Haar verhaal was emotioneel, en ja, het had een zweempje zelfzucht: Carice van Houten is dit jaar klimaatactivist geworden en mocht daar vorig weekend languit over leeglopen in NRC. De interviewer was vooral benieuwd naar de psyche van de BN’er-activist: boosheid, schuld, verdriet, onmacht, Van Houten had het allemaal gevoeld toen ze had ingezien hoe ernstig het was. Ze was vooral in actie gekomen voor haar zoontje, neem bijvoorbeeld zijn verjaardag: wat als de zomer ‘extreem heet’ werd en zij hem moest vertellen ‘dat het misschien te warm wordt voor een springkussen in de tuin’? Uiteraard kreeg Van Houten de verwijten die elke beroemde klimaatactivist krijgt: hypocrisie, egoïsme en onoprechtheid.
Toen ze woensdag langsging bij een Rabobank-vergadering om de top te ondervragen, betrapte Geenstijl haar triomfantelijk op het dragen van dure Gucci-sneakers. Wát, geen zelfgelooide lappen leer? Ook het klimaatactivisme van actrice Jennifer Hoffman, die woensdag in Op1 de trein promootte, wordt argwanend ontvangen: net als Van Houten wil zij nog weleens vliegen voor haar werk. Foei. Volgens critici kun je alleen écht activist zijn als je er je hele carrière voor riskeert, en het je tegelijkertijd niets oplevert. Een opzettelijk onhaalbare maatstaf, want volgens diezelfde mensen is klimaatactivisme óók een hype waarmee je je imago oppoetst: BN’er-activisme is per definitie verdacht.
Vooral dat ‘hype-verwijt’ hoor je vaker, nu klimaatbewegingen als Extinction Rebellion groeien: deze celeb haakt aan bij de trend, en kan dus onmogelijk écht begaan zijn met het klimaat. Dat herinnert mij altijd een beetje aan het alto-clubje uit mijn puberteit, waarmee ik veel woorden vuil maakte aan de onmogelijke vraag wie een meeloper was en wie de échte fan van de band – alsof je die dingen heel precies kon scheiden. ‘Is Jessica nu inééns fan van Korn? Zeker pas na Follow the Leader, toen stonden ze al op Pinkpop.’ Achteraf denk ik: waarom waren we niet met zijn allen blij voor Korn, dat ze zoveel gekwelde puberhartjes wisten te troosten?
Als je erkent dat het klimaat aandacht verdient, wat je gezien de stand van zaken moet erkennen, zou je blij zijn met ‘een hype’ waarvoor beroemdheden hun pr-power aanwenden – klimaatactivisten nemen de uitgestoken hand in elk geval gretig aan. Beroemdheden kunnen júíst door het inzetten van emotie publiek in beweging krijgen voor het klimaat, volgens onderzoekers. Dat werkt misschien wel beter dan wetenschappers die feiten aandragen. Heeft u er ook maar anderhalve minuut minder om geslapen toen u woensdag las dat de aarde mogelijk al in 2027 door de kritieke anderhalve graad opwarming heen gaat? Ik niet, al zou dat wel moeten. Mensen handelen meestal uit emotie, en zoeken daar later wel wat feiten bij.
Inderdaad, beroemdheden vormen geen dappere voorhoede: als zij zich aansluiten bij klimaatactivisme is dat eerder een teken dat het veilig is. Het lijkt me niet meer dan menselijk dat sentiment (of hype, zo je wilt) ook voor hen een rol speelt. Nou en? Als Nederlanders in in actie komen tegen de klimaatcrisis, is dat misschien wel eerder vanwege sneeuwvrije skipistes en het vooruitzicht van hun eigen snikkende verwende kindjes zonder springkussen op hun verjaardag, dan vanwege overstromingen in Bangladesh en dorstige giraffen in Kenia. Laat er maar meer beroemde activisten opstaan, die zoals zoveel mensen gemankeerd zijn, emotioneel, inconsequent en een tikje zelfzuchtig.
Het was ook niet alsof Van Houten een mysterie maakte van haar motivatie: ‘Ik wil niet dat [mijn zoon] later tegen me zegt: waarom deed je niks toen het nog kon?’ De echte decadentie zit niet in Gucci-sneakers, maar in het tijdrekken, het speuren naar de gebreken die klimaatactivisten zelf al lang erkennen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden