‘Er wordt nog steeds in grote delen van het land gevochten, zowel in hoofdstad Khartoem als daarbuiten. Het is nog altijd moeilijk een beeld te vormen van hoe dat eruitziet en of een van de twee partijen aan de winnende hand is. Op basis van gesprekken die ik in Egypte heb gevoerd met mensen die Soedan zijn ontvlucht, lijkt het niet op een oorlog zoals in Oekraïne, waar twee legers in loopgraven tegenover elkaar liggen. De RSF opereert als een soort guerrilla-beweging met kleine groepjes die bijvoorbeeld in Khartoem steeds ergens anders opduiken. Mensen vertelden me dat ze door paramilitairen uit hun huis of hotel waren verjaagd.
‘Ik hoor vooral over bombardementen van het Soedanese leger op bases van de RSF, die op zijn beurt met luchtafweergeschut op de vliegtuigen van het leger mikt. Ik hoor minder over gevechten van man tot man in de straten. Een voormalige VN-functionaris uit Soedan met veel hooggeplaatste contacten in het leger wees me erop dat de RSF het televisiestation in Khartoem heeft ingenomen en dat het leger tot dusverre niet probeert de militie te verjagen, ook al hebben ze daar de middelen voor. Dat zou volgens hem mogelijk te verklaren zijn als er daar gijzelaars zijn genomen.’
‘Officieel nog niet, maar dat ligt wel op de loer als er milities van etnische groepen mee gaan vechten en verschillende burgergroepen tegenover elkaar komen te staan. Dat risico bestaat met name in Darfur, in het westen van het land. Daar zijn in het verleden veel etnische conflicten geweest.’
‘Afgevaardigden van de twee strijdende generaals, Abdel Fattah al-Burhan van het reguliere leger en ‘Hemeti’ van RSF, zijn met elkaar aan het praten in Jeddah, in Saoedi-Arabië. Dat is wel een doorbraak, maar de verwachtingen zijn niet al te hooggespannen. Er zijn inmiddels zoveel wapenstilstanden afgekondigd dat ik de tel kwijt ben, en ze zijn allemaal geschonden. De woorden van de generaals lijken niet veel waard. Ik heb geen goed gevoel over de nabije toekomst van Soedan.’
‘Ook dat is nog lastig om te zeggen, omdat het voor hulpverleners lastig is de plekken te bereiken waar wordt gevochten. Wel sprak ik een vrouwenrechtenactivist die naar Egypte is gevlucht en die erg bezorgd is over meldingen van verkrachtingen die haar via haar netwerk bereiken. Ze zei tientallen voorbeelden te kennen. Dat zou betekenen dat het werkelijke aantal nog veel hoger ligt.’
‘Op basis van wat ik hoor, heb ik de indruk dat vooral de RSF van misdaden tegen burgers wordt beticht. Veel van die paramilitairen opereren in kleine groepjes, ogenschijnlijk voor een groot deel op eigen houtje. Zulke losse groepjes mannen kunnen veel ellende aanrichten, zonder dat dit ze van hogerhand is opgedragen.
‘De RSF lijkt niet echt een centraal commandocentrum te hebben. Ik vermoed dat die wapenstilstanden daarom steeds direct worden verbroken: je kunt je afvragen of iedereen wel luistert als generaal Hemeti een bevel uitvaardigt. Hier zit ook een groot gevaar: de RSF is jaren geleden ontstaan uit losse milities, en als dit zo doorgaat kunnen er weer nieuwe milities uit voortkomen die doorvechten als hun generaal zegt dat ze de wapens moeten neerleggen.’
‘Het is koffiedik kijken hoeveel mensen intern op de vlucht zijn, we hebben een beter beeld van hoeveel mensen de grens met andere landen overgaan. Volgens de laatste cijfers van het migratiebureau van de Verenigde Naties gaat het om zo’n 115 duizend mensen, waarvan ongeveer de helft naar Egypte is gegaan. Dat wordt door Soedanezen als een veilige optie gezien, mede door de historisch sterke band met dat land en het gevoel van verwantschap tussen de inwoners.
‘De eerste groep vluchtelingen bestaat vooral uit mensen die het relatief goed hebben, die drukken niet zo op de Egyptische voorzieningen. Veel mensen, zeker die uit de elite, hebben bijvoorbeeld zelf huizen of familie in Egypte. De vrees bestaat dat er straks een tweede groep op drift raakt die niet zo’n sterk sociaal vangnet heeft. Zij worden mogelijk tegengehouden aan de grens, wat problemen zal opleveren. Nu al zit er een grote groep mannen aan de Soedanese kant van de grens, die soms al twee weken wachten op een visum voor Egypte. Aan de Egyptische kant worden vluchtelingenkampen gebouwd, aan de Soedanese kant vooralsnog niet.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden