De bal is zaterdagavond ver te zoeken in O’Learys, een groot sportcafé op de begane grond van een voetbalstadion in Stockholm. Op de tientallen schermen is, net als in vele andere cafés en concertzalen in de stad, alleen het Songfestival te zien. De vijfhonderd stoelen zijn allemaal bezet en ook ertussenin is het dringen. Thuis zitten nog eens drie miljoen Zweden voor de buis - meer dan een kwart van de bevolking.
Het Songfestival is, dat kan je dus wel zeggen, groot in Zweden. En niet alleen omdat ze vaak winnen. ‘Wij houden van dit festivalgevoel. Het is een echt volksfeest’, zegt de 35-jarige Madelene Backman, die een tafeltje op de eerste rij heeft. Ze draagt net als haar vriendin een roze songfestivalsherpa. ‘Het is gewoon heel veel lol hebben.’
Over de auteur
Jeroen Visser is correspondent in Scandinavië en Finland voor de Volkskrant. Hij woont in Stockholm. Hiervoor was hij correspondent Zuidoost-Azië. Hij is auteur van het boek Noord-Korea zegt nooit sorry.
Verderop staat bouwkundig ingenieur Tommy Borg (50) met een groepje vrienden in bijna identieke blauwe overhemden. Een van hen gaat binnenkort opnieuw trouwen en daarom zijn de mannen vandaag op vrijgezellendag. Het Songfestival kijken kwam natuurlijk op het programma, zegt Borg. ‘Ik weet niet waarom we allemaal van het festival houden, het is gewoon een traditie. Je wilt het gewoon niet missen.’
Zo is zaterdag een bonte verzameling mensen gekomen, van 65-plussers tot studenten. Op het balkon, waar je het beste zicht hebt op het grote scherm, zitten de in het blauwgeel uitgedoste leden van de Zweedse songfestivalvereniging. Als Loreen verschijnt voor haar optreden, klinkt een oorverdovend gejuich. De in Stockholm geboren zangeres won al eens in 2012 - met de hit Euphoria - en kan vanavond de eerste vrouw worden die het festival twee keer wint. In Zweden is ze ook geliefd omdat ze haar succes gebruikte om aandacht te vragen voor mensenrechtenschendingen, bijvoorbeeld tijdens een bezoek aan Azerbeidzjan. ‘Ze is geweldig’, zegt Backman. ‘Ze geeft alles en ze is super authentiek.’
Je zou denken dat de Zweden het na zoveel overwinningen, de laatste in 2015, er wat ontspannen in zouden zitten. Maar nee. Backman en veel anderen zijn vooral bang voor de Finnen, die met rapper Käärijä en zijn nummer Cha Cha Cha een heerlijk gestoorde troef in handen hebben. ‘Hij zal wel winnen, iedereen heeft het over hem.’
De liefde voor het songfestival gaat diep. Vraag een Zweed naar het waarom en je krijgt al snel verhalen over vroeger, toen ze met het hele gezin voor de buis zaten. Een avond waarop je als kind mocht opblijven. Een ritueel vergelijkbaar met kerst, wanneer iedereen in Zweden traditiegetrouw naar dezelfde oude tekenfilm van Donald Duck kijkt.
Het is geen geheim wie de traditie in gang heeft gezet. Dat is natuurlijk ABBA, dat het festival in 1974 won met Waterloo. De band werd daarna wereldberoemd, wat andere Zweedse artiesten inspireerde. ‘Door het succes van ABBA wilde iedereen meedoen aan het festival. Het werd het grootste muziekevenement op televisie’, zegt Richard Herrey, die in 1984 samen met zijn twee broers de tweede overwinning voor Zweden binnenhaalde, met het nummer Diggiloo Diggiley. Ook de Herreys werden destijds mateloos populair in Zweden. Alle Zweedse tieners konden hun liedjes meezingen, ze werden met helikopters naar interviews gevlogen. ‘Het was toen misschien nog wel gekker dan nu’, zegt hij.
Volgens Herrey ontstond er een dip in de jaren negentig, toen het songfestival als televisie-evenement concurrentie kreeg van muziekzenders als MTV en, iets later, het internet. Een revival van het nationale songfestival, Melodifestivalen, betekende de ommekeer. Sinds 2002 bestaat ‘Melo’ uit zes rondes, die op zaterdagavond live worden uitgezonden. De stadions zijn steevast uitverkocht en Zweedse schoolkinderen hebben allemaal hun favoriete nummer.
Succes op Melo betekent ook commercieel succes. Daarom sturen de beste producers van Zweden een of meerdere liedjes in. Vaak werken meerdere liedjesschrijvers met elkaar aan een nummer. Zo schreef Jimmy Thörnfeldt, die werkte met sterren als Jennifer Lopez en Enrique Iglesias, samen met vijf anderen Tattoo van Loreen. ‘Het is een hele zakelijke manier van muziek maken’, aldus Herrey. Wat helpt is dat Zweden relatief veel goede liedjesmakers heeft, iets dat ook terug te voeren is op het succes van ABBA. ‘Succes baart succes’, zegt Herrey.
Dat blijkt ook weer zaterdagnacht, als presentator Graham Norton tergend langzaam de uitslag bekendmaakt. Loreen krijgt iets minder publiekspunten dan haar Finse concurrent, maar wint toch dankzij het oordeel van de nationale vakjury’s. De Zweden vergeten opnieuw hun gebruikelijke stijfheid en vallen elkaar juichend om de hals. Zweden is wederom de beste en het geliefde songfestival komt volgend jaar naar Stockholm. Dat is dan precies vijftig jaar na de overwinning van ABBA, om het feest compleet te maken.
Ook Anna Franzon (35), eigenaar van een kinderdagverblijf, die regelmatig in haar glitterjurk voor de bar danste, is in extase. ‘In sommige landen mag je Eurovisie niet leuk vinden, of is het iets ironisch. Hier is het bloedserieus. We sturen niet een of andere grappige act. We sturen de allerbeste.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden