De partijleider is halverwege haar toespraak als een vrouw haar ruw onderbreekt. Het is anti-woke-activist Lydia Daniël, die protesteert tegen de progressieve genderideologie van D66. Als de schreeuwende feministe Kaag het spreken onmogelijk maakt, nodigt de D66-leider haar vriendelijk uit het podium te betreden, opdat iedereen haar boodschap kan horen.
‘Ik voel mij verraden, door u specifiek en door de mensen in deze zaal’, werpt Daniël Kaag voor de voeten. ‘U heeft de mond vol van vrouwenrechten, maar als u niet weet wat een vrouw is kunt u ook geen vrouwen vertegenwoordigen.’ Haar grief is dat transgender vrouwen soms mogen deelnemen aan vrouwencompetities en dat vrouwentoiletten hier en daar plaatsmaken voor geslachtsneutrale wc’s. ‘Jullie zijn allemaal mannenrechtenactivisten!’, roept ze beschuldigend naar de donkere zaal, voordat ze zachtzinnig wordt afgevoerd.
Na dit korte intermezzo gaat Kaag onverstoorbaar verder. Het grootste gedeelte van haar rede is gewijd aan het belang van een sterke Europese Unie. Het vetorecht dat elke lidstaat nu nog kan uitspreken, onder andere over het heffen van Europese belastingen en de toetreding van nieuwe landen, moet wat haar betreft zo snel mogelijk verdwijnen. ‘Het maken van strategische keuzes wordt hierdoor te vaak bemoeilijkt. Het moet onmogelijk worden voor één land – groot of klein – om de hele Europese Unie lam te leggen.’
Kaag grapt dat ze bij het schrijven van haar toespraak niet wist of ze haar toehoorders als ‘republikeinen’ of ‘monarchisten’ moest aanspreken. Die ochtend stond een stemming over een voorstel de monarchie af te schaffen op de congresagenda. De republikeinse motie kreeg donderdag met dank aan oud-partijleider Alexander Pechtold plotseling de wind in de zeilen. Hij riep D66’ers via Twitter op het voorstel van de jongerenafdeling Jonge Democraten vooral te steunen. De republikeinen delen voor de stemming flyers en buttons uit met de tekst ‘D66 voor een republiek’. De motie haalt het net niet; hij wordt met 239 stemmen voor en 290 tegen verworpen.
De D66-leider spreekt haar zorgen uit over de gevaren van kunstmatige intelligentie, maar eindigt met een vurig pleidooi voor pragmatisme in de politiek. Kaag grijpt daarbij terug op een citaat van Barack Obama. ‘Democratie is de bereidheid compromissen te sluiten, ook als je 100 procent gelijk hebt. Wie gelijk wil krijgen moet draagvlak verwerven en soms pragmatisch zijn.’ Nog geen halve minuut later serveert ze haar hoofdboodschap uit: ‘Wij zien het compromis als een manier om onze idealen dichterbij te brengen.’
Ze oogst een staande ovatie, maar niet alle luisteraars zullen het hiermee eens zijn. Voor aanvang van het slotprogramma bespreken drie jongeren van achter in de twintig de benarde positie van het naar links neigende D66 in een overwegend rechts kabinet. Peter, Marijke en Jasper (hun achternamen willen ze niet geven) kennen elkaar van hun studie in Wageningen en vinden het van het grootste belang dat D66 pal staat voor een stevige aanpak van de stikstof- en klimaatcrises. Zij zijn juist bang dat hun partij op deze beleidsterreinen te veel toegeeft aan CDA, VVD en ChristenUnie. ‘Als ik al mijn idealen zou moeten opgeven om het kabinet overeind te houden, dan zou ik zeggen: laat maar vallen dan’, zegt Peter.
Eerder op de dag heeft het congres een ledenvoorstel om het stikstofstandpunt van D66 te verzachten met overweldigende meerderheid verworpen. Het partijbestuur had de motie ook afgeraden. Overigens staan er tijdens de algemene ledenvergadering ook genoeg leden op die de pragmatische partijcultuur roemen.
Columnist Sander Schimmelpenninck krijgt ’s middags de lachers op de hand met een roast van diezelfde partijcultuur (‘Wat een eer dat ik deze bijeenkomst van satanistische klimaatdrammers mag toespreken’). De opiniemaker die van ongezouten en beledigende uitspraken zijn handelsmerk heeft gemaakt, steekt de draak met de status van D66 als favoriet haatobject van twitteraars die hijzelf ‘domrechts’ noemt.
Als evenzeer gehaat mikpunt van rechtse populisten kan hij met D66’ers meevoelen. ‘We weten dat we gelijk hebben, maar krijgen het maar niet. Wij, de masochistische martelaren van de ongemakkelijke waarheid, zijn ook maar mensen’, kreunt hij cabaretesk. ‘Sociaal-liberalen voelen aan hun rechterkant de ondraaglijke lichtheid van het bitterballenliberalisme en aan de linkerkant het eeuwigdurende WK Slachtofferschap.’
Journalisten storten zich na afloop op de partijleider om opheldering te vragen. Hebben wij uw woorden zojuist goed begrepen als wij eruit afleiden dat u bereid bent het CDA op stikstofgebied tegemoet te komen? Kaag geeft de gevraagde duidelijkheid niet. Ook niet als haar gevraagd wordt hoe lang D66 nog wil wachten op de door CDA-leider Wopke Hoekstra gewenste heronderhandelingen over de stikstofparagraaf in het regeerakkoord.
Tweede Kamer-fractievoorzitter Jan Paternotte is even later gelukkig wél duidelijk. ‘Tot 1 juli’, is het antwoord. De andere drie coalitiepartijen houden CDA-fractievoorzitter Pieter Heerma aan zijn belofte dat het CDA ‘voor de zomer’ met een degelijk alternatief voor de 2030-afspraak uit het coalitieakkoord komt. Het CDA moet binnen zeven weken leveren, óók als dan de formaties in de provincies en het Landbouwakkoord nog niet zijn afgerond. Hoekstra wilde daar eigenlijk op wachten.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden