Volgens het Russische Openbaar Ministerie vormt Greenpeace ‘een bedreiging voor de constitutionele orde en de veiligheid’ van Rusland, maakt de organisatie zich schuldig aan ‘anti-Russische propaganda’ en het oproepen tot meer sancties en ‘verdere economische isolatie’ van Rusland. Greenpeace hindert volgens het OM bovendien ‘het realiseren van voor Rusland gunstige infrastructurele en energieprojecten’.
Greenpeace is de laatste in een reeks milieuorganisaties waarvan het werk in Rusland aan banden is gelegd of verboden. De Russische afdeling van het Wereld Natuur Fonds werd al eerder tot ‘buitenlandse agent’ verklaard. Die status vereist geen sluiting, maar vormt wel een danige belemmering voor normaal functioneren. Het WNF gaat vooralsnog door, zo goed en kwaad als dat kan.
Over de auteur
Geert Groot Koerkamp is correspondent Rusland voor de Volkskrant. Hij woont sinds 1992 in Moskou.
Bellona, een Noorse milieugroep die zich richt op het noorden van Scandinavië en Europees Rusland, is eerder ook ongewenst verklaard en heeft Rusland verlaten, maar blijft wel vanuit het buitenland berichten over Russische milieuproblemen. Ook regionale organisaties zijn aangepakt, onder meer in Archangelsk en op het eiland Sachalin in het Verre Oosten, net als verschillende individuele milieuactivisten.
Door de kaalslag binnen de Russische milieubeweging is er steeds minder georganiseerd verzet tegen potentiële bedreigingen voor natuur en milieu. Greenpeace heeft in Rusland, als elders, naam gemaakt met soms spectaculaire acties tegen olie- en gas installaties. In 2013 probeerden activisten van Greenpeace een boorplatform in de Barentszzee te beklimmen. Het Greenpeace-schip Arctic Sunrise en de dertig opvarenden werden gearresteerd, onder hen de Nederlanders Faiza Oulahsen en Mannes Ubels. Het incident was een van de dieptepunten van het Nederland-Ruslandjaar, toen president Poetin Nederland bezocht en de koning Willem-Alexander en koningin Máxima hun opwachting maakten in het Kremlin.
Daarnaast protesteerde Greenpeace onder meer tegen vervuiling door lekkende oliepijpleidingen in de toendra en stond op de bres voor oerbossen in de deelrepubliek Komi en andere kwetsbare natuurgebieden in heel Rusland die gevaar lopen door olie- en gaswinning, grootschalige houtkap, de aanleg van goudmijnen of – in de aanloop naar de Winterspelen in Sotsji in 2014 – de bouw van grootschalige sportcomplexen. De organisatie pleitte – met plaatselijk succes – voor gescheiden inzameling van afval en vroeg om aandacht voor de klimaatproblematiek. Meerdere natuurgebieden in Rusland kregen mede door de inspanningen van Greenpeace een plaats op de door de UNESCO bijgehouden World Heritage lijst van bijzonder cultuur- en natuurerfgoed.
Een van de jongste initiatieven van Greenpeace in Rusland was een actie tegen plannen voor massale houtkap in de directe omgeving van het Bajkalmeer, ook een World Heritage Site. ‘s Werelds grootste zoetwaterreservoir kent een unieke flora en fauna en is al sinds eind jaren tachtig een permanent zorgenkind van de Russische milieubeweging. Een parlementslid, dat eerder had voorgesteld Greenpeace tot ‘buitenlandse agent’ te verklaren, is medeauteur van een wetsontwerp dat ontbossing langs de oever van het Bajkalmeer mogelijk moet maken.
Binnen de Russische milieubeweging is geschokt gereageerd op het verbod van Greenpeace. ‘Het Openbaar Ministerie verklaart Greenpeace tot ongewenste organisatie, omdat ‘het fonds veranderingen eist in de Russische wetgeving die de belangen van onze samenleving en burgers schade toebrengen’,’ schrijft Dmitri Lisitsyn, milieuactivist op Sachalin, op Facebook. ‘Maar dat is niet waar, in werkelijkheid is het precies andersom. Greenpeace eist juist dat er geen wijzigingen in de Russische wetgeving worden doorgevoerd die schadelijk zijn voor de belangen van samenleving en burgers.’
‘Bossen, dieren, water en lucht genieten niet langer bescherming,’ constateert journalist Irina Vorobjova op de nieuwssite EchoFM. ‘Kort gezegd alles, wat ons omringt.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden