjaar en deze zomer vorderingen te boeken.’
Dat was niet overtuigend. Volgens de eigen Amerikaanse oorlogsdoctrine is luchtsteun van groot belang bij zowel offensieve als defensieve grondoperaties. Dat Biden nu toch om is, is te danken aan de aanhoudende druk van Zelensky zelf, van de Europese landen, en ook van het Amerikaanse Congres, waarin zowel Democraten als ‘ouderwetse’ Republikeinen vinden dat Oekraïne moet krijgen ‘wat ze echt nodig hebben om dit gevecht te winnen’, zoals Michael McCaul, de Republikeinse voorzitter van de commissie van Buitenlandse Zaken, het zei. ‘Wat doen we anders in Oekraïne?’
Want ja, wat doen we anders in Oekraïne? Met de westerse Himars, Abrams, Leopards en Patriots heeft Oekraïne de Russen van zich af weten te houden, en een deel van het bezette terrein bevrijd. De strijd is sindsdien vastgelopen in een modderige vernietigingsoorlog, met Bachmoet als reddeloos dieptepunt. De F-16 kan een middel zijn om de ontstane patstelling te doorbreken.
De Amerikanen willen zelf (nog) geen toestellen leveren, en dus ligt de verantwoordelijkheid nu bij Europa. Het is aan Nederland en andere landen om de training zo snel mogelijk ter hand te nemen zodat de F-16’s in het najaar boven Oekraïne kunnen vliegen.
Weinig verrassend sprak een Russische onderminister dreigende taal over dat vooruitzicht. Hij zei dat westerse landen een ‘escalatiescenario’ volgen dat ‘kolossale risico’s voor henzelf’ met zich meebrengt. Zoals bij eerdere wapenleveranties moet dit dreigement vooral worden gezien als een bevestiging dat de F-16 zeker verschil kan maken.
Over de auteur
Michael Persson is verslaggever economie en commentator, met een focus op de oorlog in Oekraïne. Als Amerika-correspondent won hij in 2019 journalistiekprijs de Tegel.