Vooropgesteld: het Amerikaanse schuldenplafond is een anomalie. Het Amerikaanse Congres is vorig jaar al akkoord gegaan met de begroting voor het lopende begrotingsjaar. Nu de staatsschuld conform de raming 31,4 biljoen dollar heeft bereikt, moet het Congres opnieuw over een wet stemmen die de regering toestemming verleent om meer geld te lenen dan die 31,4 biljoen dollar. Blijft die toestemming uit, dan zullen de Verenigde Staten vanaf volgende maand hun schuldeisers niet meer kunnen betalen en dreigt een financieel armageddon.
Over de auteur
Heleen Mees is econoom. Ze schrijft om de week een wisselcolumn met Harriet Duurvoort.
Doordat de Democraten bij de tussentijdse verkiezingen afgelopen november de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden nipt hebben verloren, is president Joe Biden afhankelijk van de Republikeinen om het schuldenplafond te verhogen. Die willen daaraan alleen meewerken als er flink wordt bezuinigd op de overheidsuitgaven voor milieu, onderwijs en zorg. Deze week vindt het eerste overleg plaats tussen de Republikeinse leider in het Huis van Afgevaardigden, Kevin McCarthy, en president Biden.
The New York Times-columnist Paul Krugman vindt dat Biden niet met gijzelnemers moet onderhandelen. Hij vergelijkt de patstelling over het schuldenplafond met de bestorming van het Capitool. De Republikeinen gebruiken volgens Krugman de dreiging van vernietiging in een poging om totale controle uit te oefenen — ook al hebben de kiezers hen slechts een kleine meerderheid in het Huis gegeven en hebben de Democraten de meerderheid in de Senaat. Hoewel Krugman een punt heeft, moet Biden toch met McCarthy gaan onderhandelen.
Vriend en vijand zijn het er namelijk over eens dat de overheidsprogramma’s tijdens de coronapandemie te genereus waren en hebben bijgedragen aan de inflatie. De Amerikaanse staatsschuldquote is in die periode gestegen van 100 naar 125 procent van het bbp. Bovendien zal de staatsschuld volgens ramingen van het onafhankelijke Congressional Budget Office (CBO) de komende tien jaar met ruim 10 procentpunten stijgen. Het CBO verwacht dat bij ongewijzigd beleid het begrotingstekort zal stijgen van 5,3 procent in 2023 tot 6,9 procent in 2033.
Hoewel de werkloosheid historisch laag is, heeft 70 procent van de Amerikanen volgens een recente peiling van Fox News het gevoel dat de economie voor hen persoonlijk slechter wordt – een record. President Biden scoort in diezelfde peiling op alle onderwerpen slecht, en het allerslechtst op de economie. Het negatieve sentiment hangt ongetwijfeld samen met de inflatie. Biden kan het schuldenplafond aangrijpen om bezuinigingen en lastenverzwaringen door te voeren.
Zo slaat hij drie vliegen in één klap. Door te bezuinigen en de lasten te verhogen helpt Biden de inflatie te beteugelen en kan hij de begroting op orde brengen, waarvoor kiezers hem in 2024 bij de stembus zullen belonen. Belangrijker is dat Biden de Verenigde Staten weerbaarder maakt, nu China en Rusland hun krachten hebben gebundeld om een alternatieve wereldorde te creëren die niet langer door de Verenigde Staten wordt gedomineerd.
Gealarmeerd door het gebruik van de dollar als wapen om Rusland onder druk te zetten, doen Xi en Poetin er alles aan om de rol van de dollar in de wereldeconomie verkleinen. Zo hebben ze afgesproken om voor de handel tussen de twee landen de Chinese renminbi te gebruiken in plaats van de dollar. China heeft ook aan landen die behoren tot de ‘Global South’ gevraagd om betalingen in renminbi te accepteren. Het afgelopen half jaar heeft China de eigen goudreserves vergroot om minder afhankelijk te worden van de Amerikaanse dollar.
Het aandeel van de dollar is in de wereldwijde reservevaluta's gedaald van ongeveer 73 procent in 2001 tot 47 procent nu. Als de Amerikaanse dollar ook minder wordt gebruikt voor internationale handel, zal het ‘exorbitante privilege’ dat het land nu nog in staat stelt om voordelig geld te lenen en op te grote voet te leven, eroderen. Als de Verenigde Staten hun schulden niet langer kunnen betalen omdat de politici in Washington DC geen akkoord kunnen bereiken over verhoging van het schuldenplafond, is dat een reëel scenario.
Als de Verenigde Staten de stabiliteit van het wereldwijde financiële systeem op het spel zetten, zal dat koren op de molen zijn van Xi en Poetin die een alternatieve wereldorde willen creëren die niet langer door Amerika wordt gedomineerd.
Source: Volkskrant