Sinds de succesvolle Oekraïense tegenaanvallen in Charkiv en Cherson van afgelopen najaar was Bachmoet de plek waar Rusland en Oekraïne het hevigst strijd leverden. De stad heeft weinig strategische waarde, maar Prigozjin maakte van de verovering een prestigeproject, waarmee hij wilde aantonen dat zijn huurlingen beter in staat zijn de Oekraïners te bestrijden dan het reguliere Russische leger. De Oekraïners boden taai verzet, ook omdat ze vreesden dat Moskou de verovering van het provinciestadje breed uit zou meten in binnen- en buitenlandse propagandakanalen.
Zaterdag beweerde Prigozjin dat de slepende strijd om Bachmoet ten einde was. In een video staat Prigozjin in gevechtsuitrusting met een aantal van zijn huurlingen voor het centrale treinstation van de stad, twee tot drie kilometer van de westelijke gemeentegrens. ‘We hebben de hele stad veroverd, van huis tot huis’, aldus de huurlingenbaas.
Over de auteur
Maarten Albers is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Serhi Tsjerevaty, woordvoerder van het Oekraïense leger, was er snel bij om de beweringen van Prigozjin te ontkrachten. ‘Het is niet waar, onze eenheden vechten in Bachmoet’, zei hij. De Oekraïense onderminister van Defensie noemde de situatie ‘kritiek’, maar zei dat Oekraïense soldaten nog steeds enkele gebouwen in de stad in handen hebben.
Wat die beweringen waard zijn, is onduidelijk. De val van Soledar, een dorp ten noorden van Bachmoet, erkende Kyiv ook pas bijna twee weken nadat Moskou de overwinning had uitgeroepen. Zowel toen in Soledar als nu in Bachmoet is het duidelijk dat de Oekraïners op zijn hoogst nog in zeer kleine aantallen in de stad aanwezig zijn. De 46ste luchtmobiele brigade, een van de laatste Oekraïense eenheden in Bachmoet, voorspelde zaterdag al dat de Russen de stad ‘vandaag of morgen’ volledig in zouden nemen.
Het Russische ministerie van Defensie kondigde het begin van de slag om Bachmoet op 1 augustus met veel tamtam aan. Russische strijdkrachten vielen op die dag verschillende dorpen ten zuiden en zuidoosten van de stad aan. Het offensief volgde kort na de val van de steden Severodonetsk en Lysytsjansk, op een moment dat het Russische leger nog goede hoop had om de volledige Donbas te veroveren.
Na de debacles in Charkiv en Cherson, waar het Oekraïense leger er in korte tijd in slaagde om grote stukken grondgebied te bevrijden, werd de strijd in Bachmoet alleen maar belangrijker voor Moskou. Een overwinning daar zou een teken zijn dat de Russische strijdkrachten nog altijd de bovenliggende partij zijn. De Russische president Poetin zou zo’n zege ‘verkopen aan het Westen, aan zijn maatschappij, aan China, aan Iran’, aldus de Oekraïense president Zelensky in maart. ‘Als hij bloed ruikt, als hij ruikt dat we zwak zijn, zal hij doorduwen, doorduwen, doorduwen.’
De Oekraïners verkochten hun huid daarom duur. In Marioepol, Severodonetsk en Lysytsjansk was al gebleken dat het Russische leger slecht in staat is om stadsoorlogen te voeren. Daar wilde Kyiv gebruik van maken, door ze te laten vechten voor elke meter. Tegen dringende adviezen van de Verenigde Staten en veel deskundigen in probeerden de Oekraïners de stad zo lang mogelijk vast te houden. Dat bleek ze veel langer te lukken dan menigeen had verwacht. De strijd werd een symbool van Oekraïense onverzettelijkheid. Prigozjin, naarstig op zoek naar goed nieuws, zei begin april dat de stad ‘in juridische zin’ was veroverd nadat zijn manschappen het gemeentehuis hadden ingenomen.
In totaal kostte het Rusland 293 dagen om de hele stad Bachmoet te veroveren, bijna dubbel zo lang als de Slag om Stalingrad. Het Russische winteroffensief, waarbij het Kremlin 300 duizend gemobiliseerden in de strijd wierp, liep zich grotendeels stuk op het Oekraïense verzet in de stad. Aan beide kanten was het een slijtageslag, maar Kyiv hield vol omdat de Russische verliezen een veelvoud zouden zijn van de Oekraïense. Westerse schattingen uit maart gingen uit van 20 tot 30 duizend Russische doden en gewonden. In heel Oekraïne vielen in de afgelopen vijf maanden volgens de VS 20 duizend Russische doden. De helft daarvan zouden Wagner-strijders zijn.
Wagner liet aanvankelijk voornamelijk onervaren rekruten uit de gevangenis vechten. Gaandeweg begon de voorraad bereidwillige mannen op te raken, en had Prigozjin meer hulp nodig van het Russische leger. Tegelijkertijd uitte hij steeds openlijker zijn ongenoegen over de steun die hij kreeg van het leger. Eerder deze maand dreigde hij zelfs zijn troepen terug te trekken wegens een gebrek aan munitie. ‘Er zijn vijf keer zoveel jongens gesneuveld als nodig was geweest’, beweerde hij in zijn video van zaterdag.
Prigozjin kondigde aan dat zijn strijders in de komende tijd de laatste gebouwen zouden uitkammen en verdedigingslinies aan zouden leggen. Op 25 mei wil hij de verdediging van de stad overdragen aan het Russische leger, waarna hij zijn mannen terugtrekt voor ‘rust en training’. Wagner komt pas terug ‘als onze hulp nodig is’. Progozjin had ook een boodschap voor Zelensky, die zaterdag sprak met wereldleiders op de G7-top in Japan. ‘Als je Biden vandaag ziet, geef hem dan een kus op zijn voorhoofd en doe hem de groeten van mij.’
In de afgelopen dagen boekte Oekraïne juist enige terreinwinst in de regio rond Bachmoet, mogelijk een voorteken van het langverwachte lenteoffensief. Het Britse ministerie van Defensie schreef maandag dat het Russische leger enkele bataljons richting Bachmoet had gestuurd om de linies daar te versterken.
De Oekraïense 46ste luchtmobiele brigade benadrukte in het bericht van zaterdagochtend al dat de Russen na de inname van Bachmoet te maken krijgen met ‘nieuwe verdedigingslinies buiten de stad en problemen op hun flanken’. Met andere woorden: ze hebben de slag gewonnen, maar de oorlog nog lang niet.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden