Het is half vijf ’s middags op een doordeweekse werkdag, maar de lichten in de grote productiehal van aluminiumfabriek Kam Pin zijn gedoofd. De machines zijn uitgeschakeld en een handvol arbeiders maakt in het halfduister de hal schoon. ‘We hebben niet zoveel werk’, zegt directeur King Lau (34), die een rondleiding geeft. ‘We hebben niet veel bestellingen en wachten nog op materialen, dus we kunnen de productie niet starten. We doen het licht uit om kosten te besparen.’
Kam Pin is een Hongkongs familiebedrijf in Dongguan, een industriestad in de Zuid-Chinese provincie Guangdong, met ongeveer 130 werknemers. Het bedrijf maakt aluminium façadepanelen – met het aanzicht van marmer, staal, hout, enzovoort – voor luxueuze flatgebouwen en kantoren in Hongkong, de Verenigde Staten en China. Kam Pin is een koploper in zijn sector, maar heeft last van de woelige Chinese economie. Die herstelt zich minder snel van de zerocovidjaren dan gehoopt.
Over de auteur
Leen Vervaeke is correspondent China voor de Volkskrant. Zij woont in Beijing. Eerder was ze correspondent België.
Drie maanden geleden, net na Chinees Nieuwjaar en na het heropenen van de grenzen, klonk Lau aan de telefoon nog enthousiast. ‘Dit jaar zou alles weer normaal moeten worden’, zei hij. ‘Vorig jaar hadden we niet genoeg bestellingen, maar dit jaar kunnen we weer reizen. We moeten extra mankracht inzetten, klanten bezoeken, naar beurzen en presentaties gaan, en terugwinnen wat we hebben verloren.’
Maar drie maanden later blijkt bij een bedrijfsbezoek dat het post-covidherstel tegenvalt. ‘De Chinese markt doet het niet goed, de vastgoedsector zit nog steeds in het slop’, zegt Lau. ‘Aangezien niemand woningen bouwt, hebben ze ook geen materialen nodig. De Amerikaanse bestellingen beginnen dit jaar terug te komen, maar dat heeft tijd nodig. We hebben nu al het overwerk stopgezet en eenderde van het personeel is vertrokken. Dat is ook een manier om kosten te besparen.’
Het zijn geluiden die steeds vaker te horen zijn in de Chinese industrie. Die rapporteerde dinsdag tegenvallende cijfers: de industriële productie steeg in april met 5,6 procent tegenover een jaar eerder, veel minder dan de door economen voorspelde 10,9 procent. De consumentenuitgaven stegen met 18,4 procent, terwijl 21 procent was voorspeld. De cijfers lijken hoog, maar dat komt doordat ze vergelijken met april 2022, toen heel Shanghai in lockdown zat en de Chinese economie een dieptepunt bereikte.
De nieuwe cijfers komen boven op eerder slecht nieuws: de import naar China is in april gekelderd (min 7,9 procent), de inflatie is zo goed als onbestaand (0,1 procent) en de fabrieksprijzen dalen zelfs (min 3,6 procent). Dat doet vrezen voor deflatie. Ruim 86 procent van de fabrikanten zegt problemen te ondervinden om te worden betaald. ‘Veel klanten hebben extra tijd nodig om te betalen, waardoor wij onze leveranciers ook later betalen’, zegt Lau. ‘Veel kleinere sectorgenoten, met minder spaargeld, hebben de voorbije jaren hun deuren gesloten.’
Na het opheffen van de zerocovidmaatregelen, die vorig jaar de Chinese economie ontwrichtten, klonken economen aanvankelijk voorzichtig optimistisch. De eerste covidgolf was sneller voorbij dan verwacht, horeca en toerisme floreerden tijdens de Chinese Nieuwjaarsvakantie, en overheidssteun voor de vastgoedsector keerde de daling van de huizenverkoop. De export bleef zwak, maar leek gecompenseerd te worden door toenemende binnenlandse vraag. De MSCI China Index kende tussen eind december en eind januari een rally van 17 procent.
Maar de Chinese consumenten blijken voorzichtig in onzekere tijden. Tijdens de zerocovidjaren zijn velen op hun salaris of overuren gekort, of zagen ze de winst van hun bedrijf afnemen. De vastgoedmarkt toont licht herstel, maar blijft een schim van weleer. Veel gewone Chinezen spenderen na drie jaar zerocovidrestricties weliswaar geld aan reizen en horecabezoek, maar stellen grotere uitgaven uit. Ze lossen liever hun hypotheek af en bouwen extra buffers op.
Tegelijk blijft de vraag uit het buitenland sputteren door inflatie in Europa en de Verenigde Staten, mondiale groeivertraging en verschuivingen van productie naar andere landen, onder meer als gevolg van technologierestricties. Twee Nederlandse ondernemers in China melden dat Chinese textielbedrijven zoveel capaciteitsoverschot hebben, dat ze actief op zoek gaan naar nieuwe klanten. De MSCI China Index is ondertussen weer naar het niveau van eind vorig jaar gezakt.
Wat evenmin helpt, zijn de tegenstrijdige boodschappen van Beijing. Die lanceerde eerder een charmeoffensief om China weer in de markt te zetten bij buitenlandse investeerders, maar viel kort daarna binnen bij drie buitenlandse consultancybedrijven. Lokale medewerkers werden aangeklaagd, omdat zij ‘gevoelige informatie’ met buitenlanders zouden hebben gedeeld. Dit soort acties, die voortkomen uit een toenemende focus onder president Xi Jinping op nationale veiligheid boven economie, zal buitenlandse bedrijven nog meer doen aarzelen om weer in China te investeren.
De economische zorgen hebben een grote weerslag op de arbeidsmarkt. De jeugdwerkloosheid steeg in april naar een recordniveau van 20,4 procent, nog hoger dan het voorbije record van 19,9 procent afgelopen zomer. Daar komen eind juni 11,58 miljoen nieuwe afgestudeerden bovenop, al zullen velen van hen proberen langer door te studeren. In grote steden hebben zich zoveel werkzoekenden aangemeld als chauffeur bij taxiplatforms, dat lokale overheden waarschuwen dat de markt volledig verzadigd is.
Het arbeidsoverschot zet een neerwaartse druk op de salarissen, en daardoor op de binnenlandse consumptie. ‘Normaal vragen Chinese arbeiders na Nieuwjaar altijd om loonsverhoging, maar dit jaar was er niemand die daar om vroeg’, zegt Franz Hoepflinger, directeur van een Oostenrijkse machinefabriek in Taicang, een industriestad op ongeveer 50 kilometer van Shanghai. ‘Ze waren blij een baan te hebben. Tegelijk is het moeilijk om geschoolde mensen te vinden: elektronici, mechanici. Die hebben allemaal een goede baan, en bedrijven doen er alles aan om hen te houden.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden