Poetins toespraak gaf blijk van de penibele situatie waarin hij verkeert. Zijn oorlog in Oekraïne heeft een zege nodig die de militairen hem niet kunnen geven. Tijd ziet hij nu als zijn bondgenoot.
Terwijl experts in Nederland er nog niet helemaal over uit zijn of de verspreiding van desinformatie en complottheorieën met belastinggeld gesteund moet worden, was op 9 mei in Moskou te zien hoe het er aan toe gaat in een land waar de hele idee van het bestaan van een op feiten gebaseerde realiteit allang om zeep geholpen is.
President Poetin hield er, ter opfleuring van een graatmagere militaire parade, een korte, boze toespraak waarin zoals vaker de werkelijkheid moest worden omgedraaid om uit te komen bij het gewenste resultaat: een miskend Rusland dat slachtoffer is van ‘westerse globalistische elites’ die ‘bloedige conflicten uitlokken, haat en russofobie zaaien en traditionele familiewaarden vernietigen’.
‘Wow, Rusland viel Oekraïne binnen om traditionele Russische waarden te beschermen’, grapte een Amerikaanse columnist. Behalve de overeenkomsten met teksten van extreem-rechtse populisten en complotdenkers in het Nederlandse parlement of op Amerikaanse talkshows, vallen vooral de ‘interne tegenstellingen’ op in Poetins woorden. De surrealistische verdraaiingen worden steeds buitenissiger en lijken een signaal te zijn van een autocratisch systeem in verval.
Dat gaat niet alleen over het verkopen van een Russische agressieoorlog als defensie tegen het Westen, maar ook over de poging de oorlog af te schilderen als herhaling van de Tweede Wereldoorlog. Dat daarmee de werkelijke offers van miljoenen Oekraïners, Belarussen, Russen en andere Sovjetburgers worden bezoedeld, hoeft niet te verbazen: Poetin heeft de herinnering aan de wereldbrand allang gekoloniseerd (inclusief een wettelijk verbod op alternatieve geschiedschrijving).
Deze oorlogen gelijkstellen – door te stellen dat ‘een echte oorlog opnieuw is uitgebarsten tegen ons Moederland’ – geeft ook blijk van de penibele situatie waarin Poetin zichzelf heeft gemanoeuvreerd. Zijn ‘speciale militaire operatie’ is namelijk geen succes. Dat was het niet na drie dagen, niet na driehonderd dagen, en nu nog steeds niet.
Vele tienduizenden gesneuvelde Russische militairen en minimale terreinwinst de afgelopen maanden: dat is zeer ernstig, en uiteindelijk bedreigend voor Poetin zelf. Met Wagnerbaas Prigozjins openlijke gevechten tegen de legertop stevent Rusland voor het eerst in Poetins lange regeerperiode af op iets wat lijkt op ‘factievorming’ en verlies van controle. Retorische noodgrepen helpen daartegen niet, hoewel het propagandistisch effect ervan in Rusland zelf niet moet worden onderschat.
‘Rusland heeft het internationaal terrorisme teruggeslagen en we zullen de inwoners van de Donbas verdedigen’, zei Poetin. Geen hint van een te voorzien einde aan de oorlog. Poetins oorlog heeft een zege nodig die zijn militairen hem nu niet kunnen geven.
Omdat terugtrekken voor Poetin geen optie lijkt, moet Rusland in Oekraïne verslagen worden. Of Oekraïne daarvoor de westerse wapens krijgt, is helaas nog steeds een open vraag. Poetin ziet de tijd als grootste bondgenoot. Hij vertrouwt op westerse zwakheden en denkt dat een combinatie van Amerikaanse presidentsverkiezingen, lege Europese voorraadkamers en blijvend hogere prijzen hun werk zullen doen. En inderdaad: het blijft een verontrustende open vraag of Oekraïnes westerse partners behalve de sprint ook de marathon kunnen volhouden.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Source: Volkskrant