In een oefenwedstrijd maakte Brittney Griner (32) vorige week alvast haar eerste minuten. Het viel niet mee, oordeelde de 2.05 meter lange basketbalster, die in ruim een kwartier speeltijd toch nog tien punten noteerde. ‘Ik moest meer spinnenwebben afstoffen dan ik had verwacht’, zei de Amerikaanse, die met een ovatie werd onthaald door de supporters van haar club Phoenix Mercury.
De verloren dochter was weer thuis, vijf maanden na haar vrijlating uit een Russische gevangenis. Vrijdag maakt ze haar rentree in basketbalcompetitie WNBA, in een uitwedstrijd tegen Los Angeles Sparks.
Over de auteur
Koen van der Velden schrijft voor de Volkskrant over sport in de Verenigde Staten. Hij woont in New York.
Bijna tien maanden zat Griner vorig jaar vast in Russische detentie. In februari, vlak voordat president Poetin zijn oorlog met Oekraïne begon, werd de sterspeelster op het vliegveld van Moskou opgepakt. In haar bagage zou cannabisolie zijn gevonden. De Amerikaanse overheid noemde haar gevangenschap onrechtmatig. Griner zou een politieke speelbal zijn. Niettemin kreeg ze een straf van negen jaar toebedeeld voor drugsbezit en -smokkel.
In de maand voor haar vrijlating zat de Amerikaanse in een strafkolonie, waar ze haar lange lokken afknipte. In december, na een omstreden gevangenenruil met wapenhandelaar Viktor Bout, keerde ze terug op Amerikaanse bodem. Kort daarna maakte ze bekend te willen terugkeren op het basketbalveld.
In gevangenschap werd Griner een internationale bekendheid. De faam van de basketbalster ontstijgt haar sport. Eerder deze maand stond Griner met haar vrouw Cherelle op de rode loper van het prestigieuze Met Gala, een sterrenbal in New York. Groot was enkele weken geleden de belangstelling voor haar eerste persconferentie. ‘Ik ben dankbaar om hier te zijn’, zei een opgewekte, goedlachse Griner. ‘Ik neem geen dag voor lief.’
Over de omstandigheden waarin ze gevangen werd gehouden, wilde ze nog weinig kwijt. Het wachten is op haar boek dat volgend jaar verschijnt.
Basketballen deed Griner voor het laatst in oktober 2021, in de verloren finale van de WNBA. In haar negen seizoenen in de competitie gold Griner als een van de absolute sterren. In gevangenschap raakte ze geen bal aan, ook toen haar advocaten er haar een aanreikten. Dribbelen en schieten zou haar te veel herinneren aan haar verloren vrijheid.
Of ze haar oude vorm kan hervinden, moet blijken. ‘Dat zal misschien wel een seizoen duren’, zegt oud-basketbalprof Chatilla van Grinsven, die een aantal keer tegen Griner speelde. ‘Fysiek heeft ze niets kunnen doen. Het is een beetje alsof je opnieuw moet leren lopen. Vergeet ook niet dat deze vrouw in gevangenschap mentale, emotionele blessures heeft opgelopen. Het is heel knap dat ze er gewoon weer staat.’
Van Grinsven trof Griner meermaals in het Amerikaanse collegebasketbal. De Nederlandse speelde in Colorado en Philadelphia. Griner was toen al een fenomeen in het vrouwenbasketbal. Boomlang, dominant, atletisch en de enige die er zo nu en dan een dunk uit gooide. ‘Het was alsof je tegen een van de langere spelers uit de mannelijke NBA speelde’, zegt Van Grinsven. ‘Met haar spanwijdte kon ze alles blokkeren.’
Als de Amerikaanse haar armen strekt, meet ze van vingertop tot vingertop liefst 2.23 meter. Onder de ring is dat een machtig wapen, weet Van Grinsven, zelf 1.89 meter. In aanloop naar wedstrijden tegen het Baylor van Griner paste haar ploeg de trainingen aan. ‘De coaches hielden een bezem de lucht in. Daar moest je dan overheen schieten.’
Griner was gemaakt voor sterrendom in de WNBA. Ze werd in 2014 kampioen met Mercury en behaalde twee olympische titels. Buiten het Amerikaanse seizoen om speelde ze jaarlijks in de Russische competitie, waar ze haar inkomen kon verviervoudigen. In het korte WNBA-seizoen (mei tot oktober) ligt het salarisplafond op 228 duizend dollar, een bedrag dat sommige mannelijke sterren in een paar dagen bijeenspelen.
Het verhaal van Griner zorgde voor discussie over onderbetaling in de WNBA. De meeste speelsters zoeken in de winter hun heil in het buitenland. Van Grinsven: ‘Als vrouwen een fractie zouden verdienen van wat de mannen krijgen, zou dat niet nodig zijn.’ Dit seizoen tekende Griner een contract voor 165 duizend dollar in Phoenix. Naar het buitenland wil ze niet meer. ‘Tenzij ik mijn land vertegenwoordig bij de Olympische Spelen’, sprak ze bij haar persconferentie.
Griner maakt haar rentree in een groeiende competitie: de belangstelling voor de WNBA nam de afgelopen jaren toe. Toch kan het Amerikaanse vrouwenbasketbal nog een zetje gebruiken. De salarissen zijn nog altijd relatief laag en uitbreiding van de twaalf teams tellende competitie laat op zich wachten. Nieuwsgierigheid naar Griner kan de WNBA mogelijk een nieuwe stimulans geven.
De Amerikaanse is meer dan een basketbalster, zegt Van Grinsven. In het verleden zette Griner zich in voor lhbti-rechten en de strijd tegen racisme. ‘Door haar toegenomen bekendheid kan ze een belangrijk uithangbord worden voor vrijheid en gelijkheid.’
Bij haar terugkeer in de schijnwerpers vroeg Griner aandacht voor het lot van andere gevangen Amerikanen in het buitenland. Haar zaakwaarnemers zouden onder meer contact hebben gehad met journalist Evan Gershkovich van The Wall Street Journal, die eind maart werd gearresteerd in Rusland op verdenking van spionage. ‘Elke dag wakker worden en een routine vinden, zo goed en kwaad als dat gaat’, onthulde Griner haar eigen handelen in gevangenschap. ‘Dat is wat mij heeft geholpen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden