Toen de eerste sociale media van start gingen, heerste aanvankelijk vooral enthousiasme. Ineens kon iedereen contacten onderhouden met de hele wereld, dat was leerzaam en inspirerend. Sinds 2016, toen Donald Trump grotendeels dankzij sociale media de presidentsverkiezingen won, is de stemming vooral zorgelijk. Wordt de democratie uiteindelijk niet kapotgemaakt doordat iedereen op sociale media in zijn eigen waarheidsbubbel zit?
Bij de jongste technologische revolutie, de doorbraak van de zogeheten generatieve kunstmatige intelligentie, gaan enthousiasme en zorgen vanaf het begin hand in hand. Toen ChatGPT, een programma dat zelf teksten kan schrijven, eind vorig jaar begon, was er direct bewondering én afgrijzen. Er zijn tal van deskundigen die het einde van de mensheid voorspellen, omdat kunstmatige intelligentie ons straks op alle terreinen overvleugelt.
Het is dus van groot belang om dit fenomeen zo snel mogelijk te doorgronden. Deze week onderzochten we in een serie verhalen wat de consequenties van deze revolutie zijn en hoe we ons het best kunnen beschermen tegen de ongewenste effecten. Wat betekent het voor de arbeidsmarkt, onze creativiteit en de journalistiek?
Voor onszelf is vooral dat laatste van belang. Het was voor de lancering van ChatGTP al moeilijk om online te bepalen wat echt is en wat niet. Straks zal het een fluitje van een cent zijn om via kunstmatige intelligentie een stuk waarin onzin staat te bestellen in de schrijf- en opmaakstijl van de Volkskrant.
Wij zullen dus nog beter ons best moeten doen om onze stukken te onderbouwen en duidelijk te maken hoe we bepaalde informatie hebben achterhaald. Een eerste stap daarin is dat we duidelijke richtlijnen hebben opgesteld hoe we zelf met kunstmatige intelligentie omgaan. U kunt die lezen in ons Volkskrant-protocol.
De AI-revolutie is ook een zegen voor de journalistiek, zoals columnist Sander Donkers deze week schreef. Hij ‘jubelde’ over ‘een tool die dankzij datzelfde AI opgenomen gesprekken razendsnel omzet in geschreven tekst’, die hem ‘dagen werktijd scheelt’.
Ook hierbij past enige zorg. Een oudere collega was het opgevallen dat jonge journalisten tegenwoordig bijna alles opnemen. In zijn tijd gingen journalisten met een kladblok op pad. Ze schreven alleen op wat ze de moeite waard vonden, waardoor ze hun aantekeningen naderhand razendsnel konden omzetten in een stuk. Nu je opnamen door de computer kunt laten uitwerken, is de verleiding groot veel op te nemen, waardoor journalisten veel grotere hoeveelheden tekst moeten verwerken.
Het zou niet voor het eerst zijn dat de voordelen van een technologische revolutie om zeep worden geholpen door veranderd gedrag. We zullen de komende tijd extra veel kladblokken uitdelen.
Source: Volkskrant