‘Verboden voor honden en Italianen’ – die tekst prijkte ooit echt op bordjes in Frankrijk en België, ter afschrikking van arbeidsmigranten uit Italië. Alain Ughetto, Frans filmmaker van Italiaanse komaf, presenteert die vreemdelingenhaat met zachte, licht surreële humor in zijn innemende stop-motionanimatiefilm No Dogs or Italians Allowed. ‘Ze zijn bang dat die honden de Italianen zullen bijten’, zegt Luigi Ughetto (Alains opa, in poppenuitvoering) tegen zijn verbaasde kinderen, als het met koffers bepakte migrantengezin een Frans café niet binnen mag.
Een aandoenlijke en grappige scène, maar wel een met een wrange ondertoon. De 73-jarige animatieregisseur, vooral bekend om zijn korte films (L’échelle, La fleur), groef in zijn eigen, bittere familiegeschiedenis, die voor hem als kind goeddeels werd verzwegen. Het is een verhaal vol honger, uitbuiting, discriminatie en oorlog. Ooit leefden de Ughetto’s in het alpendorp Ughettera, waar iedereen de achternaam Ughetto droeg. De mannen werkten als dagloners aan wegen en tunnels, ook over de grens.
Over de auteur
Bor Beekman is sinds 2008 filmredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft recensies, interviews en langere verhalen over de filmwereld.
Ughetto’s typische animatiekunst beweegt zich doelbewust tussen huisvlijt en ambachtelijk vakmanschap. Dan zien we de maker, of althans zijn behaarde hand, even in beeld als hij knutselt met karton of zijn poppenfiguren iets aanreikt: een minihouweeltje, bijvoorbeeld. Houtskoolblokjes dienen als gebergte, suikerklontjes als bakstenen, stronken broccoli als bebossing.
Zijn poppen zijn charmante karikaturen; elk gezichtje is voorzien van dezelfde grote, verwonderde ogen, waarin de kijker gaandeweg ook droefheid herkent. Misschien is het de gelatenheid waarmee de vorige generaties Ughetto alle tegenslagen trotseerden, inclusief het opkomend fascisme, het ronselen in oorlogstijd en de Spaanse griep.
De katholieke kerk krijgt ervan langs in No Dogs or Italians Allowed: een maffiose organisatie die de armelui afroomt en nonnen inzet om de fascistische leer van Mussolini te propageren. Ook de willekeur in het migrantenleven komt aan bod: als de eerder vertrokken boot met bezittingen van de Ughetto’s onverhoopt zinkt, valt Amerika af als bestemming.
Filmmaker Ughetto, die voor zijn film ook uit bestaand (foto)materiaal put, voelt zich sterk verbonden met de opa die hij nooit kende: een handige man die zijn eigen gereedschap fabriceerde. Maar het is de vertelstem van Cesira (actrice Ariane Ascaride), Luigi’s echtgenote, die de vertelling bezielt: de oma met wie de regisseur de film lang een dialoog voert.
In zijn film, die werd bekroond met de prijs voor beste Europese animatiefilm, stipt Ughetto ook de assimilatie aan: hoe de ‘verfranste’ kleinkinderen uiteindelijk opgaan in een welvarend naoorlogs Frankrijk, in families die de geleden pijn van ouders en grootouders verzwijgen. No Dogs or Italians Allowed is evenzeer een monumentje voor de uitgebuite ‘spaghettivreters’ als een universeel en tijdloos migrantenverhaal.
Animatie
★★★★☆
Regie Alain Ughetto
Met Ariane Ascaride
70 min.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden