Wagner beschuldigt Potokstrijders ervan dat zij eind april de benen hebben genomen aan het front bij Bachmoet, waar zij als taak hadden de westelijke flank van de Wagnertroepen te beschermen. Maar zij trokken zich volgens Wagner met achterlating van de wapens terug bij een tegenaanval van het Oekraïense leger.
De terugtrekking leidde tot een woordenstrijd op Russische sociale media, waarbij Wagner de Potokstrijders als een stelletje ‘nichten’ afdeed. ‘Met zulke vrienden heb je geen vijanden nodig’, concludeerde een Wagnergezinde militaire blogger. Op hun beurt klaagden Potokstrijders dat zij gaten in het front moesten opvullen, nadat Wagner daar de posities had verlaten. Toen zij zich bij gebrek aan munitie moesten terugtrekken, dreigde Wagner met hen ‘af te rekenen’. Wagner staat erom bekend dat het ‘deserteurs’ executeert.
Over de auteur
Bert Lanting is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Hij was correspondent in Rusland, de Verenigde Staten en Brussel en chef van de buitenlandredactie.
De oorlog tussen de vrijwilligerslegers is een uitvloeisel van een machtsstrijd tussen Wagnerbaas Jevgeni Prigozjin en het Russische ministerie van Defensie. Prigozjin beschuldigt minister Sergej Sjojgoe ervan dat de legerleiding zijn troepen opzettelijk onvoldoende munitie geeft.
Ook de vrijwilligerslegertjes die sinds het begin van de oorlog tegen Oekraïne zijn opgedoken, maken volgens Prigozjin deel uit van een vooropgezet plan van het ministerie om Wagner te verzwakken. Op die manier wil het ministerie volgens hem ‘voorkomen dat Wagner zo machtig kan worden dat het een rol in de binnenlandse politiek gaat spelen’.
Inderdaad blijken een groot aantal van de Russische vrijwilligersbataljons die in Oekraïne opereren, banden te hebben met het ministerie van Defensie. Potok, dat voor een deel bestaat uit personeel van de beveiligingsdienst van Gazprom, wordt volgens Russische onafhankelijke media in feite aangestuurd vanuit het ministerie. Gazprom heeft nog drie andere bataljons: Aleksandr Nevski, Fakel (Fakkel) en Plamja (Vlam).
‘Redoet’ (Versterking), het grootste vrijwilligersleger na Wagner, wordt bevolkt door ex-commando’s uit de strijdkrachten en voormalige leden van de veiligheidsdiensten. Net als andere vrijwilligersbataljons mogen zij militaire oefenterreinen gebruiken en krijgen zij hun wapens en munitie van het leger.
Van een ander vrijwilligersbataljon, Patriot, wordt zelfs gefluisterd dat het een privélegertje van minister van Defensie Sjojgoe zelf is. Het ministerie heeft ook de controle over een bataljon met de enigszins sinistere naam ‘Konvoj’ (de naam roept associaties op aan de eenheden die gevangenen naar de strafkampen van de Goelag escorteerden). ‘Konvoj’ is een creatie van Sergej Aksjonov, de door Poetin benoemde ‘premier’ van de bezette Krim.
Volgens het Britse ministerie van Defensie hoopt de Russische leiding dat de aan het ministerie gelieerde privélegertjes Wagner op den duur kunnen vervangen. Maar als dat inderdaad de bedoeling is, loopt het voorlopig niet bepaald gesmeerd. Er lopen soms ervaren strijders over uit Wagner, bijvoorbeeld omdat ze meer betaald krijgen bij organisaties als Redoet. Ook hebben de privélegers hun netten uitgeworpen in de strafkampen, nu Wagner daar geen gevangenen meer mag rekruteren. Maar de meeste van de ruim tien privélegers die in Oekraïne vechten tellen slechts enkele honderden strijders.
Net als Wagner hebben ook de losjes aan het ministerie verbonden vrijwilligersbataljons een slechte reputatie. Voordeel voor het ministerie is dat het kan zeggen dat het niet verantwoordelijk is voor oorlogsmisdaden die zij begaan. Hetzelfde geldt voor de verliezen die de bataljons lijden. Ook die komen niet op het conto van de legerleiding.
Een voordeel voor het Kremlin is ook dat sommige vrijwilligerslegers door Russische oligarchen worden gefinancierd. Zo krijgt Redoet naar verluidt financiële steun van Gennadi Timtsjenko, een oude vriend van president Poetin, en aluminiumbaron Oleg Deripaska.
Het is een uitgelezen manier om je loyaliteit te bewijzen aan Poetin, die in het begin van de oorlog een tirade hield tegen zakenlieden die hun geld verdienen in Rusland, maar ‘oesters en foie gras eten aan de Rivièra’. Tegelijkertijd bouwen de geldschieters op die manier lucratieve banden op met machtige figuren binnen het leger en het ministerie van Defensie.
‘Er wordt gezegd dat het als het op een machtsstrijd uitloopt, handig is om een eigen legertje te hebben. Daarom denken mensen die geld hebben dat het ‘cool’ is om hun eigen legertje te beginnen’, sneerde Prigozjin. Maar voorlopig maakt hij zich niet al te veel zorgen over zijn ‘mini-concurrenten’. Wagner blijft voorlopig veruit het grootste huurlingenleger, ook al zou bijna de helft van de veertigduizend strijders volgens Amerikaanse schattingen de afgelopen maanden zijn omgekomen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden