NTGent speelde in 2018 de voorstelling La Reprise in het futuristische theater van architect Oscar Niemeyer in São Paulo, Brazilië. La Reprise gaat over de moord op een moslimjongen in Luik, die door regisseur Milo Rau in zijn theaterbewerking nauwkeurig werd ontleed en nagespeeld. In die zaal in São Paulo zaten toen ook een aantal mensen van de MST, een Braziliaanse organisatie van landlozen en klimaatactivisten. Zij nodigden Rau uit om in Brazilië de Griekse tragedie Antigone van Sofokles te regisseren, een stuk dat gaat over vragen als: wat is macht, wat is verzet?
Rau bedacht met zijn creatieve team van NTGent het project Antigone in de Amazone, dat hij in Amazonië wilde opvoeren. Begin 2020 ging hij met Vlaamse en Braziliaanse acteurs en heel veel vrijwilligers aan de slag, maar toen brak corona uit en werd het hele project gecanceld. Maar Rau gaf niet op, en in maart van dit jaar vertrok de hele equipe weer naar Brazilië. En zo vond vorige week in Gent alsnog de première plaats van Antigone in de Amazone, dat dit weekend ook in Amsterdam is te zien.
Over de auteur
Hein Janssen schrijft sinds 1987 voor de Volkskrant over theater en richt zich vooral op toneel en musical.
Het resultaat is niet minder dan indrukwekkend. Het is veel, vol, inventief, bij tijd en wijle radicaal politiek en activistisch theater, en tenslotte behoorlijk deprimerend. Rau heeft het verhaal van Antigone die in verzet komt tegen de heersende macht, verbonden met dat van de activisten in Brazilië. Al tientallen jaren wordt daar geprotesteerd tegen het kappen van het regenwoud en het onteigenen van grote stukken land voor economisch gewin, waardoor de oorspronkelijke bewoners worden verdreven.
Op het podium staan twee Vlaamse (Sara der Bosschere en Arne de Tremerie) en twee van oorsprong Braziliaanse acteurs (Pablo Casella en Frederico Araujo). In het begin vertellen ze in het kort het verhaal van Antigone en het project in Brazilië zelf. Ze verdelen de rollen, maar al snel komen grote projectieschermen naar beneden waarop we zien hoe Rau en zijn team in Brazilië aan het stuk heeft gewerkt en hoe dat land er nu uitziet.
Centraal daarin is reconstructie van het bloedbad dat in 1997 plaatsvond toen actievoerders en politie elkaar troffen, de politie het vuur opende en 21 mensen in koelen bloede werden vermoord. Rau laat dat op gruwelijke wijze naspelen, soms zelfs dubbelop: zowel op film als op het podium zelf. Waar Rau voorheen in voorstellingen als La Reprise en Familie (over de collectieve zelfmoord van een gezin) vooral op afstand registreerde, gaat hij er hier vol en bijna ondraaglijk in. De theatermaker wordt dan zelf activist, die het onrecht snoeihard aan de kaak wil stellen.
Zo spiegelt hij het verhaal van Antigone voortdurend aan de feitelijke situatie in Brazilië. Hartverscheurend is de scène waarin ooggetuigen van toen met speelgoedsoldaatjes de veldslag opnieuw beleven. Daardoorheen snijdt Rau de belangrijkste scènes uit Antigone. En voortdurend klinkt er verleidelijk melancholieke gitaarmuziek. Dan opeens is er weer een prachtig filmpje van een boottocht door het Amazonewoud, waarmee hij schoonheid tegenover vernietiging zet. Tegen het eind komt de ziener Theresias op die voorspelt dat het nooit meer goed komt met de mens, en met de aarde.
‘Veel in de wereld is monsterlijk, maar niets is monsterlijker dan de mens’. Dat zinnetje uit de oorspronkelijke Antigone hangt als een doem over deze voorstelling. Rau heeft de Griekse verzetsstrijder van toen naar nu gehaald, en daar onverzettelijke theaterkunst van gemaakt.
Antigone in de Amazone
Theater
★★★★☆
Door NTGent, regie Milo Rau.
19/5 Internationaal Theater Amsterdam, daar nog op 20/5 en 21/5. Tournee.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden