Tussen januari en eind april van dit jaar kwamen bij het Klachtenloket Kinderopvang, dat in 2016 in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken werd opgericht, 78 meldingen binnen van onveilige situaties op kinderdagverblijven. In het laatste kwartaal van vorig jaar waren dit er nog 54, in de zomer 41 en in het voorjaar 24. De incidenten variëren van valpartijen tot kinderen die weglopen, van de commode rollen, of hete soep over zich heen krijgen.
Ook het vakblad Kinderopvangtotaal, dat een enquête uitvoerde onder zevenhonderd pedagogische medewerkers, constateerde deze week een ‘verontrustende’ groei van het aantal incidenten. Ruim 50 procent van de deelnemers gaf te kennen dat het aantal incidenten het afgelopen jaar is toegenomen.
Meestal hoeft er geen spoedeisende hulp te worden ingeschakeld, al lopen incidenten in zeldzame gevallen fataal af. Zo overleed afgelopen maart op een kinderopvang in Arnhem een peuter aan een ‘medisch incident’, waarbij niet bekend is of gebrekkig toezicht een rol heeft gespeeld. Een paar weken later verdronk een weggelopen 2-jarig jongetje in een sloot achter een peuterspeelzaal in Huizen.
Kinderopvangcentra gaan al jaren gebukt onder gebrek aan personeel. Het Centraal Bureau voor de Statistiek stelde vast dat het tekort nog nooit zo nijpend was als in het tweede kwartaal van 2022: tegenover elke duizend banen stonden 55 vacatures. Soms worden groepen noodgedwongen gesloten. Om de tekorten tegen te gaan heeft het ministerie het maximum aantal stagairs op een groep verhoogd van drieëndertig naar vijftig procent. De begrenzing was eerder juist ingevoerd om de veiligheid te waarborgen.
‘De kwaliteit holt daarom op sommige plekken achteruit’, zegt Gjalt Jellesma, voorzitter van Boink, de belangenvereniging voor ouders in de kinderopvang. ‘Er is soms sprake van een structureel onveilige situatie.’ De gemelde incidenten zijn volgens hem nog maar het topje van de ijsberg. ‘Zowel ouders als kinderdagverblijven zijn terughoudend met het melden van ernstige incidenten, uit angst voor imagoschade of uit angst om een felbegeerde opvangplek te verliezen.’
Kinderdagverblijven zijn bovendien niet verplicht om incidenten te registreren. Wel moeten ze een veiligheid- en gezondheidsbeleid opstellen, waar de GGD door middel van inspecties op toeziet. Directeur Tom Coenen waarschuwde eind vorig jaar al dat de veiligheid en kwaliteit van de kinderopvang als gevolg van het personeelstekort onder druk staat. ‘Hierdoor zakken meer opvanglocaties door de ondergrens’, zei hij tegen de NOS.
Nederland telt bijna 17 duizend kinderdagverblijven en buitenschoolse opvanglocaties (bso) waar zo’n 635 duizend kinderen naartoe gaan. Na het misbruikschandaal met Robert M. zijn de protocollen flink aangescherpt. Zo is het vierogenprincipe op kinderdagverblijven sinds 2013 verplicht, wat inhoudt dat het altijd mogelijk moet zijn dat een andere volwassene (dit kan ook een ouder zijn) meekijkt of meeluistert met een pedagogisch medewerker. In die zin is de veiligheid verbeterd.
‘Het gaat heel vaak goed’, reageert psycholoog en emeritus hoogleraar kinderopvang Louis Tavecchio op het stijgende aantal incidenten. ‘Maar als het een keer niet goed gaat, denk je: verdikkeme, ik gun het mijn kind niet om dat mee te maken. Het gevoel van veiligheid is heel belangrijk als je je kind wegbrengt.’ De incidenten zorgen er volgens Tavecchio voor dat het imago van de kinderopvang een deuk krijgt, met alle mogelijke gevolgen van dien: ouders gaan minder werken, zodat ze hun kind langer thuis kunnen houden, wat haaks staat op de ambities van de overheid.
Volgens Mieke Cotterink, expert kinderveiligheid bij kenniscentrum VeiligheidNL, wordt er door de personeelstekorten veel van de medewerkers gevraagd. Niet alleen moeten ze voor de kinderen zorgen, ook worden ze geacht ouders via de kinderopvang-app op de hoogte te houden over het verloop van de dag. ‘Dan krijgen ouders foto’s doorgestuurd van hun kind dat met een schilderwerkje bezig is. Dat is prima als alles op orde is, maar de prioriteit moet liggen bij de gezondheid en veiligheid van de kinderen.’
Om de werkdruk voor het kinderopvangpersoneel het hoofd te bieden, pleit Jellesma voor ‘onorthodoxe maatregelen’, zeker omdat de problemen waarschijnlijk alleen maar groter worden als de kinderopvang vanaf 2027 bijna gratis wordt voor werkende ouders. ‘Wij vinden dat de boodschap aan nieuwe ouders moet zijn: je kunt twee dagen opvang krijgen, maar een derde dag kan alleen op woensdag en vrijdag.’
Ook een 9-urige in plaats van een 11-urige werkdag zou volgens Jellesma helpen. ‘Daarmee kunnen de meeste ouders uit de voeten. Voor ouders die vanwege een baan in de journalistiek of zorg echt flexibiliteit nodig hebben, moeten meer en beter betaalde gastouders beschikbaar komen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden