Hoewel het kabinet al meerdere keren beterschap beloofde, schendt het de eigen begrotingsregels in de Voorjaarsnota opnieuw, constateert de Raad van State. Zo is een lastenverhoging (het niet doorgaan van de verlaging van de energiebelasting) gebruikt om extra uitgaven (het prijsplafond op de energierekening) te financieren. De begrotingsregels staan dat eigenlijk niet toe, want uitgaven en inkomsten moeten formeel strikt gescheiden blijven.
De Raad is evenmin te spreken over het financieel ongedekt laten van het compensatiepakket voor Groningen. De extra miljarden voor de door aardbevingen getroffen provincie telt het kabinet op bij de staatsschuld, maar daar is geen goede reden voor. De Raad merkt op dat dit neerkomt op het ‘doorschuiven van lasten naar toekomstige generaties’.
De Voorjaarsnota is daarnaast enorm onoverzichtelijk, klaagt het adviesorgaan. Hoeveel extra uitgaven het kabinet precies doet en waaraan, en hoe deze financieel gedekt worden, is voor de Tweede Kamer nauwelijks te ontcijferen. Nergens in de Voorjaarsnota is een helder overzicht van alle bezuinigingen, meevallers en tegenvallers te vinden.
Om geld te vinden heeft het kabinet gekozen voor de kaasschaafmethode, waarbij vrijwel elk departement kleine bezuinigingen moest realiseren. Het ‘sprokkelen’ van bezuinigingspostjes maakt de gemaakte beleidskeuzes niet alleen intransparant; het kabinet legt ook nergens uit waarom het voor bepaalde bezuinigingen kiest (zoals het schrappen van het Stap-opleidingsbudget).
Op langere termijn schuurt het kabinet met dit beleid ‘dicht langs de vangrail’, aldus de Raad, omdat het ‘expansieve’ begrotingsbeleid weinig ruimte laat voor toekomstige tegenvallers. De begrotingstekorten lopen vooral ná deze kabinetsperiode aanzienlijk op, omdat het kabinet veel voorzienbare uitgaven in de toekomst bewust nog niet van financiële dekking heeft voorzien.
Het gaat hierbij onder andere om de fors oplopende rentelasten op de staatsschuld. In de Voorjaarsnota schuift het kabinet veel financiële problemen voor zich uit, stelt de Raad van State. De kosten van het recent door minister Rob Jetten aangekondigde klimaatbeleid zijn er ook nog niet in meegenomen. Het adviescollege constateert bovendien dat een aantal begrotingsgaten is gedempt doordat ministeries er niet in slaagden de gereserveerde budgetten volledig uit te geven. Door personeelstekorten kon niet al het geplande overheidsbeleid tijdig worden uitgevoerd. Daardoor hield het kabinet geld over. Maar omdat de beleidsdoelen blijven staan, moeten die uitgaven later alsnog gedaan worden. Om echte besparingen gaat het dus niet; ook hier is eerder sprake van doorschuiven.
Als Nederland weer in een recessie belandt, zit er geen rek meer in de rijksbegroting om de tegenwind zonder harde maatregelen op te vangen. Het kabinet wordt dan gedwongen te bezuinigen en lastenverzwaringen door te voeren in een tijd van laagconjunctuur. Dat is precies wat het ‘trendmatig begrotingsbeleid’, dat ooit werd bedacht onder leiding van toenmalig minister van Financiën Gerrit Zalm, zou moeten voorkomen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden