Volgens het hoofd van de Turkse verkiezingsautoriteit YSK, Ahmet Yener, staat Erdogan na het tellen van 91,93 procent van de stemmen op 49,49 procent. Diens rivaal Kemal Kiliçdaroglu volgt met 44,49 procent, meldde Yener in de nacht van zondag op maandag.
Dat maakt een tweede tussen de twee waarschijnlijk. Erdogan heeft in de nacht van zondag op maandag gezegd een ‘duidelijke voorsprong’ te hebben op Kiliçdaroglu. Maar hij liet ook weten dat hij het zal respecteren als er een tweede stemronde wordt uitgeschreven.
‘We weten nog niet of de verkiezingen er na de eerste ronde opzitten’, zei Erdogan tegen zijn aanhangers in Ankara, ‘maar als het volk ons naar een tweede ronde brengt, dan zullen we dat ook respecteren’. In zijn eerste publieke optreden sinds het sluiten van de stemlokalen stelde Erdogan dat de stemmen van buiten Turkije nog geteld worden, en dat hij 2,6 miljoen stemmen voorloopt op Kiliçdaroglu.
Ook die reageerde op de groeiende kans op een tweede ronde, nu geen van de kandidaten de benodigde 50 procent van de stemmen lijkt te gaan halen. ‘Als onze natie om een tweede ronde vraagt, dan zullen we de tweede ronde absoluut winnen’, aldus de oppositiekandidaat. ‘De hang naar verandering in de maatschappij is groter dan 50 procent.’
De gehele zondagavond bleef onduidelijkheid bestaan over de exacte stemverhoudingen. Officiële resultaten van de kiesraad waren nog niet beschikbaar. Exitpolls werden niet gehouden.
De oppositie deelde al vroeg op de avond mee dat haar kandidaat meer stemmen had gekregen dan president Erdogan. Mogelijk zou Kiliçdaroglu zelfs al in de eerste ronde winnen, zo stelden zegslieden van diens partij CHP, zodat hij spoedig kan worden benoemd tot dertiende president in de geschiedenis van de republiek. Naderhand werd dat niet meer zo stellig gezegd.
Om elf uur lokale tijd, met meer dan de helft van de stemmen geteld, liet de CHP weten dat Kiliçdaroglu op 49 procent stond, en Erdogan op 44 procent. Bij zo’n resultaat zou een tweede ronde nodig zijn in de presidentsverkiezingen, te houden op 28 mei. Om tot president te worden gekozen, heeft een kandidaat minsten 50 procent van de stemmen nodig.
Over de auteur
Rob Vreeken is correspondent Turkije en Iran voor de Volkskrant. Hij woont in Istanbul. Daarvoor werkte hij op de buitenlandredactie, waar hij zich specialiseerde in mensenrechten, Zuid-Azië en het Midden-Oosten. Hij is auteur van Een heidens karwei - Erdogan en de mislukte islamisering van Turkije.
Of de cijfers van de oppositie ook werkelijk het resultaat van de Turkse verkiezingen weerspiegelen, viel zondagavond niet duidelijk vast te stellen. De regeringspartij AKP hield zich de hele avond stil. AKP-vicepresident Ali Ihsan Yavuz zei dat eerst de definitieve uitslag moet worden afgewacht.
De Turkse televisiezenders gaven wel semi-officiële cijfers, namelijk die van het staatspersbureau Anadolu (AA). Volgens de oppositie zijn die echter niet betrouwbaar, er zou sprake zijn van ‘manipulatie’.
Toen de eerste uitslagen via AA binnenkwamen, had Erdogan een score van 59 procent. Naarmate de avond vorderde, daalde dat echter gestaag. Toen 89 procent van de stemmen was geteld ging het nog om 49,94 procent voor Erdogan en 44,3 procent voor Kiliçdaroglu.
Ekrem Imamoglu en Mansur Yavas, de burgemeesters van Istanbul en Ankara die namens de Nationale Alliantie de hele avond op een persconferentie de uitslagen interpreteerden, gaven honend commentaar op de informatie van AA. Volgens hen kreeg het persbureau haar data toegespeeld van de regeringspartij AKP. Uitslagen van stembureaus waar Kiliçdaroglu goed had gescoord zouden vaak niet zijn meegeteld.
Inderdaad was dit bij vorige verkiezingen ook steevast de gang van zaken: AA noteerde aan het begin van de avond een grote voorsprong voor de regeringspartij, die dan gaandeweg slonk. ‘Toen ik in 2019 tot burgemeester werd gekozen, gaf AA mijn tegenstander aanvankelijk 83 procent’, aldus Yavas.
‘We kunnen dit gemakkelijk zeggen: de heer Kilicdaroglu wordt vandaag aangekondigd als de dertiende president van ons land’, zei de burgemeester van Istanbul, Ekrem Imamoglu, op een gegeven moment. Die stelligheid werd tijdens een latere persconferentie van de burgemeesters echter niet herhaald.
Opmerkelijk hoog was de score van de derde presidentskandidaat, de rechtse nationalist Sinan Ogan. Hij lijkt uit te komen op 5 tot 6 procent. ‘Voor mij is dit de grote verrassing van de avond’, zegt Oguz Arikboga, politiek analist in Istanbul.
Als er een tweede ronde komt tussen Erdogan en Kiliçdaroglu, kunnen de kiezers die in de eerste ronde op Ogan hebben gestemd de doorslag geven. Het is nog niet duidelijk waartoe hij zijn achterban zal oproepen. Volgens analisten zal het merendeel van zijn kiezers tégen Erdogan gaan stemmen, dus voor Kiliçdaroglu.
Het leek er zondagavond laat op dat de definitieve uitslag nog uren op zich zou laten wachten. ‘We gaan vannacht niet slapen’, tweette Kiliçdaroglu om kwart over tien.
Erdogan had zondag zijn stem uitgebracht in de wijk Üsküdar in Istanbul, waar hij een residentie heeft. Hij zei van de minister van Binnenlandse Zaken te hebben vernomen dat het verkiezingsproces tot dan ‘zonder incidenten en zonder problemen’ was verlopen. ‘Het belangrijkste was het stemmen in het aardbevingsgebied’, zei hij. ‘Onze burgers daar brachten met grote liefde hun stem uit. Er is ook daar geen probleem.’
Kiliçdaroglu bracht zijn stem uit op een basisschool in de hoofdstad Ankara. ‘We hebben allemaal de democratie gemist, het elkaar omarmen’, zei hij bij het verlaten van het stembureau. ‘Vanaf nu zullen we zien dat de lente naar dit land komt en dat de lente altijd doorgaat.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden