Rusland en Oekraïne onderhandelen weer over de verlenging van de graandeal, die morgen afloopt. De gesprekken verlopen moeizaam, omdat Rusland een reeks eisen heeft gesteld. Dit zijn de pijnpunten:
• Landbouwbank Rosselchozbank moet weer worden toegelaten tot het internationale financiële communicatiesysteem Swift. Als onderdeel van de sancties is Rusland sinds vorig jaar van Swift afgesloten.
• De levering van landbouwapparatuur en reserveonderdelen moet worden hervat.
• De sancties op verzekering en toegang tot buitenlandse havens voor Russische schepen en goederen moeten verdwijnen.
• De ammoniakpijplijn tussen de Oekraïense havenstad Odesa en de Russische stad Togliatti moet weer worden opgestart.
• De bankrekeningen en financiële activiteiten van Russische kunstmestbedrijven moeten worden gedeblokkeerd.
Door de graandeal is sinds afgelopen zomer ruim dertig miljoen ton graan uit Oekraïense Zwarte Zee-havens vervoerd. Oekraïens graan is van groot belang voor de internationale voedselvoorziening. De overeenkomst omvat onder meer de volgende voorwaarden:
• Rusland, Oekraïne, Turkije en de VN hebben een coördinatiecentrum (JCC) opgezet, met vertegenwoordigers van alle betrokken partijen. Dit centrum inspecteert bij Istanbul graanschepen die van en naar Oekraïne varen.
• Oekraïne mag vanuit drie havens graan exporteren.
• Rusland en Oekraïne beloven civiele scheepvaart en havens niet aan te vallen.
• Het akkoord is 120 dagen geldig en wordt daarna automatisch verlengd, tenzij een van beide partijen aangeeft de deal te willen beëindigen of aanpassen.
Daan de Vries
Vandaag vertrekt het laatste schip dat valt onder de huidige graandeal uit een Oekraïense haven, zegt een woordvoerder van de Verenigde Naties. Rusland heeft gedreigd de graandeal, die morgen afloopt, alleen onder bepaalde voorwaarden te willen verlengen. Moskou stelt dat de eigen handel in graan en kunstmest wordt belemmerd door westerse sancties. Landbouwproducten vallen weliswaar niet direct onder de sancties, maar sancties op onder meer transport, verzekering en betalingsverkeer zouden de Russische handel bemoeilijken.
De graandeal tussen Rusland en Oekraïne werd vorige zomer gesloten, met bemiddeling van de VN en Turkije. Door de overeenkomst kon de graanhandel over de Zwarte Zee, die door de Russische invasie van Oekraïne stil was komen te liggen, weer deels worden hervat. In november werd de deal voor het eerst met 120 dagen verlengd. Bij de tweede verlenging ging Rusland slechts akkoord met zestig dagen, waardoor de graandeal morgen afloopt. Bij de vorige onderhandelingen in maart had Rusland dezelfde bezwaren als nu. Volgens de Verenigde Staten zijn deze bezwaren onzin: de Russische landbouwexport is ‘op hetzelfde niveau als voor de grootschalige invasie, zo niet hoger.’
Gisteren zei Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov dat er ‘veel open vragen’ zijn over de graandeal. Vorige week vond in Istanbul overleg plaats tussen vertegenwoordigers van Rusland, Oekraïne, de VN en Turkije. Door de moeizame onderhandelingen zijn er sinds 4 mei geen schepen gecontroleerd in de Turkse hoofdstad, een van de voorwaarden van de overeenkomst. Later vandaag wordt vermoedelijk bekendgemaakt of Rusland en Oekraïne de graandeal zullen verlengen.
Daan de Vries
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky juicht toe dat verscheidene Europese landen zich mogelijk achter een straaljagercoalitie scharen.
‘Gisteren hebben we in Groot-Brittannië met Rishi, de premier, afgesproken dat we zullen werken aan een coalitie van gevechtsvliegtuigen’, zei Zelensky dinsdagavond in zijn dagelijkse videoboodschap over zijn overleg met Rishi Sunak. ‘Gisteren werd dit gesteund door de Franse president Macron en vandaag door de Nederlandse premier Mark Rutte.’ Het Oekraïense staatshoofd had het over ‘een goede start voor de coalitie’ en bedankte de betrokken landen.
Zelensky probeert al maandenlang moderne gevechtsvliegtuigen van westerse bondgenoten te krijgen voor zijn strijd tegen Rusland. Langere tijd was niet duidelijk of dit er van zou komen, maar er lijkt nu beweging in een mogelijke levering te zitten. De Franse krant Le Monde berichtte eerder al over deze samenwerking, die nog niet door de Rijksvoorlichtingsdienst is bevestigd.
Belga/Redactie
Dit was het belangrijkste nieuws van woensdag 16 mei:
• ‘Oekraïense strijdkrachten hebben zo’n twintig vierkante kilometer territorium rondom Bachmoet heroverd.’ Dat zegt de Oekraïense onderminister van Defensie, Hanna Maljar.
• Luchtafweersystemen hebben in de nacht van 14 op 15 mei diverse Russische aanvallen op Kyiv afgeslagen. Het ging om een aanval ‘van uitzonderlijke omvang’.
• De voorzitter van het Oekraïense hooggerechtshof is opgepakt omdat hij 2,7 miljoen euro aan smeergeld zou hebben aangenomen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden