‘Afgelopen week werd in de oostelijke stad Erzurum de campagnebus van de burgemeester van Istanbul, Ekrem Imamoglu, bekogeld met stenen en flessen. Dat gebeurde door aanhangers van de regering, aangezien hij Kiliçdaroglu steunt. Daardoor moest hij de stad vervroegd verlaten. Dat was een uitzonderlijk incident, maar het laat wel de spanning zien die op deze verkiezingen staat.
‘Op straat is er rumoer omdat er campagne wordt gevoerd. Maar het is niet zo dat mensen elkaar op grote schaal te lijf gaan, of zo. Ik was vorige week in Kayseri, een conservatieve stad in Centraal-Anatolië. Op het stadsplein stonden elke dag de stalletjes van de politieke partijen vredig naast elkaar. Er was muziek, er waren vlaggetjes en ballonnen en mensen deelden folders uit. Het ging allemaal zonder wanklank.
Rob Vreeken is correspondent Turkije en Iran voor de Volkskrant. Hij woont in Istanbul. Daarvoor werkte hij op de buitenlandredactie, waar hij zich specialiseerde in mensenrechten, Zuid-Azië en het Midden-Oosten.
‘Er is de regering ook wel iets aan gelegen om rust uit te stralen. Ze wil de indruk wekken dat Turkije een vrij land is, een normale democratie. Leden van oppositiepartijen zeiden tegen me: we kunnen gewoon campagne voeren. Het bezoeken van dorpen en wijken levert geen problemen op.
‘Dat geldt overigens in veel mindere mate voor de Koerdisch gezinde partij HDP. Zij worden ervan beschuldigd een verlengstuk te zijn van de PKK, die in Turkije als terroristische organisatie geldt. De Turkse politie heeft eind april zo’n 126 mensen gearresteerd, voornamelijk in de Koerdische stad Diyarbakir, waar ik op dat koment was. Daar zaten naast activisten, advocaten en journalisten ook kandidaten van de HDP bij.’
‘Uit de laatste peiling, donderdag gepubliceerd door onderzoeksbureau Konda, blijkt dat Kiliçdaroglu een voorprong heeft van meer dan vijf procentpunt op Erdogan: 49,3 tegen 43,7. Erdogan heeft van meet af aan in de peilingen op achterstand gestaan. Die achterstand is, afgaande op Konda, iets groter geworden.
‘Kiliçdaroglu lijkt het momentum te hebben. Het is eigenlijk een wat saaie man, geen groot spreker, weinig charisma. Maar hij maakt geen fouten en veel mensen kunnen zich in zijn programma vinden. Hij doet het beter dan veel Turken hadden verwacht.’
‘Jazeker. Na de mislukte staatsgreep in 2016 heerste er een angstige, grimmige sfeer. Er waren toen een hoop mensen die de noodtoestand die Erdogan had uitgeroepen, steunden. Dat is veranderd. De behoefte aan checks and balances is gegroeid. Sommige mensen hebben er schoon genoeg van. De vraag is alleen: hoeveel mensen zijn dat?’
‘Ik hoorde hem onlangs op een rally spreken in de stad Rize en daar vond ik hem geen slechte indruk maken. De energie van zijn aanhang hing in de lucht. Je merkt wel dat hij een dagje ouder is geworden. Hij is iets trager geworden in zijn bewegingen. Veelzeggend is dat zijn partij in de campagne foto’s van hem gebruikt van tien jaar geleden; zelfs op het stembiljet staat zo’n oude foto.
‘Hij probeert als altijd te pronken met de vele projecten die hij onder handen heeft genomen. Dat gaat bijvoorbeeld over defensie (met name de Turkse drone), de elektrische auto Togg en een door de Russen gebouwde kernreactor in Mezin. Het gaat als vanouds ook over de universiteiten die de regering heeft gesticht, de scholen, de ziekenhuizen, bioscopen en winkelcentra die de afgelopen twintig jaar uit de grond zijn gestampt.
‘Vroeger wezen mensen vaak op die verbeterde infrastructuur. Nu lijkt dat een vanzelfsprekendheid te zijn geworden. Jongere mensen weten niet beter. En zij zijn vaak wél kritisch op Erdogans autocratische kenmerken. En van zijn rentebeleid, de koopkracht en de huurprijzen moet hij het ook niet hebben.’
‘Dat is niets nieuws. Het verdraaien van feiten om tegenstanders in een kwaad daglicht te stellen is aan de orde van de dag in Turkije. Daar heb je die deepfakes niet eens voor nodig. Maar je ziet ze nu wel opduiken, ja. Ook in Turkije schrijdt de techniek voort. Maar ik heb niet het idee dat die deepfakes een cruciale role spelen bij deze verkiezingen.’
‘Die verliepen tijdens eerdere verkiezingen eerlijk, ook onder toeziend oog van internationale waarnemers en vertegenwoordigers van oppositiepartijen. Elke stap in de procedure vereist een handtekening van alle waarnemers. Dus ik verwacht zelf geen gekke dingen op dat gebied.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden