Wat houdt ons tegen..., heet de zesdelige serie van Human waarin onderzoeksjournalist Jeroen Smit en twee klimaatjournalisten oplossingen zoeken voor vragen die op het eerste gezicht eenvoudig zijn te beantwoorden. Zoals, in deel 1, afgelopen woensdag: Wat houdt ons tegen om geen voedsel meer te verspillen? Niemand wordt er beter van als de consument prima eetbaar voedsel achteloos in de kliko gooit, of de supermarkt de vuilcontainers vult met onverkochte verse broodjes en vleeswaren die hun uiterste houdbaarheidsdatum nog lang niet hebben bereikt.
Het moet radicaal anders, en het kan ook: er is nauwelijks een maatschappelijke groepering te bedenken die tégen spaarzaamheid op voedsel kan zijn – zelfs de boeren zouden belangeloos hun steun kunnen geven. Smit gaf een inzichtelijke en beschamende opsomming van wat Nederland jaarlijks weggooit. Twee miljoen ton voedsel, oftewel een file van propvolgestouwde vrachtwagens, bumper aan bumper tussen Utrecht en Barcelona. Als de wereld geen voedsel onnodig meer zou weggooien, scheelt dat 8 tot 10 procent uitstoot van broeikasgassen. In Nederland 6 procent.
Dat woorden ertoe doen, ook op de verpakking van voeding, is aan de Wageningen Universiteit onderzocht. Als de ‘houdbaarheidsdatum’ (THT) zou worden vervangen door de term ‘lang houdbaar’, zou eenderde van de consumenten het product nuttigen in plaats van weg te kieperen. Veel consumenten verwarren die (wettelijk nog verplichte) afkorting van ‘tenminste houdbaar tot’ met de uiterste houdbaarheidsdatum – wat een tragisch en knullig misverstand.
‘THT weg ermee’, was dan ook de conclusie van een dumpster diver die met een koplamp op zijn voorhoofd gelijk een archeoloog afdaalde in de vuilcontainers van een supermarkt. Tomaten met een smetje, vleeswaren, wortelen, bananen, knapperige broodjes en een bos bloemen diepte hij op, een rijke oogst, al is de herkomst even wennen.
Supermarkten gaan schoorvoetend overstag bij initiatieven die voedselverspilling moeten tegengaan. Zo is er de app Too Good To Go, met kortingen op producten waarvan de kakelversheid in het geding komt. Nog wilder is het beroep op de eigen zintuigen van de consument: ‘Kijk, ruik, proef’ hoe het met een product is gesteld voordat je jezelf slaaf maakt van de kalender en vastgeroeste, contraproductieve wetgeving.
Enthousiast over wat er allemaal mogelijk is om de verspilling tegen te gaan, ondervroeg Jeroen Smit de directeur duurzaamheid van Albert Heijn. Die bleek niet te weten dat producten die de THT-datum hebben overschreden nog een jaar mogen worden verkocht. Ongeduldig opperde Smit dat de supermarkt met spandoeken de consument in de winkel bewust zou kunnen maken van de ongekende mogelijkheden. In het antwoord klonk het ontnuchterende ‘stap voor stap’. Nou ja, gelukkig hoeven we niet per se op de marktleider te wachten, dat is het lekkuruh van Albert Heijn.
Een volgende aflevering: Wat houdt ons tegen de SUV aan banden te leggen? Kom maar op.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden