Staatssecretaris Eric van der Burg (VVD, asiel) is een man naar Mark Ruttes hart. Hij neemt het politieke leven zoals het komt, met een onverstoorbaar gemoed. En het regeerakkoord is heilig, zoals hij woensdag zei. Deze week trok Van der Burg de financiering in van de bed-bad-broodregeling voor uitgeprocedeerden. Nog dezelfde dag herstelde hij de bekostiging, met dezelfde onverstoorbaarheid. Het was ofwel zeldzaam knullig, ofwel de bedoeling. Nadat Jan Paternotte van D66 hem aan het regeerakkoord herinnerde, maakte Van der Burg zijn ‘fout’ op een holletje goed.
Knulligheden te over, maar dit soort dingen gebeurt zelden zomaar. Woensdag werd erover gedebatteerd, veel helderder werd de kwestie niet, maar misschien zagen we in de u-bocht van Van der Burg de helft van een politieke deal. De staatssecretaris kan wel wat extra steun gebruiken, want je kunt niet anders zeggen dan dat hij bezig is het ene gat met het andere te stoppen. De prognoses van de aantallen te verwachten asielzoekers zijn hopeloos. Eind dit jaar komen er mogelijk 70 duizend mensen; nog zorgwekkender is dat over anderhalf jaar wellicht meer dan honderdduizend mensen in de opvang verblijven. En de spreidingswet, die gemeenten moet dwingen mensen onder te brengen, treedt op zijn vroegst begin volgend jaar in werking. Nog een maand en de asielzoekers liggen weer in de wei, zo niet bij Ter Apel, dan ergens anders.
Pijnlijk voor de VVD. Bij de prognose die de Kamer kreeg toegestuurd, zat een bijlage over de inwilligingscijfers, de aantallen asielzoekers die in Nederland mogen blijven. VVD-Kamerlid Brekelmans had om de analyse daarvan gevraagd, nadat vorig jaar bekend werd dat Nederland veruit het hoogste toelatingspercentage van Europa heeft; ruim driemaal dat van Frankrijk en ook flink hoger dan de Duitsers, die toch net als wij bekendstaan als gewetensworstelaars.
De verklaring van die cijfers is altijd tweeledig. De immigratiedienst IND heeft zijn toevlucht gezocht tot een ruimhartig toelatingsbeleid. Dat zogeheten ‘voordeel van de twijfel’ moest de achterstanden wegnemen die waren ontstaan nadat de dienst na de topjaren 2015 en 2016 te snel was afgeslankt. Tweede aangevoerde reden: de mensen die naar ons land komen, zijn merendeels afkomstig uit landen als Afghanistan of Syrië, en dat geeft honderd procent kans op een verblijfsvergunning. Maar uit de analyse blijkt nu dat allebei de verklaringen tekortschieten.
Ja, Syriërs komen hiernaartoe, dat klopt, maar ook de bewilliging van mensen uit andere landen is bij ons veel hoger dan in de buurlanden. Hoe zit dat dan? En intussen zijn er evenveel plaatsen in de opvang beschikbaar als in de topjaren 2015 en 2016, maar ondanks de ruimhartige toelating worden de achterstanden niet ingelopen, domweg omdat het aantal nieuwe asielaanvragen niet is bij te benen. Dat hoge toelatingspercentages vanzelf leiden tot nog hogere aantallen asielaanvragen, begrijpt een kind met een mobiele telefoon. Geen wonder dat Van der Burg dringend iets wil doen en hij D66-hulp hard nodig heeft.
Feitelijk, schrijft de staatssecretaris, betekent ‘het voordeel van de twijfel’ dat de omgekeerde bewijslast in de procedure is geslopen. Niet de asielzoeker moet aantonen dat hij recht heeft op verblijf, maar de IND moet tegenwoordig bewijzen dat de asielzoeker níét in aanmerking komt. Dat vindt Van der Burg de omgekeerde wereld en daar heeft hij gelijk in. Iemand maakt aanspraak op de Nederlandse gastvrijheid; dat is een last voor de samenleving, qua kosten, onderwijs, huisvesting, inburgering, noem maar op. Wie maatschappelijke steun wil houden voor asiel, kan niet anders dan aanvragers kritisch bejegenen.
Het komt erop neer dat de beoordelaars van de IND het kopje laten hangen. Ze zeggen liever ja om ervan af te zijn, onder druk van kinderpardonnen, verontwaardigde talkshowtafels, opwinding in de Kamer en rechterlijk vermaan. Een nee wordt niet meer geaccepteerd. Die omgekeerde bewijslast heeft in breder verband school gemaakt. Sinds de toeslagenaffaire wil de beschaamde overheid slachtoffers tegemoetkomen zonder veel vragen te stellen, en ook in Groningen bellen ambtenaren tegenwoordig aan met de pet in de hand, of er nog schade valt te herstellen. Bestuurlijk sorry rijgt zich aan ambtelijk excuus, en langzamerhand vindt de overheid ook zelf dat ze er weinig tot niets van bakt. Dat is niet bepaald een uitnodigende atmosfeer om een vluchtverhaal stevig te bevragen. En dan heb ik het niet eens over de rechter die begin mei besliste dat asielzoekers ook niet meer volgens de Dublin-regel naar Italië mogen worden teruggestuurd.
Ondanks de Nederlandse koppositie qua inwilliging gaat de klachtenregen over de opvang onverminderd door. Onlangs schreef de Kinderombudsman een brief aan het kabinet met een waslijst aan geschonden kinderrechten van minderjarige asielzoekers. Het aantal kinderen dat asiel vraagt, breekt ook record op record, vermoedelijk omdat Nederland wat betreft ruimhartige gezinshereniging óók gidsland is. De klachten houden gelijke tred met het aantal asielzoekers. Maar de gedachte dat juist die onbeheersbare aantallen zelf leiden tot verslechterde opvang en huisvesting, uitgerekend die gedachte gaat vele geesten te boven.
Source: Volkskrant