De ontknoping van dit seizoen is minder spectaculair dan in 2017, toen Feyenoord zijn voorlaatste landstitel won. Destijds maakte Dirk Kuijt drie doelpunten in de laatste wedstrijd, tevens zijn allerlaatste duel als profvoetballer. Dat gebeurde een week nadat Feyenoord een titelkans had verspeeld door onverwacht te verliezen van Excelsior. De droogte had toen ook langer geduurd, achttien jaar in plaats van de huidige zes. Dat gaf die campagne een heroïsch karakter.
Maar anderzijds is met Kuijt ook een factor genoemd die de prestatie van het huidige Feyenoord boven die van de vorige kampioensploeg tilt. Het elftal had destijds veel meer ervaring dan het huidige team. Kuijt was al 36 jaar, 104-voudig international, Champions League-finalist met Liverpool, kampioen bij Fenerbahçe. Hij had twee WK-medailles op zak. Dan was daar nog Eljero Elia, net als Kuijt WK-finalist in 2010, met ervaring in drie topcompetities en ook al in de dertig.
Over de auteur
Bart Vlietstra schrijft sinds 2015 over voetbal voor de Volkskrant. Hij werkte ook voor diverse sportprogramma’s op televisie.
Het huidige Feyenoord wordt geleid door de 22-jarige middenvelder Orkun Kökcü, die als profspeler nimmer een ander clubshirt droeg dan dat van Feyenoord. De spelers met ervaring in topcompetities (Jahanbakhsh, Idrissi, Dilrosun, Hancko) flopten genadeloos in het buitenland.
De gemiddelde leeftijd van de twaalf door coach Arne Slot meest opgestelde spelers is 24,3 jaar. Onder hen is slechts één dertiger, Gernot Trauner. Met daarbij nog een middenvelder, Mats Wieffer, en een linksback, Quilindschy Hartman, die niet of nauwelijks wisten wat eredivisievoetbal inhield. De ploeg van Giovanni van Bronckhorst in 2017 was gemiddeld 28,2 jaar, met vier dertigers en drie eindtwintigers.
Ook Slot heeft nog weinig ervaring, het was pas zijn tweede seizoen bij een topclub. Daarvoor was hij zestien maanden hoofdtrainer bij AZ.
Van Bronckhorst, 106-voudig international, liep als pupilletje al bij Feyenoord rond en won tal van titels, waaronder de Champions League met Barcelona. Slot speelde nog geen bekerfinale. Maar als hoofdcoach was Van Bronckhorst nóg minder lang bezig dan Slot voordat hij kampioen werd, slechts twee seizoenen.
Het belang van ervaring is groot. ‘Bij Feyenoord wordt er altijd zóveel van je verwacht, dan is het lekker als je spelers en een trainer hebt die weten wat het is om een bepaalde focus heel lang vast te houden en om onder druk een finale te spelen’, vertelt Karim El Ahmadi, reserve-aanvoerder in het seizoen 2016-2017 en dit seizoen vaak analyticus bij wedstrijden van Feyenoord voor ESPN. ‘Die hadden wij met Kuijt, met Elia. Het seizoen ervoor hadden we de bekerfinale gewonnen. Dan weet je een beetje wat er op je afkomt op zo’n dag. Anderzijds: als je jong bent, sta je er meer onbevangen in.’
El Ahmadi prijst de volwassenheid van de huidige ploeg. ‘Na Sparta - Feyenoord kwamen ze op acht punten voorsprong, maar al die mannen liepen heel rustig naar de bus. Toen wij vier punten voorkwamen, zaten we te juichen en te springen.’
De voertaal in de kleedkamer en bij besprekingen bij Feyenoord was in het seizoen 2016-2017 Nederlands. Niet zo gek, er zaten slechts zes spelers in de selectie die in het buitenland geboren waren. Van de basisspelers moesten alleen spits Nicolai Jørgensen en doelman Brad Jones na afloop nog in het Engels worden geïnstrueerd.
Dat was bewust beleid. Toenmalig technisch directeur Martin van Geel zocht de spelers liever dicht bij huis. Bord-op-schoot-scouting werd het badinerend genoemd. Maar Van Geel tackelde er een hoop aanpassingsproblemen mee.
Dit Feyenoord is een vreemdelingenlegioen. Vijftien spelers zijn buiten Nederland geboren. Slot doet zijn bespreking in het Engels. ‘Van sommige spelers vraag ik me af of ze het begrijpen, want die spreken haast geen Engels’, zei hij.
Slot wilde best meer Nederlandstalige spelers, zeker nadat afgelopen zomer Malacia, Toornstra, Linssen, Til en Dessers waren vertrokken. Hij hamerde er vaak op dat het voor Ajax de sleutel tot het succes was om Dusan Tadic en Daley Blind in de bloei van hun loopbaan terug te halen naar Nederland. Zoals ook PSV een scheut ervaring erbij kreeg met Luuk de Jong.
Maar de salarissen van dergelijke ervaren Nederlanders kan Feyenoord niet betalen. De coach begeerde voorts Joey Veerman, Riechedly Bazoer en Ramiz Zerrouki nadrukkelijk, maar de directie vond ze te duur. Ze verwacht een hoger rendement te behalen met jonge, relatief onbekende spelers van buiten Nederland.
Alleen voor de Utrechter Quinten Timber werd een fors bedrag neergeteld, acht miljoen euro. De overige veertien nieuwkomers mochten in totaal maar 22 miljoen kosten. Dan kom je dus uit in Amerika, in Midden-Europa. Er zitten een paar gouden grepen tussen zoals Santiago Giménez, Trauner en David Hancko. Igor Paixão kan een goede, dure speler worden.
Maar ook dicht bij huis werden diamanten gevonden. Mats Wieffer kwam van Excelsior. Quilindschy Hartman vanuit de jeugd, zoals eerder Kökcü, Justin Bijlow en Lutsharel Geertruida.
El Ahmadi: ‘Die jongens kennen het belang van wedstrijden tegen Ajax. Het is wel belangrijk om zulke jongens in je selectie te hebben. Tegelijkertijd weet ik nog wel dat er bij ons zoveel druk op die wedstrijden zat dat het je ook kon blokkeren. Een jonge buitenlandse speler is daar minder mee bezig. Hoewel de supporters bij de laatste training heel duidelijk maken wat er op het spel staat. Maar ik vond Feyenoord onbevangen en met lef spelen tegen Ajax dit seizoen.’
Feyenoord heeft de laatste jaren een inhaalslag gemaakt bij het begeleiden van buitenlandse spelers. Er worden werknemers vrijgemaakt om ze bij van alles te helpen, familieleden vliegen af en aan naar Rotterdam. Er worden spelletjes fysieke challenges georganiseerd om het groepsgevoel te vergroten. ‘Maar het best voor het groepsgevoel is gewoon snel wedstrijden winnen. Niets werkt integratie beter in de hand dan dat’, zei Slot al aan het begin van het seizoen.
Voor elke wedstrijd kijkt Feyenoord-middenvelder Quinten Timber even naar zijn scheenbeschermers. Daarop staat zijn familie en een bijbeltekst: ‘Speel met de kracht van God.’ De 21-jarige middenvelder is een godvruchtig man, bidt vaak, heeft de Bijbel altijd in zijn tas. In de familie-app komen vaak bijbelteksten voorbij, tweelingbroer Jurriën, die bij Ajax speelt, post er vaak eentje op sociale media.
Hun moeder vertelde eens aan de EO dat dat haar zonen vlak voor een wedstrijd vragen om gezalfd te worden met olie, het symbool van de Heilige Geest, voor buitengewone kracht. Marilyn Timber: ‘Mijn grootste wens voor nu is dat de jongens zich spoedig laten dopen. Ik ben ervoor aan het bidden en vast soms ook. Verder leg ik dit verlangen neer bij God.’
Religie lijkt opeens alom aanwezig in het voetbal. Bij het Nederlands elftal waren er op het WK complete sessies met bepaalde spelers als voorgangers. Ook Feyenoord heeft veel religieuze spelers. Lutsharel Geertruida betreedt immer prevelend, met zijn hoofd omhoog, ogen dicht en armen gespreid het veld voor een wedstrijd om ‘kracht te vragen’. Toen hij zijn contract verlengde zei hij: ‘In de eerste plaats ben ik God dankbaar. Hij heeft me dit talent gegeven. Ik bid daarom elke dag twee keer om hem mijn dankbaarheid te tonen. Dat vind ik belangrijk.’
Ook Orkun Kökcü bidt veel, hij ging samen met ploeggenoot Mohamed Taabouni in november op bedevaart naar Mekka en voelde zich bij terugkomst ‘een ander mens’. Na de wedstrijd tegen AS Roma bezocht hij met Taabouni en Oussama Idrissi de volgende ochtend voor vertrek naar Nederland de moskee in Rome.
Santiago Giménez viert zijn doelpunten met het door zijn knieën zakken en naar de hemel wijzen, om zo God te danken. Tegen RKC deed Quilindschy Hartman met hem mee. Spelers praten vaak over het geloof in de kleedkamer, vertelde Hartman. Dat de een moslim, de ander katholiek en de volgende hervormd is, hindert niet. Voor hen draait het allemaal om dezelfde hogere macht dezelfde barmhartige krachtbron.
In 2017 geloofden de religieuze Feyenoord-spelers meer voor zichzelf, vertelt El Ahmadi, zelf moslim. ‘Je ziet het steeds meer. Toen ik later in Saoedi-Arabië speelde gaven de Brazilianen elkaar bijbelles in de kleedkamer. Nog steeds wordt er ook wel over glitter en glamour gesproken, maar er zijn steeds meer heel serieuze gesprekken. Het kan je mentale kracht, maar ook rust geven in een wereld waarin de druk torenhoog is.’
In de ploeg van 2017 was ook Kuijt in de kleedkamer met zijn geloof bezig, hij ervoer een sterke band met zijn overleden vader. Van Elia en Terence Kongolo is bekend dat ze gelovig zijn. Botteghin en zijn vrouw organiseerden tussen de wedstrijden door zelfs online bijbelsessies met in Europa voetballende Brazilianen.
Feyenoord was zes jaar geleden van de eerste tot de laatste wedstrijd de lijstaanvoerder. Maar het werd op het einde alsnog spannend: uiteindelijk bleef Ajax op een punt steken.
Dit seizoen kwam Feyenoord pas kort voor de (vanwege het WK vervroegde) winterstop aan kop om in het nieuwe jaar steeds meer afstand te nemen. PSV verloor in de winterstop twee belangrijke spelers Cody Gakpo en Noni Madueke.
Maar Feyenoord had in de zomer al het halve basiselftal zien vertrekken, net als Ajax trouwens. ‘We haalden vijftien spelers voor een bedrag waar Ajax een speler van kocht’, gaf Slot het verschil in financiële slagkracht aan. Die speler is Steven Bergwijn en Source: Volkskrant