Speelt een luit, een orgel of een viola da gamba de melodie in de intro van Douce dame jolie van Guillaume de Machaut? Het klinkt niet als snaarinstrument, en wat een viola da gamba is, weet Abel van Gijlswijk niet zeker. Hij gokt orgel. ‘Is dat goed? Yes, ben ik nu al geslaagd.’
Van Gijlswijk is platenlabelbaas en leadzanger van Hang Youth. Die Nederlandse punkband staat bekend om zijn maatschappijkritische nummers met titels als Shell is een prima bedrijf (als ik de website mag geloven), Leg de Zuidas in de as en Je haat geen maandag, je haat kapitalisme. Maar de frontman hoopt niet dat hun nummers volgend jaar in het eindexamen zitten, behalve als het ‘buma’ oplevert – geld dat een artiest krijgt als zijn werk wordt gebruikt. ‘Maar niet als kids worden gedwongen om onze muziek op deze kille, koele manier kapot te analyseren.’
Het eindexamen, dat bomvol ingewikkelde notenbalken en technische termen zit, krijgt weinig lof van Van Gijlswijk. ‘Als ik muziek als keuzevak had gekozen en ik zou dit krijgen, dan zou ik zwaar teleurgesteld zijn. Dit hele examen heeft een gekke fetisj voor muziek beleven met je hoofd via een rigide systeem. Alle magie ontbreekt.’
De examenvraag over wat een fragment uit het Octet van Schubert dansbaar maakt, verbaasde hem het meest. ‘Dat is toch typisch iets wat je niet met je hoofd moet bedenken, maar moet voelen? Tuurlijk, Schubert maakte fucking bangers (hitnummers, red.), het klapt gewoon, shout-out naar hem, Schubert knows how to get the party started. Maar who the fuck cares hoe ik moet uitleggen dat dit een banger is?’
Technische muziektermen kunnen handig zijn, zegt Van Gijlswijk, maar in de échte muziekwereld praten muzikanten met ‘handen en voeten over die shit’. ‘De meeste muziek die ik zelf vet vind, komt van mensen die geen idee hebben wat een g-sleutel is.’
Na het weekend buigen tienduizenden havo- en vwo-leerlingen zich over het examen geschiedenis. ‘Veel leerlingen geven helaas halve antwoorden op het eindexamen’, zegt geschiedenisdocent Kim Bruggeling, van het succesvolle TikTok-account @mevrouwbrug (21.000 volgers), waar ze tips voor scholieren deelt. ‘Onthoud: vragen waarbij je een uitleg of een verband moet geven, hebben altijd een conclusie nodig. Zonder conclusie krijg je niet de volledige punten. Rond je antwoord af door na je uitleg het woord ‘dus’ of ‘oftewel’ te gebruiken en daarna je conclusie te geven.’
Op dezelfde dag dat vmbo-basis- en havoleerlingen op hun examen Nederlands zwoegden, opende Alida Oppers, inspecteur-generaal van de Onderwijsinspectie, het debat over de diploma-eisen voor dat vak. Hoe wenselijk is het dat leerlingen met 4,5 voor Nederlands een diploma kunnen halen, vroeg ze zich vrijdag in het AD af. Scholieren stromen daardoor met een te laag niveau door naar een vervolgopleiding of werk, waarschuwt Oppers. Ze pleit daarom voor een strengere normering voor het basisvak.
Haar voorstel past in een lange rij met zorgen over de tanende basisvaardigheden in het onderwijs, en de eindexamenresultaten van vorig jaar onderstrepen die nog eens: 20 procent van de havo- en vwo-leerlingen slaagde met een onvoldoende voor Nederlands. Ruim zesduizend mbo’ers die hun diploma vorig jaar haalden, scoorden een onvoldoende voor het vak.
In 2010 werden de diploma-eisen voor het laatst verscherpt: op het havo en vwo behalen scholieren een diploma met maximaal één onvoldoende voor een van de kernvakken Nederlands, Engels en wiskunde. Op het vmbo is ten minste een 5 voor Nederlands vereist. Maar als we basisvaardigheden zo belangrijk vinden, dan moeten we overwegen om de duimschroeven voor toekomstige examenkandidaten verder aan te draaien, vindt Oppers. ‘En als je dan toch naar Nederlands kijkt, kun je wiskunde net zo goed ook meenemen’, voegt ze daar tegen de Volkskrant aan toe.
De reacties op haar voorstel zijn wisselend. Leerlingen komen met een te laag niveau het mbo binnen, bevestigt de MBO Raad. Toch vind die het doorvoeren van een verplichte voldoende ‘op dit moment onrealistisch’ voor het mbo. In het voortgezet onderwijs ligt de prioriteit niet bij het aanpassen van de normering, maar bij de ‘aard en de inhoud’ van het examen, zegt de VO-raad in een reactie. Oppers’ voorstel is daar ‘niet zo zinnig’, vindt de belangenorganisatie.
Het is uiteindelijk de politiek die over de eisen voor het diploma gaat. Minister voor Primair en Voortgezet Onderwijs Dennis Wiersma (VVD) benadrukte vrijdag na afloop van de ministerraad dat hij al veel geld heeft vrijgemaakt om de basisvaardigheden te verbeteren. In totaal gaat er dit en volgend jaar 664 miljoen euro naartoe.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden