De VVD bevestigde haar standpunt dinsdag in de aanloop naar een nieuw Catshuisberaad, waarin onder leiding van minister Dilan Yesilgöz (Justitie en Veiligheid, VVD) met meerdere bewindslieden opnieuw van gedachten werd gewisseld over de ‘grip op migratie’ die in het coalitieakkoord is afgesproken.
In dat voortdurende beraad, dat in de winter begon, gaat het ook over arbeidsmigratie en het grote aantal buitenlandse studenten. Maar zeker voor de VVD is asiel het nijpendste punt. De partij heeft bij monde van premier en partijleider Mark Rutte haar achterban beloofd alles op alles te zetten om de instroom van asielzoekers drastisch te verminderen. Rutte zoekt daarvoor Europese samenwerking, maar het CDA vindt dat Nederland niet alleen naar Europa kan kijken om de asielsituatie op te lossen.
Tijdens een debat in februari, voorafgaand aan een Europese top, diende het CDA een motie in die verzocht om de mogelijkheid van een zogenoemd tweestatusstelsel in heroverweging te nemen. Het zou betekenen dat vluchtelingen die persoonlijke vervolging vrezen een A-status krijgen, maar zij die tijdelijke bescherming zoeken voor bijvoorbeeld oplaaiend oorlogsgeweld in een B-categorie terechtkomen. Met die status is dan gezinshereniging niet mogelijk, wat de druk op de asielopvang en de huisvesting aanmerkelijk zou verlichten.
Op verzoek van premier Rutte werd de motie aangehouden, waardoor zij niet in stemming kwam. Het idee leek een stille dood te sterven en werd door BBB-leider Caroline van der Plas zelfs afgedaan als ‘een proefballonnetje’. Maar nu de nood verder is gestegen door de nieuwe prognoses van eind april, met mogelijk dit jaar ruim 70 duizend asielzoekers, ligt het plan alsnog op tafel.
De twee andere regeringspartijen, D66 en ChristenUnie, zijn tegen het voorstel, dat ook niet in het coalitieakkoord staat. ‘Ik heb hier een hard hoofd in’, zegt CU-Kamerlid Don Ceder. ‘Het creëert meer problemen dan dat het oplevert, juist in de toch al zwaar belaste uitvoering.’ Hij wijst er bovendien op dat een wetswijziging noodzakelijk is, waarmee jaren gemoeid zijn.
D66-Kamerlid Anne-Marijke Podt laat weten: ‘Het is goed dat partijen met oplossingen komen. Helaas is het tweestatusstelsel geen oplossing en onuitvoerbaar. Het laat mensen aan hun lot over in oorlogsgebied. Dat is voor mij onacceptabel. Ook leidt dit systeem tot een explosieve groei aan procedures van mensen die hun toegewezen status aanvechten.’
Volgens het CDA is een juridisch onderscheid mogelijk op basis van de Europese kwalificatierichtlijn, die criteria geeft om mensen ofwel de vluchtelingenstatus te verlenen, ofwel ‘subsidiaire bescherming’ te bieden. Dat laatste zou een verblijfsstatus voor een jaar betekenen, eventueel met twee jaar te verlengen, maar wel met steeds met terugkeer naar het land van herkomst als uiteindelijke doel. België en Duitsland maken een dergelijk onderscheid ook.
Daarbij speelt ook een rol dat in Nederland de inwilligingspercentages van asielverzoeken heel hoog zijn. Gemiddeld wordt 85 procent van de asielverzoeken gehonoreerd. In Duitsland (62 procent) en België (43 procent) liggen deze cijfers aanmerkelijk lager. Met een tweestatusselsel zou volgens het CDA een kwart van de statushouders een tijdelijke bescherming krijgen.
Het CDA-plan zou een terugkeer naar de situatie van voor 2000 betekenen. Toen werd met een nieuwe Vreemdelingenwet, onder toenmalig PvdA-staatssecretaris Job Cohen, het onderscheid in status juist afgeschaft. Het leidde tot te veel juridische procedures, van vluchtelingen die de B-status aanvochten en bij de rechter probeerden een A-status af te dwingen. ‘Dat was vanzelfsprekend niet bevorderlijk voor een efficiënte afwikkeling van zaken’, schreef Cohen twee jaar geleden in een terugblik op de totstandkoming van de toen nieuwe Vreemdelingenwet.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden