N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Terwijl Poetin op het Rode Plein tekeerging tegen het Westen, bezocht ik op de Dam in Amsterdam de World Press Photo Exhibition. De expositie opende met de winnende foto, gemaakt door de Oekraïense Evgeniy Maloletka. Een beeld dat ik ruim een jaar geleden in de krant had gezien en dat me meer nog dan elk ander oorlogsbeeld was bijgebleven: een hoogzwangere vrouw op een brancard, gedragen door mannen in kogelvrije vesten met walkietalkies. Het aardbeikleurige kleed waar ze op ligt vormt een fel contrast met het grauwgeel van de gebombardeerde kraamkliniek.
Pas nu las ik voor het eerst de naam van de vrouw: Iryna Kalinina, 32 jaar. „Haar baby, genaamd Miron (vernoemd naar het woord voor ‘vrede’), werd dood geboren, een half uur later overleed ook Iryna”, stond in de begeleidende tekst.
Achter me klaagde een vrouw over een kapot telefoonoplaadsnoertje, zonder de foto te bekijken. Alsof het gebrek aan verbinding naadloos overging in gebrek aan verbondenheid. Even later stond ze wéér achter me, bij een reconstructievideo over de dood van de Palestijnse journalist Shireen Abu Akleh. „Ik wil een Volkswagen Kever”, neuzelde de vrouw. In de video klonken geweerschoten terwijl Abu Akleh het leven liet.
In de tram naar huis kreeg ik van een collega bericht over twee nieuw ontdekte vlindersoorten, Saurona triangula en Saurona aurigera, vernoemd naar de bad guy uit Tolkiens epos The Lord of the Rings. De zwarte vlekken tegen een oranje achtergrond zouden lijken op het oog van Sauron. Eerder al kreeg de fictieve slechterik een dinosaurus en een mestkever naar zich vernoemd. Andere personages, Gandalf en Gollem, zijn vereeuwigd in een krabbengeslacht en een vissensoort.
Als Tolkienfan beurde het nieuws me enigszins op: kwaad dat de vorm aanneemt van vlindervleugels voelt behapbaar. Met de naam hopen de onderzoekers aandacht te genereren voor de zeldzame vlinders. In die zin kan Sauron dus bijdragen aan natuurbescherming.
Toch hebben wetenschappelijke eponymen een keerzijde, zeker als ze verwijzen naar echte slechteriken. In een recent opiniestuk in Nature pleiten biologen er zelfs voor om alle soorten die naar personen verwijzen te hernoemen: van de uitgestorven Homo rhodesiensis (vernoemd naar de Britse imperialist Cecil John Rhodes) tot de in 1933 ontdekte grottenkever Anophthalmus hitleri. Zulke namen zijn een onterecht eerbetoon, betogen de biologen, en kunnen bovendien ongewenste gevolgen hebben voor de biodiversiteit. De ‘Hitlerkever’ staat zelfs op het punt van uitsterven, omdat hij massaal wordt verzameld door nazisympathisanten. (Overigens wordt ook de Volkswagen Kever aan Hitler toegeschreven, onterecht: de ontwerper was de Joodse ingenieur Josef Ganz.)
Later op de dag stuitte ik bij toeval op een vlindersoort met de naam Symmachia miron. Ik dacht aan Iryna en Miron, twee namen die allebei ‘vrede’ kunnen betekenen. Als er dan tóch nog soorten worden vernoemd, dan het liefst naar hen.
NieuwsbriefNRC Wetenschap
Op de hoogte van kleine ontdekkingen, wilde theorieën, onverwachte inzichten en alles daar tussenin
U kunt ons via dit formulier informeren over taalfouten of feitelijke onjuistheden, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken worden niet gelezen.
Source: NRC