De 42-jarige hervormer Pita Limjaroenrat is de verrassende winnaar van de Thaise verkiezingen. Wie is deze charismatische ondernemer, die geen enkel heilig huisje spaart en wordt bijgestaan door een leger jonge activisten?
‘We moeten drie dingen gaan doen in Thailand’, zegt de jonge politicus Pita Limjaroenrat op besliste toon in een recent interview met de Amerikaanse zakenzender Bloomberg. Met drie vingers in de lucht: ‘Demilitariseren, demonopoliseren en decentraliseren!’ De setting was typerend voor de charismatische leider van de Move Forward Partij die zondag verrassend de Thaise verkiezingen won. Gestoken in maatpak, helder analyserend, fris ogend en totaal onbevreesd. Op het dressoir achter hem: een oranje campagneposter met de tekst ‘Kies voor verandering!’ en daarnaast een regenboogvlaggetje.
Zijn aanpak slaat aan. Limjaroenrat was al populair onder jongeren, vanwege zijn onverschrokken pleidooi voor structurele hervormingen, maar afgelopen maanden wisten zijn veelal jonge vrijwilligers van deur tot deur ook de rest van de Thai te overtuigen. Zijn kiezers zien de 42-jarige econoom en alleenstaande vader als de juiste man om de democratie in Thailand te herstellen en de economie weer vlot te trekken. Voor veel buitenstaanders is Limjaroenrat echter nog een onbekende.
Over de auteur
Noël van Bemmel is correspondent Zuidoost-Azië voor de Volkskrant. Hij woont in Denpasar. Eerder schreef hij voor over Amsterdam, reizen en defensie.
De mogelijk nieuwe premier van Thailand groeit op in Bangkok als zoon van een agro-ondernemer die tevens de minister van Landbouw adviseerde. Een oom werkt als adviseur van voormalig premier Thaksin. Als tiener verft Limjaroenrat zijn haar groen en rebelleert naar eigen zeggen tegen de strenge uniformvoorschriften op school. Zijn vader stuurt hem daarop naar Nieuw-Zeeland, waar zijn belangstelling voor politiek wordt geprikkeld door een gastouder. ‘Mevrouw Macintosh keek altijd politieke praatprogramma’s tijdens het strijken.’
Limjaroenrat studeert financiën in Bangkok en haalt prestigieuze studiebeurzen binnen voor onder meer Harvard (openbaar bestuur) en het Massachusetts Institute of Technology (bedrijfseconomie). Als 25-jarige onderbreekt Limjanroenrat zijn studies omdat zijn vader onverwacht overlijdt en hij het rijstoliebedrijf van de familie moet redden. ‘Ik moest in drie maanden een nieuwe fabriek neerzetten, het was de zwaarste tijd van mijn leven.’
Tien jaar lang werkt Limjaroenrat als bestuursvoorzitter van het familiebedrijf. Daarnaast adviseert hij de overheid op het gebied van (agro-)innovatie. In 2017 stapt hij over naar Grab, een van de succesvolste techbedrijven van Azië, waar hij onderdirecteur wordt. Toch vertrekt hij na jaar alweer om parlementariër te worden voor de progressieve Future Forward Partij. Deze wint tachtig zetels bij de verkiezingen in 2019, maar wordt binnen een jaar verboden omdat een van de oprichters geld zou hebben gedoneerd aan de partij (wat niet is toegestaan). De oprichters mogen tien jaar geen politiek meer bedrijven.
Limjaroenrat wordt aangewezen als nieuwe partijleider en maakt een doorstart onder een nieuwe naam (Move Forward Partij). Hij ontwikkelt zich, zo geeft zelfs het regeringskamp toe, als een kundig parlementariër die helder communiceert en vasthoudendheid combineert met respect voor de ander.
Limjaroenrat verkiezingsbeloften zijn gewaagd. Thailand wordt sinds 2014 geleid door oud-generaals die via een coup de macht grepen. In 2006 stuurden militairen ook al de populaire premier Thaksin weg; de afgelopen negentig jaar maakte het land dertien (geslaagde) coups door. In zijn eerste honderd dagen wil Limjaroenrat het defensiebudget verkleinen en de gevreesde dienstplicht (twee jaar) afschaffen. Dat levert volgens hem miljarden euro’s en tienduizenden extra arbeidskrachten op om de Thaise economie snel te stimuleren. ‘We stonden op de eerste en tweede plaats in Zuidoost-Azië op het gebied van economische groei en het aantrekken van buitenlandse investeringen. Nu staan we zesde.’
Op het gebied van monopolies wijst Limjaroenrat graag naar de drankenmarkt in Thailand. ‘Die is even groot als die van Japan. Maar zij hebben 40 duizend producenten en wij zeven!’ Iedere Thai moet volgens hem een ambachtelijk bierbrouwerijtje kunnen beginnen. Limjanroenrat wil daarnaast provincies en regio’s meer bestuurlijke vrijheid geven. ‘Thailand is een mannetje met een enorm hoofd – Bangkok – met daaronder heel kleine armpjes en beentjes’. Dat beperkt volgens hem de dynamiek en veerkracht van het land.
Maar zijn meest gedurfde plan is een terugkeer naar democratie. Als enige politicus in Thailand durft Limjaroenrat de invloed van de koning in de Thaise economie en politiek ter discussie te stellen. Prioriteit één, stelde hij meteen na de verkiezingen, is afschaffing van het gewraakte artikel 112 in de grondwet: wie kritiek heeft op het koningshuis, kan vijftien jaar cel krijgen. ‘Als ik premier word, ga ik een referendum organiseren over de grondwet. Die moet weer van en voor de Thai worden. Nu zitten we met een grondwet die meer dan tien keer is geamendeerd door het leger.’
Op een stampvolle persconferentie op maandag herhaalde een stalende Limjanroemrat deze brisante belofte. Op de vraag of hij vreest voor een nieuwe militaire coup, antwoordde hij: ‘Ik denk niet dat de bevolking nog zal accepteren dat deze uitslag wordt genegeerd. Dit is een nieuw tijdperk, de tijd is rijp voor verandering.’ Limjaroenrat heeft meteen afspraken gemaakt met vijf oppositiepartijen, inclusief Pheu Tai van de machtige Thaksin-dynastie, om een coalitieregering te vormen. ‘Samen hebben we ongeveer 309 van de 500 parlementszetels. Ik denk dat we veilig kunnen concluderen dat wij nu de meerderheid hebben.’
Hoe kijken de Thai naar de verkiezingskandidaten? Correspondent Noël van Bemmel sprak in Thailand met verschillende kiezers. Lees die interviews hier.
Source: Volkskrant