Weinig voetballiefhebbers zagen aankomen dat dit voor Frenkie de Jong het jaar van de ommekeer zou worden. Dag na dag ging het in juli en augustus over hem. Zijn salaris lekte uit en Barcelona bereikte al een akkoord met Manchester United over de transfersom, maar de 26-jarige De Jong is niet iemand die tekent bij het kruisje. Juist niet.
Memorabel is zijn antwoord nadat hij bij Ajax vlak voor eigen doel de bal verspeelde aan Karim Benzema van Real Madrid. Niet meer doen, hè, suggereerde de interviewer. ‘Ik denk wel dat ik het moet doen, maar dan beter’, antwoordde De Jong.
Over de auteur
Dirk Jacob Nieuwboer is sportverslaggever voor de Volkskrant en schrijft over voetbal en handbal. Hij was eerder correspondent Turkije en politiek journalist.
Hij bleef bij Barcelona, tegen bijna alle adviezen in. Zondagavond kwam de beloning: door een 4-2 winst op stadgenoot Espanyol pakte Barcelona de titel die er al weken aan zat te komen. Het is pas zijn eerste kampioenschap. Drie jaar lang waren er twijfels, zelden speelde hij op de plek waar hij bij Ajax furore maakte. Nu hij eindelijk op zijn favoriete positie staat, regent het loftuitingen.
Barcelona was nog op zijn hoogtepunt toen De Jong er in 2019 tekende: de titel was behaald, de finale van de Champions League net gemist door een schlemielig verlies tegen Liverpool, maar alles leek er rooskleurig uit te zien. Een omzet van meer dan een miljard euro was een kwestie van tijd, als eerste voetbalclub ter wereld.
Eenmaal aangekomen in Spanje kwam hij terecht in een team dat te traag, te oud, te verzadigd was om nog echt in de top mee te kunnen doen. Hij bleek werknemer van een club waar jarenlang op te grote voet was geleefd en die het hardst van allemaal werd getroffen door de coronacrisis. Zijn jeugdidool Messi zag hij in tranen afscheid nemen.
Ondertussen werd hij zelf het symbool van het falende beleid. Want waarom was hij eigenlijk gehaald? Omdat Barcelona hem nodig had? Of omdat hij nu eenmaal de meest gewilde speler van dat moment was? Een prestigeobject om mee te pronken.
De Jong speelde bij Ajax hangend op het middenveld, een beetje vanaf links, vandaar kon hij opstomen naar voren. Als hij de bal veel kreeg, het spel voor zich had, dan was hij gelukkig. De Jong was niet de man van de goals en assists, wel de speler die onder druk het hoofd koel wist te houden. Die oplossingen bedacht die niemand anders zag en zo de tegenstander kon ontregelen. Die de bal naar voren bracht, waar anderen het af moesten maken. Dát was de speler waar Barcelona 86 miljoen euro voor over had.
Hangend op het middenveld was niet waar hij bij Barcelona kwam te staan. Meestal stond hij dieper op het middenveld, waar wel assists werden verwacht, schoten op doel, goals. ‘Het is ook alleen maar goed voor me’, zei hij begin 2020 tegen de NOS. ‘Je moet zorgen als je een goede speler bent dat je op meerdere posities uit de voeten kan.’
De ene helft van de analisten was het met hem eens. De andere helft vond dat Barcelona hem misbruikte. Zelf bleef hij drie jaar lang grinniken om de discussie, om de terugkerende vragen over zijn favoriete positie. Dan zei hij vrolijk lachend dat die helemaal niet bestond bij Barcelona. Bij Ajax vormde hij een koppel met Lasse Schöne, daar speelde hij als een van de twee controlerende middenvelders. Bij Barcelona was er maar één en dat was Sergio Busquets, de clublegende.
Drie coaches probeerden het, zelden kon De Jong overtuigen, vaak oogde hij verloren. Onder Ronald Koeman ging het nog het best, maar toen die werd ontslagen mocht een vierde coach aan de slag. ‘Hij is nog jong’, hield Xavi Hernandez in december 2021 de moed erin. ‘Daarom heeft hij hulp nodig om zich te ontwikkelen.’
Dat seizoen, zijn derde, was Frenkie de Jong het minst zichzelf in Barcelona-shirt. Hij verstuurde het minste aantal passes (59 per wedstrijd volgens Opta), hij rukte het minst vaak op (10,1 keer). Aan het eind van dat seizoen versloeg Oranje België met 4-1. De Jong domineerde, van achteruit, met het spel voor zich. ‘Bij het Nederlands elftal speel ik op een totaal andere manier dan bij Barcelona', zei hij tegen Voetbal International. Hij kon er nu zelf ook niet meer omheen. ‘Dit ligt mij een stuk beter.’
Zo gek was het dus niet dat de zomer bol stond van speculaties over zijn vertrek. Het ging om geld natuurlijk, maar het ging ook om een speler die niet uit de verf kwam. De Jong erkende het eigenlijk zelf, maar trok een totaal andere conclusie dan de meeste anderen. Zoals die keer met Benzema. ‘Ik denk wel dat ik het moet doen, maar dan beter.’
Hij oogde getergd aan het begin van het seizoen, kreeg complimenten voor zijn felle invalbeurten. Al snel gaf Xavi hem basisplekken. Waar zijn trainer een jaar eerder nog zei dat Frenkie moest leren, zei hij nu dat hij merkte dat hij het beste was als hij het spel voor zich had. Langzaam kroop de Nederlander naar achteren, eerst op de plek van Busquets, later naast hem.
‘We hebben de perfecte positie voor Frenkie gevonden’, zei Xavi triomfantelijk na de 3-0 overwinning op Sevilla begin februari. Het was de plek die Erik ten Hag vier jaar bij Ajax ook al voor hem had gevonden: links hangend op het middenveld dus, van waaruit hij op kan stomen naar voren (13,9 keer per wedstrijd dit jaar). De plek waar hij de bal veel krijgt (76 passes). Frenkie paste zich niet aan aan het systeem, het systeem paste zich aan aan Frenkie. ‘Ik zie dat hij gelukkig is’, concludeerde Xavi.
De trainer werd ook steeds gelukkiger met hem, prees hem week na week de hemel in. De Jong haalt ‘een buitengewoon niveau’, zei hij, en is ‘een van de beste middenvelders ter wereld’. Barcelona stevende af op het kampioenschap, maar haperde even toen De Jong geblesseerd raakte. Nadat hij en collega-middenvelder Pedri terugkwamen, kreeg de Nederlander de bevestiging dat het goed was dat hij was gebleven. ‘Ik wil anderen niet tekort doen, maar het is duidelijk dat zij het verschil maken’, zei Xavi. ‘Ze begrijpen alles, ze weten precies wat wij in ons spel nastreven en zijn dus cruciaal in het uitvoeren van ons plan.’
Het was de wending waar bijna niemand meer op had gerekend. In zijn vierde jaar maakt De Jong eindelijk het verschil. In zijn eerste jaar dat hij met Barcelona kampioen is, is Frenkie eindelijk weer Frenkie.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden