Thailand heeft zondag massaal gekozen voor een terugkeer naar democratie en voor sociale en structurele hervormingen. De 42-jarige vernieuwer Pita Limjaroenrat, die talloze heilige huisjes wil afbreken, wist afgelopen weken zijn grote populariteit onder studenten uit te bouwen tot een landelijke meerderheid, bleek na telling van 80 procent van de stemmen. Samen met de gedoodverfde winnaar Phaethongtarn Shinawatra, dochter van de nog altijd populaire oud-premier Thaksin Shinawatra, wint de oppositie bijna tweederde van alle zetels in het Thaise parlement.
Het belang van deze verkiezingen werd onderstreept door een grote opkomst: ruim 80 procent van de 52 miljoen stemgerechtigden wachtten uren in de volle zon om hun stem uit te brengen. Premier Prayut Chan-o-Cha, een voormalige generaal die in 2014 de macht greep na een militaire coup, kwam niet verder dan 6 procent van de stemmen. Hij gaf zijn verlies zondagnacht nog niet toe.
De komende weken worden spannend, stellen waarnemers, omdat nog maar moet blijken of de zakelijke en politieke elite rondom krijgsmacht en koningshuis, die de macht heeft in Thailand, de vorming van een progressieve regering zal toestaan. Thailand telde 13 militaire coups in 90 jaar en beleefde ook na de vorige verkiezingen massale demonstraties omdat de oud-generaals bleven zitten.
Afgelopen weken koerste de oppositie al in de peilingen af op een monsterzege. Veel Thai mopperen dat hun land al tien jaar stil staat op economische gebied en wordt ingehaald door buurlanden als Vietnam en Indonesië. Daarnaast eisen vooral jongeren een herstel van burgerrechten zoals democratische verkiezingen, vrijheid van meningsuiting en persvrijheid. Honderden demonstranten, waaronder kinderen, zijn afgelopen jaren aangeklaagd voor majesteitsschennis en riskeren 15 jaar gevangenisstraf. Die onvrede kwam zondag tot uiting, stellen waarnemers.
De waarschijnlijke winnaar Limjaroenrat, een mediagenieke tech-ondernemer die aan Harvard studeerde, leidt de Move Forward Partij. Deze durft als enige te pleiten voor een kleinere rol voor het koningshuis en afschaffing van de wet op majesteitsschennis. Andere campagnebeloftes: het schrappen van grondwetswijzigingen die de democratie ondermijnen, het afschaffen van de militaire dienstplicht, het openbreken van zakelijke monopolies, de terugkeer van persvrijheid, meer rechten voor lhbtiq’ers.
De populistische Phaethongtarn gaat minder ver: zij vindt dat er ‘gepraat’ moet worden over de rol van het koningshuis. Verder belooft zij een verdubbeling van het minimumloon, een royaler zorgpakket, hogere landbouwprijzen en een eenmalige uitkering van 270 euro voor alle 16-plussers. Op buitenlands beleid zijn de partijen meer georiënteerd op het westen dan de huidige regering.
De twee oppositiepartijen bezetten samen bijna dan 300 van de 500 parlementszetels. Maar dat is in Thailand niet genoeg om de premier te mogen leveren. Die wordt aangewezen door het parlement en een 250-koppige senaat die door de militairen is benoemd. Limjaroenrat heeft dus 376 zetels nodig om zichzelf tot premier te kunnen uitroepen. Alles daaronder betekent een kwestie van onderhandelen met alle partijen.
Ook is het niet ondenkbaar dat Limjaroenrat wordt aangeklaagd of dat de Move Forward partij wordt verboden, zoals in 2020 ook gebeurde met de voorloper van deze partij (wegens campagnegeld). Dat was het startsein van grootschalige demonstraties die het land lam legden.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden