Op het Binnenhof kent iedereen hem, maar bij het grote publiek is hij nog onbekend. Dit verandert vanaf woensdag, want de invloedrijke CDA-spindoctor Bart van den Brink stapt uit de schaduw en treedt aan als Tweede Kamerlid.
Het zal wennen zijn als hij straks vol in de spotlights staat. Tot nu toe werkte Bart van den Brink (44) vooral achter de schermen van het CDA. Na 17 jaar allerhande functies te hebben vervuld, trekt hij inmiddels als invloedrijk adviseur aan vele touwtjes in de partij. Formeel doet hij dat als directeur strategie en beleid van de Tweede Kamerfractie.
Maar informeel kennen de meeste partijgenoten hem toch als de man bij wie je moet zijn als je wilt weten welke koers partijleider Wopke Hoekstra voor ogen heeft, en hoe zijn leiderschapsrivaal Hugo de Jonge daarover denkt. Tweede Kamerleden kennen Van den Brink ook maar al te goed: gevraagd en ongevraagd voorziet hij hen van advies. Beroepsmatig drinkt hij daarnaast ‘vele kopjes koffie met journalisten’, zoals hij dat zelf omschrijft, om ze te vertellen hoe de hazen de komende tijd zullen lopen. Een partijfluisteraar en een machtig man in Den Haag dus, zonder twijfel. En toch: het grote publiek kent hem niet.
De wens om uit de schaduw te stappen, dateert van twee jaar geleden. ‘Na al die jaren van advies achter de schermen, is nu het moment om naar voren te stappen’, schrijft Van den Brink als hij zich kandidaat stelt voor de Tweede Kamerverkiezingen van maart 2021. Hij benadrukt daarbij dat zijn motivatie niet draait om ijdelheid, maar om dienstbaarheid aan het CDA. Voor hem ligt het werk voor en achter de schermen in elkaars verlengde. Toch blijkt plek 22 op de kandidatenlijst te laag; het CDA haalt in 2021 slechts 15 Tweede Kamerzetels waardoor Van den Brink in de luwte blijft opereren.
Nu krijgt hij kans op revanche. Drie CDA-Kamerleden zijn kort na elkaar opgestapt, waardoor Van den Brink woensdag alsnog wordt beëdigd als Tweede Kamerlid. Voor de partij treedt hij aan op een cruciaal moment. Het CDA werd in maart nog ‘midscheeps geraakt’ bij de Provinciale Statenverkiezingen. De uitslag stemt niet optimistisch voor de Tweede Kamerverkiezingen in 2025. De grote opdracht voor het CDA is om de komende twee jaar het vertrouwen van kiezers terug te winnen. Van den Brink zal hierin een voorname rol moeten gaan spelen.
Van den Brink is overigens niet de eerste CDA-spindoctor die zelf politiek actief wordt. Jack de Vries, door velen beschouwd als de man achter het succes van Jan Peter Balkenende, werd in 2007 staatssecretaris van Defensie. Ook Jan Schinkelshoek, campagneleider van Ruud Lubbers, belandde later zelf in de Kamer. Huidig fractievoorzitter Pieter Heerma was jarenlang voorlichter bij de fractie.
De vraag is of het Van den Brink zal lukken een van de gezichten te worden die de partij weer uit het slop trekt. Om hem heen wekken veel ervaren partijgenoten juist de indruk dat ze het zinkende schip liever verlaten. Het voordeel van Van den Brink is dat hij ten diepste gelooft in de partij die hij al zo lang dient. ‘In het CDA zie ik terug wat voor mij van waarde is in het leven; zorgen voor elkaar’, zei hij bij zijn kandidatuur in 2021.
Intussen kleeft er wel een vervelend dossier aan Van den Brink, de Sywert-affaire. Als voormalig politiek assistent van coronaminister Hugo de Jonge onderhield Van den Brink in 2020 geregeld contact met Sywert van Lienden rondom diens inmiddels beruchte mondkapjesdeal. Zo belandde hij anoniem, als ‘functionaris 1 VWS’, prominent in het rapport dat Deloitte schreef over de deal. Het Deloitte-onderzoek bevestigde dat De Jonge wel degelijk betrokkenheid had gehad bij de totstandkoming van de deal, ook al hadden de CDA-minister en zijn assistent Van den Brink dat altijd ontkend.
De affaire heeft zijn band met Hugo de Jonge overigens niet geschaad. Integendeel, voorafgaand aan de Kamerverkiezingen van 2021 biechtte De Jonge op dat hij niet op partijleider Hoekstra zou gaan stemmen, maar op Van den Brink. Het onderstreept de hechte band van het duo.
De kans dat Van den Brink eerst met een andere politieke gevoeligheid in het nieuws komt is nog groter. Zijn portefeuille in de Kamer wordt onder meer migratie en asiel. Dat zijn precaire thema’s nu wordt voorspeld dat dit jaar meer dan 70 duizend vluchtelingen hun weg naar Nederland zullen vinden. Dat is veel meer dan de huidige opvangcapaciteit aan kan. Protesten over de verplichte spreiding van deze vluchtelingen over gemeenten zullen vrijwel zeker tot politiek vuurwerk leiden.
Een beginnend Kamerlid zou zich misschien liever niet wagen aan zo'n explosief dossier, maar een politiek dier als Van den Brink zal er naar verwachting met genoegen zijn tanden in zetten.
‘Ik ontmoet vaak mensen die van jongs af aan al geïnteresseerd waren in politiek. Ik heb een andere route gelopen. Het begon in mijn eerste echte baan bij de gemeente Roermond. Ik ontdekte hoe belangrijk politiek is voor het oplossen van gewone problemen van veel mensen.’
‘Laten we repareren wat we te lang op zijn beloop hebben gelaten. Huizenbouw: voor starters, gezinnen en ouderen. Een studiebeurs voor studenten, geen schuldenbeurs. En moeilijke discussies over migratie en klimaat niet uit de weg gaan.’
‘De afgelopen jaren werkte ik al op en rond het Binnenhof. Ik ken de politiek als mijn broekzak en weet dus ook hoe het anders kan. Politiek die wèl samenwerkt en verschillen overbrugt.’
Source: Volkskrant