Stiekem had romancier en voormalig Rusland-correspondent Pieter Waterdrinker maandag denk ik liever in cultuurhuis Felix Meritis in Amsterdam gezeten. Tussen de dinerende genomineerden die na een oneerlijke strijd om de gunst van de jury de Librisprijs naar Anjet Daanje zagen gaan. Maar Waterdrinker zát niet tussen de genomineerden (daar is hij, om te spreken met wijlen Wim de Bies gefrustreerde typetje Frank van Putten ‘voor behandeld’). De literaire elite ‘mot’ de voormalige Telegraaf-medewerker niet, zo laat hij soms in verongelijkte tweets weten. En zo zat de schrijver van al dan niet door de elite gezalfde, hoe dan ook mooi weemoedige romans in Hilversum bij WNL’s Op1, terwijl in Amsterdam de champagneglazen rinkelden.
In die talkshow was Waterdrinker evenwel uitstekend in zijn element, want Rusland, meer bepaald: vertrekken uit Rusland, was het onderwerp waarover hij werd ondervraagd. Een onderwerp dat met de noodgedwongen terugtrekking uit Moskou van NOS-correspondent Iris de Graaf nieuwe actualiteit heeft gekregen. Spreekt of schrijft Waterdrinker over Rusland, dan is de melancholie, net als de humor overigens, nooit ver weg. Hij illustreert aldus wat iedere (voormalige) Ruslandcorrespondent kenmerkt: de diepe liefde voor het door barbaren bestuurde land is voor eeuwig en altijd.
De NOS zag zich gedwongen De Graaf terug te roepen uit Moskou na steeds grovere intimidaties aan haar adres door de Russische autoriteiten. Langdurige ondervraging, toen ze uit het buitenland terugkeerde. Het arresteren van geïnterviewde Moskovieten, nog voor die tegenover De Graafs camera ook maar één woord hadden kunnen uiten. De angst groeide dat zij het lot zou ondergaan dat de Amerikaanse journalist Evan Gershkovich van The Wall Street Journal heeft getroffen: in de cel gegooid op de schunnige verdenking van spionage.
‘Heel triest voor Iris’, noemde Waterdrinker haar noodgedwongen vertrek, want juist de combinatie van haar betrokkenheid bij én journalistieke afstand tot Rusland typeren haar kracht. ‘Het toont de werdegang van de vrije nieuwsgaring naar het zwarte gat.’ Jarenlang zijn buitenlandse correspondenten min of meer immuun geweest voor de militaire censuur: ‘Die lieten ze met rust.’ Maar nu zijn alle journalisten vogelvrij, en houdt Waterdrinker zijn hart vast voor de correspondenten die nog in Moskou blijven.
Behalve triest voor De Graaf, betekent het (hopelijk voorlopige) einde van haar correspondentschap in Rusland ook een aderlating voor de nieuwsvoorziening van de tv-kijker. Die is gewend om vooral in termen van goed en kwaad over Rusland te praten, maar zij liet ‘tussentonen’ horen die meer recht doen aan de complexe werkelijkheid, analyseerde Waterdrinker. Ze deed dat niet alleen vanuit een studiootje met uitzicht op de voortkruipende avondspits van regenachtig Moskou, maar ook in gesprekken met Russische burgers die, geïntimideerd of niet, geen blad voor de mond namen. En dat was, onder Poetin, uitzonderlijker dan we ons in Nederland weleens realiseren.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden