De skyline van Brachterbeek (‘De Baek’, zeggen ze hier), een Limburgs dorp met ongeveer 1.200 inwoners, wordt niet bepaald door de plaatselijke Heilig Hart van Jezuskerk, maar door de twee enorme koeltorens van de Clauscentrale, een energiecentrale uit 1977.
Vorige week schreef ik dat Limburg de mogelijkheden onderzoekt om met kerncentraletjes de provincie van stroom te voorzien. Dergelijke kerncentraletjes – een modern, handzaam type – zijn in ontwikkeling en nu nog niet op de westerse markt verkrijgbaar.
Dure sciencefiction, zeggen critici. Maar Limburg wil er vroeg bij zijn, dan heb je een buyer’s advantage. Minister Jetten (Klimaat en Energie) stelt een miljoenensubsidie beschikbaar voor nader onderzoek naar de kerncentraletjes.
Het plan roept veel vragen op en één daarvan is: waar in Limburg moeten de kerncentraletjes staan? Een beetje koelwater is handig. Een nabijgelegen hoogspanningsstation ook. Zo viel het oog op het terrein van de Clauscentrale, aan de oevers van de Maas bij Brachterbeek.
De oude gasgestookte centrale draait niet meer eeuwig door. Qua infrastructuur is het hier al een energieknooppunt. Achter de Clauscentrale, bij een stuw in de Maas, ligt bovendien de waterkrachtcentrale van Linne. Dus waarom zou een kerncentraletje in Brachterbeek misstaan?
De provinciale fracties van VVD en JA21 wilden de Clauscentrale alvast vastleggen als ‘ontwikkellocatie’. Dat voorstel haalde het niet. De Limburgse alliantie kernenergie – want die bestaat – houdt alle opties open. Onlangs belegde een communicatiebureau wel alvast een ‘participatiebijeenkomst’ in het plaatselijke dorpshuis, het Baekerhoes.
Brachterbeek is een jong dorp, in de jaren ’30 van de vorige eeuw ontstaan rond een tramhalte. De tram rijdt allang niet meer, maar een enkele signaleringspaal staat er nog. Een boerderij verkoopt asperges. Ik bel aan bij de kloeke huizen in de Voortstraat, de smalle weg die naar de Clauscentrale voert. Wat vinden ze hier van de plannen voor een kerncentraletje in hun achtertuin?
De Voortstraat, niet te verwarren met ‘om de hoek’, de andere kant van Brachterbeek, is saamhorig. Een nog jonge vrouw in een nieuwbouwhuis aarzelt niet. Een kerncentrale? Dat kun je het beste aan Jac vragen. Jac weet daar alles van. Hij woont aan het begin van de straat.
‘We houden hoop dat het hier niet gebeurt’, zegt een buurman met een heerlijk Limburgse dictie. De huidige eigenaar van de Clauscentrale, energiegigant RWE, is Duits. Duitsland wil niets meer weten van kernenergie. Maar weet je wie je hiervoor moet hebben? Jac.
Kom binnen, zegt Jac Maessen.
Hij is 67 jaar, ouder dan de Clauscentrale. Toen hij kind was, was de kerk nog het hoogste gebouw in Brachterbeek. Snelweg A2, die het dorp nu scheidt van het grotere Maasbracht, bestond nog niet. Een veerdienst verbond de Maasoevers.
Jac groeide op in een boerderij in de uiterwaarden. Koudegrondtuiners, dat waren het hier allemaal. Toen de Clauscentrale kwam, werden ze uitgekocht. En toen zag je aan de horizon langzaam die machtige centrale vorm krijgen. Jac is een technische jongen, hij deed de MTS, hij wilde begrijpen hoe het zit.
Jac zit in het bewonerscomité. Nou ja, comité, ‘je praat met elkaar op straat’. De Voortstraat is de toegangsweg naar de Clauscentrale. Zware transporten geven overlast. Het comité houdt de verkeersbewegingen in de gaten en regelt zo nodig schadevergoeding.
Wat vindt Jac van de kernenergieplannen? Zijn reactie verrast me. ‘De lamp moet blijven branden, daar hebben we het mee te doen. Maar bij elke nieuwe activiteit op het terrein van de Clauscentrale zitten we met de ontsluiting. Dan moet er eerst een nieuwe verbindingsweg komen.’
Wacht even. Zolang de bouwtransporten straks niet door de Voortstraat denderen, dan kan een kerncentraletje hier best? Zo is het, zegt Jac.
Maar dat blijkt niet het hele verhaal. Want kijk, Jac heeft de plannen natuurlijk wel met aandacht bestudeerd. Zijn inschatting: elke ophef is overbodig. ‘Wensdenken. Mensen, waar hebben we het over?’
Want de kerncentraletjes zijn zoals gezegd nog niet te koop. En als ze over een jaar of tien wellicht op de markt komen, dan gaat het om een miljardeninvestering, onbetaalbaar voor de provincie Limburg. ‘De enigen die ervan profiteren, zijn de bureaus die subsidie ontvangen om hier onderzoek naar te doen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden