Vlak voor het langverwachte voorjaarsoffensief heeft Oekraïne een ‘droomwapen’ in handen gekregen: de Storm Shadow. Wat kan het Oekraïense leger met de kruisraket die de Britten hebben beloofd te sturen?
De Krim is niet langer veilig voor de Russen. Aan de vooravond van de tegenaanval die het Oekraïense opperbevel heeft aangekondigd, heeft het leger een westerse hightechraket in handen gekregen waarmee de Oekraïense luchtmacht op meer dan 250 kilometer afstand kan toeslaan.
De admiraals in Sebastopol, het zenuwcentrum van de Zwarte Zeevloot, moeten er nu rekening mee houden dat de 5 meter lange kruisraket met een snelheid van zo’n 1.000 kilometer per uur komt aanvliegen om hun hoofdkwartier in de as te leggen. Bunkers zijn ook niet meer veilig, evenals de marineschepen die de Kalibr-kruisraket op Oekraïne afvuren.
Belangrijke luchtmachtbases zoals Belbek en Saky zijn vanaf nu eveneens een potentieel doelwit. Moskou moet ook vrezen dat de Kerch-brug, die de Krim verbindt met Rusland, wordt aangevallen. Maar ook in de Donbas, ver achter de frontlinie, dienen de Russische eenheden vanaf nu op te passen. Munitie-en benzinedepots, luchtverdedigingssystemen en commandocentra kunnen elk moment bestookt worden met een raket die in eerdere conflicten vrijwel altijd het doelwit vernietigde.
Over de auteur
Stieven Ramdharie is ruim 20 jaar buitenlandredacteur van de Volkskrant met defensie als belangrijkste specialisme.
Met de Britse kruisraket, die samen met de Fransen werd ontwikkeld, heeft Oekraïne na veertien maanden oorlog eindelijk een wapen in het arsenaal waarmee het diep in door Russen bezet gebied kan aanvallen. Kyiv dringt al sinds vorig jaar aan bij de VS op een raket met een bereik van 300 kilometer, de Atacms, om belangrijke strategische doelen van de Russen uit te schakelen. Maar de VS wilden er niet aan, huiverig voor escalatie van de oorlog.
De Amerikaanse regering was met name bang dat Oekraïne in de verleiding zou komen om ook doelen in Rusland te bestoken, met als mogelijk gevolg de inzet van tactische kernwapens door Moskou. De Britten helpen Washington nu uit de brand door Kyiv zijn zin te geven, maar met een ander wapen. Oekraïne heeft naar verluidt ook afspraken gemaakt met Londen dat de Storm Shadow niet ingezet wordt in Rusland.
De grote vraag is nu hoe Oekraïne de kruisraket gaat gebruiken om de Russische operaties te verstoren. De Krim is een logisch doelwit omdat het schiereiland wordt gebruikt om de Russische eenheden in Oekraïne te bevoorraden en voor lucht-en zeeaanvallen. Maar in tegenstelling tot de Atacms is de veel duurdere Storm Shadow niet een wapen dat massaal wordt gebruikt. De kruisraket werd ontworpen voor de vernietiging van zeer hoogwaardige doelen en kost zo'n 2,2 miljoen euro per stuk.
In Irak, Syrië en Libië gebruikten de Britse en Franse luchtmacht de kruisraket vooral om bunkers, luchtmachtbases en labs voor de productie van chemische wapens aan te vallen. Hoeveel de Britten gaan leveren aan Kyiv, is onbekend. Maar vanwege de forse prijs van de Storm Shadow zullen het er eerder tientallen dan honderden zijn. Kyiv zal daarom voorzichtig moeten omspringen met de hoeveelheid kruisraketten die het in handen krijgt.
British 🇬🇧 Storm Shadow Missiles are already in Ukraine 🇺🇦 for the counter offensive, reports CNN
With a 300km range and a powerful warhead equivalent to a Tomahawk, Storm Shadow missiles can reach all of Ukraine including Crimea, and are capable of destroying the Crimean Bridge pic.twitter.com/1sQIWxLmyA
Dat Sebastopol een logisch doelwit is, stak Oekraïne vrijdag niet onder stoelen of banken. ‘De afstand van de frontlinie tot de marineschepen met hun Kalibr-kruisraketten in de baai van Sebastopol is 298 kilometer en 700 meter’, twitterde het ministerie van Defensie in Kyiv. De Russische marine heeft al het zekere voor het onzekere genomen.
Volgens de tweede man van de Oekraïense militaire inlichtingendienst, Vadim Skibitsky, heeft Moskou een flink deel van de Zwarte Zeevloot inmiddels verplaatst naar een Russische haven in de buurt. ‘Ze zijn bang’, aldus de spionagebaas. Oekraïense journalisten die satellietbeelden van de Krim onderzochten, ontdekten deze week 223 militaire faciliteiten waaronder 23 luchtmachtbases en veertig wapen-en munitiedepots.
Rusland zal er dus alles aan gelegen zijn om de aanvallen van de Storm Shadow te verstoren. De landen waar de kruisraket tot nu toe werd ingezet beschikten niet over een moderne, geïntegreerde luchtverdediging. Rusland heeft dat wel. Met name het S-400-systeem, een van de gevaarlijkste in de wereld, is een geducht wapen. Om de vijandelijke luchtverdediging en de radar te omzeilen, vliegt de Storm Shadow op een hoogte van slechts dertig tot veertig meter naar zijn doel. Kunnen de Russen hem op zo’n lage hoogte ontdekken en tijdig onderscheppen?
Storm Shadow 🇺🇦🇬🇧🇫🇷 pic.twitter.com/lb4xZ96IbI
Een andere onzekere factor, maar dan voor Kyiv, is dat de kruisraketten moeten worden afgeschoten door de MiG-29’s en Su-27’s van de Oekraïense luchtmacht. En die kunnen al sinds het begin van de oorlog niet vrijuit opereren door het gevaar van de S-400. Wat helpt is dat de gevechtsvliegtuigen geen grote afstanden hoeven af te leggen om de Storm Shadow te lanceren.
De kruisraket is een zogenaamd ‘stand off-wapen’: de gevechtspiloot lanceert op grote afstand van het doelwit de Storm Shadow waarna hij zich weer uit de voeten maakt. Hierna vliegt de hightechraket, met behulp van gps en de herkenning van het gebied waarin het vliegt, zelfstandig naar zijn doel. ‘Het kan dag en nacht ingezet worden in alle weersomstandigheden en het biedt een hoge mate van precisie’, aldus wapenfabrikant MBDA.
In Oekraïne is de hoop groot dat ze met de kruisraket de Russen harde klappen kunnen toebrengen. ‘Volgens de weersverwachting trekt een cycloon van het Verenigd Koninkrijk naar Oekraïne en brengt stormen met zich mee’, sneerde minister van Defensie Oleksii Reznikov vrijdag in een tweet richting het Kremlin.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden